ประวัติการสร้างพระมหาเจดีย์ : หน้า 65/112

เอาทองคำไปให้หมดเป็นเหตุทำให้พระพักตร์บิด เดี๋ยวน่าสังเวชแก่ผู้พบเห็น ไม่เหมาะที่จะตั้งไว้ให้บูชา โดยเฉพาะเป็นช่วงที่เรากู้อิสรภาพคืนมาได้ไม่นาน นัก ควรแต่จะให้ผู้คนได้พบเห็นได้กราบไหว้พระ พุทธรูปงาม ๆ เพื่อความอิ่มเอิบเป็นกำลังใจมากกว่า ครั้นจะทิ้งไว้ในวัดตามเต็มซึ่งกลายเป็นวัดร้างไปแล้ว รัชกาลที่ 9 ก็ทรงเสียดายด้วยเคยเป็นพระพุทธ รูปคู่บ้านคู่เมืองมาก่อน จึงโปรดเกล้าฯให้ชลอลง มากรุงเทพฯ ประวัติการสร้างวัดโพธิ์ในสมัยรัชกาล ที่ ๑ ซึ่งมีจารึกอยู่ในพระวิหารทิศพระพุทธโลก นาก (มุขหลัง ได้อธิบายการสร้างพระมหา เจดีย์องค์แรกไว้น่าสนใจมากดังนี้จะ "ตรงพระวิหารทิศตะวันตกออกไป ให้ ขุดรากพระเจดีย์ใหญ่ กว้างสืบว่า อีกห้าศอก ตอกเข็มเอาอิฐหักใส่ กระทั่งให้แน่น แล้วเอาไม้ ตะเคียนยาวเก้าว่า หน้าศอกจัตุรัสเรียงระดับ ประกบกันเป็นตารางสองชั้น แล้วจึงเอาเหล็ก ดอกเห็ดใหญ่ยาวสองศอกตรึงตลอดไม้แกงแนง ทั้งสองชั้น หว่างช่องแกงแห่งนั้น เขาอิฐหักทรายถม กระทั่งให้แน่นดีแล้ว... จึงให้ชักชลอพระพุทธ ปฏิมากรศรีสรรเพชญ์อันชำรุดรับมาแต่กรุงเก่า เข้าวางบนราก... ทรงวางอิฐทอง อิฐนาก อิฐ เงินก่อราก ข้าทูลละอองธุลีพระบาททั้งปวงระดม กันก่อฐานกว้างแปดวา ถึงที่บรรจุจึงเชิญพระ บรมธาตุแลฉลองพระเขี้ยวแก้ว พระเขี้ยวทอง พระเขี้ยวนาก... บรรจุในห้องพระมหาเจดีย์ แล้วก่อสืบต่อไปจนสำเร็จ ยกยอดสูงแปดสิบสอง ดอก... ถวายนามพระมหาเจดีย์ศรีสรรเพชญดา ญาณ เบญจอ่านถึงตรงนี้แล้วคงพอรู้นะว่า พระมหาเจดีย์ใหญ่ขนาดไหน จากฐานถึงยอดสูง ๘๒ ศอก ก็ ๔๐-๔๑ เมตร ขนาดอาคารสูง ๑๐- 96 ชั้นดี ๆ นี่แหละ ฉันยังสงสัยเลยนะว่า คนสมัยก่อนทำไมเก่งจังเลย ขนาดยังไม่มีวิศวกร ไม่มีสถาปนิกก็ยังสร้างยังคำนวณได้แจ๋วถึงเพียงนี้ ไม่พังครืนง่าย ๆ เหมือนสมัยนี้ เบญจว่าจริงมั้ยจะ ครั้นถึงรัชกาลที่ ๓ พระมหาเจดีย์ศรี สรรเพชญดาญาณในรัชกาลที่ 9 ชำรุด จึงโปรด ให้ซ่อมใหม่ประดับกระเบื้องเคลือบสีเขียว ดง องค์ระฆังมีสร้อยระย้าเป็นดอกดวงลายก้านแย่ง ก็ประดับด้วยกระเบื้องถ้วยเคลือบสี งดงามมาก เป็นการซ่อมอุทิศถวายสมเด็จพระไอยการราช นอกจากนี้รัชกาลที่ ยังทรงสร้าง พระเจดีย์ขึ้นใหม่อีก ๒ องค์ให้มีขนาดเท่ากับ องค์เดิมและประดับลวดลายอย่างพระมหาเจดีย์ an ต่อมา ศรีสรรเพชญ์ฯ องค์หนึ่งประดับด้วยกระเบื้อง เคลือบสีขาว ทรงอุทิศถวายพระบาทสมเด็จ พระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระราชบิดา รัชกาลที่ ๕ ทรงถวายนามว่า พระมหาเจดีย์- ดิลกธรรมกรนิพพาน และถือว่าเป็นพระมหา เจดีย์ประจำรัชกาลที่ ๒ อีกองค์หนึ่งประดับ กระเบื้องเคลือบสีเหลือง ทรงสร้างเป็นส่วนพระ องค์ทำนองอุทิศพระราชกุศลให้แก่เจ้ากรรมนายเวร รัฐกาลที่ ๔ ถวายนามว่า พระมหาเจดีย์มุนี ปัตติบริขาร และกำหนดเป็นพระมหาเจดีย์ ประจำรัชกาลที่ -~ ศ เบญจจะยังมีพระมหาเจดีย์อีกองค์หนึ่ง รูปทรงเหมือนพระเจดีย์ศรีสุริโยทัย กรุงเก่าที่เรา เคยไปชมด้วยกันเมื่อปีที่แล้ว เบญจ์จำได้มั้ย ประดับกระเบื้องเคลือบสีม่วงเข้มผสมน้ำเงินยังไง อยู่นะ หรือจะเรียกน้ำเงินเข้มผสมม่วง เพราะ มันออกสองสีนี่นา ฐานและองค์ระฆังถึงบัลลังก์ ย่อมุมไม้สิบสองและมีซุ้มจรนำด้วย รัชกาลที่ ทรงนิยมปล้องไฉนอย่างอยุธยา พระเจดีย์องค์นี้ จึงมีปล้องไฉนแทนบัวกลุ่มจะ ทรงสร้างเป็น พระเจดีย์ส่วนพระองค์จะ แต่ไม่ได้ถวายนาม พระมหาเจดีย์ไว้จึงไม่ปรากฏชื่อ แต่ถือว่าเป็น พระมหาเจดีย์ประจำรัชกาลที่ ๔ € พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็นผู้กำหนดให้เป็นพระมหาเจดีย์ประจำรัชกาล เนื่องด้วยพระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชประสงค์ ด ก็สร้างองค์ ๒ ในการสร้างทุกองค์ รัชกาลที่ หนึ่งบูชาพระพุทธศรีสรรเพชญ์ฯ รัชกาลที่ แม้มิได้ทรงสร้าง แต่พระราชโอรสคือ รัชกาลที่ ก็ทรงสร้างอุทิศพระราชกุศลถวาย แล้วยังสร้าง ส่วนพระองค์อีกองค์หนึ่ง รัชกาลที่ ศ ๔. ก็เช่นกัน ก ล ย า ณ ม ต ร ban !