ญาณทัสสนะและการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า : หน้า 28/136

ในสมัยหนึ่ง พระผู้มีพระ ภาคเจ้าทรงประทับอยู่ที่ตำบลคยา- สีสะ ใกล้แม่น้ำคยา ณ ที่นั้นพระ ผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสแก่ภิกษุทั้ง หลายว่า. ภิกษุทั้งหลาย ในกาลก่อนแต่ ตรัสรู้ เรายังมิได้ตรัสรู้ ยังเป็นโพธิสัตว์อยู่ เรากำหนดเห็นแสงสว่างได้ แต่ไม่เห็น รูปทั้งหลาย ภิกษุทั้งหลาย ความคิดได้เกิด ขึ้นแก่เราว่า ถ้าหากเราจะพึงกำหนดเห็น แสงสว่างด้วยและเห็นรูปทั้งหลายด้วย ข้อนั้นจักเป็นญาณทัสสนะ (ญาณเป็น เครื่องเห็น ในที่นี้หมายถึง ทิพยจักษุ) ที่ บริสุทธิ์ยิ่งขึ้นของเรา ฉะนั้น สมัยต่อมา เราเป็นผู้ไม่ประมาท มีความเพียรส่งจิต ไปอยู่ ก็กำหนดเห็นแสงสว่างด้วย และ เห็นรูปทั้งหลายด้วย แต่ไม่ได้เจรจา ไต่ถามกับเทวดาเหล่านั้น ภิกษุทั้งหลาย ความคิดได้เกิด ขึ้นแก่เราว่า ถ้าเราจะพึงกำหนดเห็นแสง สว่างด้วย เห็นรูปทั้งหลายด้วย และได้ อยู่เจรจาไต่ถามกับเทวดาเหล่านั้นด้วย ข้อนั้นจักเป็นญาณทัสสนะที่บริสุทธิ์ยิ่ง ของเรา ฉะนั้น สมัยต่อมา เราเป็นผู้ ไม่ประมาท มีความเพียร ส่งจิตไปอยู่ ก็ กำหนดเห็นแสงสว่างด้วย เห็นรูปทั้ง หลายด้วย ได้เจรจาไต่ถามเทวดาเหล่า นั้นด้วย แต่ไม่รู้ว่าเทวดาเหล่านี้มาจาก เทพนิกายไหน ภิกษุทั้งหลาย ความคิดได้เกิด ขึ้นแก่เราว่า ถ้าเราจะพึงกำหนดเห็นแสง สว่างด้วยเห็นรูปทั้งหลายด้วย ได้เจรจา ไต่ถามกับเทวดาเหล่านั้นด้วย และรู้ด้วย ว่า เทวดาเหล่านี้มาจากเทพนิกายนั้น ๆ ข้อนั้นจักเป็น ญาณทัสสนะ ที่บริสุทธิ์ | ยิ่งขึ้นของเรา ฉะนั้น สมัยต่อมาเราเป็น ผู้ไม่ประมาท มีความเพียร ส่งจิตไปอยู่ ก็รู้ได้ว่าเทวดาเหล่านั้นมาจากเทพนิกาย นั้น ๆ แต่ไม่รู้ว่า เทวดาเหล่านั้นจุติจาก ที่นี้แล้ว ไปอุบัติในที่นั้นด้วยวิบากของ กรรมไหน. เพชรจากพระไตรปิฎก จากพระสูตรที่ ๑๑ ในอังคุตตรนิกาย อัฏฐกนิบาต หน้า ๓๑๑ ข้อ ๑๖๑ ภิกษุทั้งหลาย ความคิดได้เกิด ขึ้นแก่เราว่า ถ้าเราจะพึงกำหนดเห็นแสง สว่างด้วยตลอดถึงรู้ว่า เทวดาเหล่านี้จุติ จากที่นี้แล้ว ไปอุบัติในที่นั้นด้วยวิบาก ของกรรมนั้น ๆ รู้ว่า เทวดาเหล่านี้ มีอาหารอย่างนี้ เสวยทุกข์และสุขอย่างนี้ รู้ว่า เทวดาเหล่านี้ มีอายุยืนเท่านี้ ดำรงอยู่นานเท่านี้ รู้ว่า เราเคยอยู่ร่วมกับเทวดาเหล่า นี้หรือไม่ ดังนี้แล้วข้อนั้นจักเป็นญาณ ทัสสนะที่บริสุทธิ์ยิ่งขึ้นของเรา ฉะนั้น สมัยต่อมา เราเป็นผู้ไม่ประมาท มีความ เพียร ส่งจิตไปอยู่ ก็รู้ได้ตลอดถึงเรื่องราว เหล่านี้ ภิกษุทั้งหลาย ตราบใดที่ญาณ ทัสสนะอันรอบรู้ในเรื่องเทวดา ซึ่งมี ปริวัฏแปดอย่างนี้ของเรา ยังไม่บริสุทธิ์ดี แล้ว ตราบนั้นเราก็ไม่ยืนยันตนว่า เป็น ผู้ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณ ใน โลกนี้ ในเทวโลก ในมารโลกและพรหม โลก ในหมู่สมณะพราหมณ์เทวดาและ มนุษย์ ญาณทัสสะ (ในที่นี้หมายถึง อรหัตตมรรค) ได้เกิดขึ้นแก่เราด้วยว่า ความหลุดพ้นแห่งจิตของเราไม่กำเริบ ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย ต่อไปนี้ ภพใหม่ เป็นไม่มีอีก. พระพุทธเจ้าทรงรู้เรื่องเทวดา ด้วยเห็นแสงสว่างภายใน Kalyanamitra.org