ข้อความต้นฉบับในหน้า
ที่พวกเขามีต่อผู้ที่ประเสริฐเลอเลิศกว่าผู้คนทั้งหลาย
จะต้องปรากฏออกมาด้วยการกระทำชนิดที่ไม่น่าจะ
สำเร็จขึ้นมาได้ เขาได้รับพลังดลใจอย่างน่าอัศจรรย์
ท่ามกลางความมืดมิดสนิท เขาวาดภาพบนผนังของถ้ำ
เขาแบกหามก้อนหินมหึมาขึ้นบนยอดเขาเพื่อสร้างโบสถ์
วิหาร ฝีมืออันเชี่ยวชำนาญของเขาข้ามน้ำข้ามทะเล
ไปยังดินแดนไกล และได้ให้กำเนิดแก่ศิลปกรรมที่เปี่ยม
ด้วยความงามอันเลิศล้ำ ศิลปินเหล่านั้นปรารถนา
ที่จะไม่ปรากฏตน เขาเพียงแต่ผ่าน “มนตร์” ที่ให้
กำลังใจแก่เขาต่อไปยังอนุชน และมนตร์ที่ว่าก็คือ
“ข้าฯ ขอยึดพระพุทธองค์เป็นที่พึ่ง” ที่เมืองโบโรโบคุร
ในชวา ข้าพเจ้าได้เห็นภาพประวัติของพระพุทธเจ้า
นับจำนวนร้อย ๆ สลักรอบ ๆ องค์สถูป ซึ่งแต่ละภาพ
แสดงให้เห็นฝีมืออันเยี่ยมของศิลปินผู้บรรจงสลักภาพ
เหล่านั้นด้วยความประณีตและอุตสาหะอย่างที่สุด
พฤติการณ์ดังกล่าวเป็นตัวอย่างของการฝึกปรือศิลปะ
และการบำเพ็ญ “ตปัสยา” (ตบะ) พร้อมกันไปในตัว
การบำเพ็ญตปัสยาที่ไม่ประสงค์ที่จะได้รับผลของงาน
หรือชื่อเสียง หากมุ่งอุทิศสติปัญญาและความสามารถ
ทั้งหมดที่มีอยู่เพื่อบูชาผู้ซึ่งควรแก่การคารวะและระลึก
ถึงชั่วนิรันดร ผู้คนได้ทนสู้กับความลำบากทุกข์ยาก
นานัปการอันเนื่องมาจากความภักดีที่เขามีต่อบุรุษ
ผู้ยิ่งใหญ่ โดยที่เขาเชื่อกันว่า ด้วยการสร้างสิ่งที่สะท้อน
ให้เห็นถึงอัจฉริยภาพอันเปี่ยมด้วยความเมตตากรุณา
ของบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ ซึ่งมีต่อมวลมนุษย์เท่านั้น ที่เขาจะ
สามารถประกาศได้ว่า ผู้ยิ่งใหญ่พระองค์นั้นได้อุบัติ
ขึ้นเพื่อโลกทั้งผองและชั่วนิรันดร์ ซึ่งก็เป็นดั่งอนุศาสน์
ของผู้ยิ่งใหญ่ซึ่งได้ประทานไว้ว่า มนุษย์จะต้องแสดง
ออกซึ่งตนด้วยการสร้างงานที่ยากลำบากและถาวร
เพื่อให้เป็นสัญลักษณ์ของจิตวิญญาณที่บรรลุชัยชนะ
และถึงซึ่งความหลุดพ้นแล้ว เพราะฉะนั้นจึงปรากฏว่า
ในอดีตอันไกลโพ้นออกไป ผู้คนต่างพากันถวายการ
กราบไหว้แด่ผู้ยิ่งใหญ่ดังกล่าวอย่างกว้างไกลไพศาล
ทั่วภาคพื้นในบูรพทิศ แม้ในถิ่นที่แสนทุรกันดารและ
ห่างไกลออกไป อาทิในทะเลทราย ในถ้ำอันเปล่าเปลี่ยว
และบนยอดเขา ผู้คนก็แซ่ซ้องสดุดีกิตติคุณของพระองค์
ท่าน ที่สำคัญและทรงคุณค่ายิ่งไปกว่านี้ก็คือ จักรพรรดิ
อโศกมหาราชได้ถวายความจงรักภักดีต่อเบื้องยุคลบาท
ของศาสดาองค์นี้ ด้วยการทรงสารภาพอกุศลกรรม
ที่พระองค์ได้กระทำไว้ในอดีต ดั่งที่ปรากฏในศิลาจารึก
ของพระองค์ พระเจ้าอโศกได้ทรงประกาศศาสน์แห่ง
การุณยภาพและอหิงสธรรมของพระศาสดา และได้
Kalyanamitra.org
ภาพสลักจากยุโรพุทโธ ชวาภาคกลาง-
E
๙๕