ธรรมนิยาย : หน้า 113/136

ดั่งได้สดับมา ขุนเขาหิมพานต์อันตั้งอยู่ทางทิศ อุดรแห่งแคว้นโกศล มีหิมะตกอยู่เสมอจึงได้นามดังนั้น และโดยเหตุที่มีเทือกเขาสลับซับซ้อนเป็นพืดยาวเหยียด ไปสุดลูกตา จึงเท่ากับเป็นแหล่งกักน้ำอันไพศาล จน กระทั่งมีคำกล่าวว่า ขุนเขาหิมพานต์นี้ เป็นแหล่งกำเนิด แห่งลำน้ำทั้งหลายที่หล่อเลี้ยงชมพูทวีปนับจำนวนร้อย ลำน้ำเหล่านั้นมีที่นับว่าสำคัญอยู่ ๑๐ สาย คือ คงคา, ยมุนา อจิรวดี, สรภู, มหิ, สินธุ, สรัสดี, เวตรวดี, วิตังสา และจันทภาคา แต่ถึงอย่างนั้น ลำน้ำทั้ง ๕ ข้างต้นคือ คงคา ยมุนา, อจิรวดี, สรภู และมหิ ก็นับว่ามีความ สำคัญมากกว่า เพราะเมื่อคนทั้งหลายกล่าวถึงแม่น้ำ ที่สำคัญก็มักกล่าวรวม ๆ กันว่า ปัญจมหานที่ เมื่อห่างจากตัวเมืองออกไปมากเข้า หมู่บ้านก็ ห่างลง มีเสียงนกร้องแข่งกับเสียงกระดิ่งที่คอโคและ เสียงล้อเกวียนเป็นระยะ ๆ นาน ๆ จะมีเรือล่องลงมา ตามลำน้ำสักหมู่หนึ่ง แต่บางครั้งที่ล่องลงมาลำเดียวก็มี สองฝั่งน้ำมีต้นไม้ขึ้นเขียวชอุ่ม บางต้นก็มีเถาวัลย์ขึ้น ปกคลุม ดูเป็นระโยงระยางครึ้มน่าเจริญตา กระต่าย ป่าสองตัววิ่งตัดหน้าเกวียนนำขบวน หายเข้าไปในดง ไม้ข้างทาง แม้สายแล้วก็ยังได้ยินเสียงชะนีร้องก้องมา จากฝั่งโน้นของลำน้ำอจิรวดี ไกลออกไปทางต้นน้ำ ด้านอุดร ยังเห็นหมอกสีขาว ๆ ปกคลุมขุนเขาและแนว 969 Kalyanamitra.org