คุณธรรมและค่านิยมในพระพุทธศาสนา : หน้า 27/136

ชนทั่วไปมีประจำชีวิตนั้น คือคุณ ธรรมข้อไหนบ้าง ขอรับ” “อันนี้ต้องเข้าใจเสียก่อนว่า หลัก ธรรมหรือคุณธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงสั่ง สอนนั้น มีหลายระดับตามความเหมาะ สมแก่พื้นเพ หรือภูมิชั้นของผู้ที่ทรงสอน ฉะนั้น จึงต้องทำความเข้าใจให้ถูกและ นำไปปฏิบัติให้พอเหมาะ จึงจะได้รับผล ดีจากการปฏิบัติตามคำสอนของพระ พุทธเจ้า แต่ถ้ามุ่งกล่าวเฉพาะคุณธรรม สำหรับประชาชนทั่วไปแล้ว ก็คงได้แก่ คุณธรรมระดับพื้น ๆ หรือคุณธรรมที่ ชาวบ้านทั่วไปปฏิบัติได้ และก่อให้เกิด ประโยชน์แก่ชีวิตประจำวัน แม้คุณธรรม ในระดับนี้ พระพุทธศาสนาที่แสดงไว้ หลายหลากตามลักษณะของคนและ ปัญหาที่เข้ามาเกี่ยวข้อง แต่คนส่วนใหญ่ เมื่อพูดถึงคุณธรรมระดับชาวบ้าน ก็มัก จะมุ่งไปถึงคุณธรรมที่จะทำให้ผู้ปฏิบัติ ประสบความสำเร็จในอาชีพการงานบ้าง สามารถตั้งเนื้อตั้งตัวได้บ้าง มีชีวิตอยู่กับ สังคมได้อย่างเป็นสุขบ้าง เป็นต้น ฉะนั้น ศาลาวชิรญาณ เป็นอาคาร ที่สร้างขึ้นเพื่อสมโภชกรุงรัตน โกสินทร์ ๒๐๐ ปี สมเด็จพระ ญาณสังวรให้สร้างขึ้น เพื่อ เป็นอนุสรณ์แด่พระบาทสมเด็จ พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในชั้นนี้อาตมภาพก็ใคร่ขอเสนอว่า พระ บรมราโชวาทเรื่องคุณธรรม ๔ ประการ คือ ๑. การรักษาความสัตย์ ความจริง ใจต่อตัวเอง ที่จะประพฤติปฏิบัติแต่สิ่งที่ เป็นประโยชน์และเป็นธรรม ๒. การรู้จักข่มใจตนเอง ฝึกตนเอง ให้ประพฤติอยู่ในความสัตย์ ความดีนั้น ๓. การอดทน อดกลั้น และอด ออม ที่จะไม่ประพฤติล่วงความสัตย์ สุจริต ไม่ว่าจะด้วยเหตุประการใด ๔. การรู้จักละวางความชั่ว ความ ทุจริต และรู้จักสละประโยชน์ส่วนน้อย ของตน เพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่ของ บ้านเมือง และค่านิยมพื้นฐาน ๕ ประการ คือ ๑. การพึ่งตนเอง ขยันหมั่นเพียร และมีความรับผิดชอบ ๒. ประหยัดและออม ๓. มีระเบียบวินัยและเคารพ กฎหมาย ศาสนา ๔. ปฏิบัติตามคุณธรรมของ ๕. มีความรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ เหล่านี้นับว่า เป็นคุณธรรมที่เพียง พอแก่การสร้างความสำเร็จและความสุข ให้แก่ชีวิตของทุกคน ถ้าปฏิบัติกันอย่าง จริงจัง คุณธรรมและค่านิยมพื้นฐานรวม ๔ ประการนี้ ก็ล้วนแต่มีอยู่ในคำสอนของ พระพุทธศาสนาทั้งสิ้น หากเราช่วย กันปลูกฝังคุณธรรมและค่านิยมเหล่า นี้ให้มีประจำอยู่ในชีวิตของประชาชน ได้อย่างจริงจังและครบถ้วนแล้ว ปัญหาของสังคมก็คงแทบจะไม่มี อะไรหลงเหลือไว้ให้เราต้องแก้เลย และสังคมไทยก็จะได้ชื่อว่า เป็นสังคม พุทธที่แท้จริงด้วย" พระพุทธรูปไม้ ซึ่งสมเด็จพระ ญาณสังวรสั่งให้ช่างนำส่วน ต่าง ๆ ที่ปรักหักพังอยู่ตาม บริเวณต่าง ๆ ของเขตพุทธา วาสวัดบวรนิเวศวิหาร มา ปฏิสังขรณ์ให้สมบูรณ์เช่นเดิม ลักษณะที่น่ามหัศจรรย์ก็คือ เพียงแต่นำองคาพยพขององค์ พระพุทธรูปมาต่อกัน ก็สามารถ เชื่อมติดกันได้สนิท เจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวฑฒนมหาเถระ ป.ธ.๙) ปูชนียภิกขุรูปนี้ เป็นพระมหาเถระผู้เจริญ ในสมณคุณ ยินดีในเนกขัมมปฏิบัติ สมบูรณ์ด้วยศีลาจารวัตร รัตตัญญู มี มหาเถรกรณกรรมมั่นคง ได้ประกอบ การกรณียกิจเป็นหิตานุหิตประโยชน์ แก่พุทธจักรและอาณาจักรอย่างไพศาล สมควรแก่พระผู้คู่แผ่นดิน ท่านเป็นผู้ที่ ควรแก่สักการะที่เขานำมาบูชา ควรแก่ สักการะที่เขาจัดไว้ต้อนรับ ควรแก่การรับ ทักษิณาทาน เป็นผู้ที่บุคคลทั่วไปควรทำ อัญชลี และเป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มี เนื้อนาบุญอื่นยิ่งกว่า เหล่ากัลยาณมิตร ขอนอบน้อมบูชาอย่างยิ่งด้วยเศียรเกล้า Kalyanamitra.org ๒๕