คตญาณ สมเด็จพระสังฆราช : หน้า 24/136

๒๒ คตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ปลด กิตติโสภโณ) วัดเบญจมบพิตรดุสิต วนาราม แต่ครั้งยังทรงมีสมณศักดิ์ที่ สมเด็จพระวันรัต เป็นพระราชอนุสาวนา จารย์ และสมเด็จพระสังฆราชเจ้าฯ พระราชอุปัธยาจารย์ ทรงโปรดให้ อาตมภาพ (ขณะนั้นมีสมณศักดิ์ที่ พระโสภนคณาภรณ์) เป็นพระอภิบาล (พระพี่เลี้ยง) ทรงรับอุปสมบทกรรม ท่ามกลางคณะสงฆ์ ๓๐ รูป ครั้นเสร็จ พระราชพิธี ณ พระอุโบสถวัดพระศรี รัตนศาสดารามแล้ว ได้เสด็จฯ ไปยัง พระพุทธรัตนสถาน ทรงประกอบพิธีตาม พระราชประเพณี เสร็จแล้ว เสด็จฯ วัด บวรนิเวศวิหาร เสด็จฯ ขึ้นประทับ ณ พระปั้นหย่า สำหรับพระปั้นหย่านั้น เป็นพระ ค่าหนักตึก ๓ ชั้น ขนาดย่อม ได้เป็นที่ ประทับของพระมหากษัตริย์ที่เสด็จออก ทรงผนวช และประทับที่วัดนี้ทุกพระองค์ เป็นพระราชประเพณีสืบมา ตั้งแต่รัชกาล ที่ ๕ เจ้าฟ้าและพระองค์เจ้าบางพระองค์ ที่ทรงผนวช และเสด็จประทับที่วัดนี้ ก็ทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประทับที่ พระปั้นหย่าเช่นกัน เกี่ยวกับพระราชกรณียกิจของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ระหว่าง ที่ทรงผนวชนั้น ก็ทรงปฏิบัติกิจวัตรทุก อย่างที่พระสงฆ์จะพึงปฏิบัติ เช่น เสด็จ ออกบิณฑบาตเพื่อทรงรับภิกษาหารจาก ประชาชนทั่วไป เสด็จลงทำวัตรเช้า-เย็น ร่วมกับพระภิกษุสามเณรในพระอุโบสถ ทุกวัน ยกเว้นวันที่ทรงพระราชกรณียกิจ พิเศษอย่างอื่น ทรงศึกษาพระธรรมวินัย และทรงปฏิบัติพระวินัยอย่างเคร่งครัด เป็นต้นว่า ในระหว่างที่ผนวชอยู่ ๑๕ วันนั้น ไม่ว่าจะเสด็จฯ ไหน ๆ ไม่ทรง ฉลองพระบาทเลย “ในฐานะที่เจ้าพระคุณสมเด็จฯ เป็นพระพี่เลี้ยงนั้น มีหน้าที่ที่จะต้อง ปฏิบัติอย่างไรบ้างขอรับ” "อันที่จริงก็ไม่มีอะไรเป็นพิเศษ เพราะว่า ในการเสด็จออกทรงผนวช น ได้ทรงเตรียมพระองค์อย่างพร้อมมูลใน ทุกด้าน ได้ทรงศึกษาเรื่องเกี่ยวกับการ บวชมาเป็นอย่างดี ฉะนั้น ภารกิจที่ อาตมภาพปฏิบัติสนองพระเดชพระคุณ ในระหว่างที่ทรงผนวชนั้น ก็คือ ถวายค่า แนะนำเกี่ยวกับกิจวัตรของสงฆ์ ที่จะพึง ทรงปฏิบัติในโอกาสต่าง ๆ ถวายธรรม บรรยายบ้าง ถวายพระธรรมเทศนาใน พระอุโบสถบ้าง สําหรับการถวายธรรม บรรยายนั้น ท่านเจ้าคุณพระพรหมมุนี (ผิน สุวโจ) เป็นผู้ถวายเป็นส่วนมาก มีบางครั้งที่อาตมภาพ ร่วมถวายกับท่าน เนื่องจากทรงมีพระราชหฤทัยแน่วแน่ใน การเสด็จออกทรงผนวช จึงทรงส่าเหนียก และปฏิบัติกิจวัตรต่าง ๆ ได้อย่างแม่นยำ และครบถ้วน" “เพราะเหตุใด เจ้าพระคุณสมเด็จฯ จึงได้รับเลือกให้ปฏิบัติหน้าที่เป็นพระพี่ เลี้ยง ขอรับ” “อันนี้ก็คงเป็นไปตามพระประสงค์ ของเจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราชเจ้าฯ ซึ่งทรงเป็นพระราชอุปัธยาจารย์ และทรง รับผิดชอบโดยตรงต่อการทรงผนวช ฉะนั้น จึงต้องทรงจัดสิ่งที่จะพึงจัดทั้งปวง ให้ครบถ้วนตามหน้าที่ บวชศากยบุตร พระพุทธองค์ ดินแดนซึ่งปกปักรักษาโดยฤาษีเน ความ สําคัญของเนปาลต่อชาวพุทธ คือ เป็น ดินแดนแห่งพุทธภูมิ อันเป็นที่ประสูติ ของเจ้าชายสิทธัตถะกุมาร ณ ลุมพินีวัน เป็นที่ตั้งของกรุงกบิลพัสดุ์ ซึ่งต่อมาได้ ทรงออกผนวชจนบรรลุอนุตตรสัมมาสัม โพธิญาณ ตรัสรู้เป็นสมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้า เมื่อพุทธกาลผ่านพ้น กอง ทัพโกศลบุกทะลวงฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ทำให้ ชาวพุทธหนีภัยไปอย่างกระจัดกระจาย พุทธศตวรรษที่ ๑๙ ตอนต้น เนปาลก็ถูก พวกพราหมณ์ยกทัพรุกรานอีก พุทธ ศาสนาในเนปาลก็เสื่อมด้วยพระราชา ชัยสถิติมัสละ บังคับให้พระภิกษุสามเณร ลาสิกขาบท เพื่อครองเรือน แต่ก็มีผู้ ศรัทธาบางส่วนศึกษาเล่าเรียน และหนีไป บวชตามประเทศใกล้เคียง เจ้าพระคุณ สมเด็จพระญาณสังวร ได้เมตตาเล่าถึง เหตุการณ์สำคัญครั้งไปบวชศากยะครั้ง กระนั้น “เกล้าฯ ใคร่ขอประทานกราบ นมัสการถามเรื่องการเดินทางไป ประกอบพิธีบรรพชาแก่กุลบุตรชาว ศากยะที่ประเทศเนปาล ใคร่ขอ ทราบว่ามีความเป็นมาอย่างไร ขอรับ” “เรื่องนี้ เป็นความดำริของคณะ สงฆ์เนปาล ซึ่งได้พร้อมใจกันจัดขึ้น ต่อ มาเมื่อวันที่ ๒ พฤศจิกายน ๒๕๒๕ พระปรัชญานันทมหาเถระ สังฆนายก แห่งเนปาล ซึ่งเปรียบเสมือนเป็นสมเด็จ พระสังฆราชแห่งเนปาล ก็ได้เดินทางเข้า มาประเทศไทย น่าเอาหนังสืออาราธนา เชื้อสาย มามอบแก่อาตมภาพด้วยองค์ท่านเอง เนปาล เป็นดินแดนแห่งขุนเขาเป็น และได้เข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้า อยู่หัว ในโอกาสที่เสด็จพระราชดำเนิน มาถวายผ้าพระกฐิน ณ พระอุโบสถวัด Kalyanamitra.org