ข้อความต้นฉบับในหน้า
"ขอขอบพระทัยเจ้าชายเช่น
เดียวกัน” "ข้าพเจ้าสังเกตดู รู้สึกท่าน
อาจารย์จะซึมเศร้าไปไม่ร่าเริงแจ่มใส
เหมือนวันก่อน
ๆ
พระอาจารย์มีเรื่อง
เดือดร้อนอะไรหรือ?” เจ้าชายตรัสถาม
ด้วยความเป็นห่วงจริง ๆ
"มีบ้างเล็กน้อย องคชาย”
พระเทวทัตแสร้งทำหน้าเศร้ามากขึ้น
"เรื่องอะไรหรือท่านอาจารย์
ความเดือดร้อนของท่านอาจารย์ก็เหมือน
ความเดือดร้อนของข้าพเจ้าเอง”
"อาตมภาพคิดถึงสมเด็จพระ
ราชบิดา ซึ่งสิ้นพระชนม์ลงอย่างน่าสลด
องค์รัชทายาททรงทราบเรื่องนี้ดีแล้วมิใช่
หรือ?”
"ทราบดีท่านอาจารย์ เรื่องนี้
พระพุทธเจ้าทรงกระทำรุนแรงไปหน่อย”
ตรัสว่า
"พระอาจารย์มีอะไรจะให้ข้าพเจ้า
ช่วยเหลือบ้างไหม?” พระเทวทัตดีใจ
เหลือล้นต่อพระดำรัสถามประโยคนี้
แต่ก็ซ่อนไว้ตามวิสัยของผู้จัดเจนต่อ
มนุษย์เรามีอัธยาศัย
ความโน้มเอียง
และจุดอ่อนต่าง ๆ กัน
เหลี่ยมคู่ในเชิงสนทนาแล้วกลับพูดไพล
ไปว่า
"อาตมภาพ ขอขอบพระทัยใน
พระมหากรุณาขององค์ชายรัชทายาทเป็น
อย่างสูง ที่มีน้ำพระทัยพลอยทุกข์ร้อน
การล่อให้ ใครทําอะไร
สักอย่างหนึ่ง ถ้าทราบ
ความโน้มเอียง
และจุดอ่อนของผู้นั้น
และปรารถนาจะช่วยอาตมภาพ
เวลานี้องค์ชายยังมิได้ครองราชย์สิทธิ์
แต่
ขาดในราชสมบัติ จะช่วยอะไรอาตมภาพ
ก็คงทำไม่เต็มพระสติกำลัง เรื่องนี้ประการ
หนึ่งที่อาตมภาพรู้สึกวิตกกังวลอยู่มาก
คือเวลานี้อาตมภาพก็แก่แล้ว ไม่ทราบ
ความตายจะมาถึงในวันใด ไม่ทราบว่า
ไม่เป็นการยากเลย
เจ้าชายตรัสปลอบ
จะมีโอกาสได้ภูมิใจกับสิ่งที่อาตมภาพ
"คิดถึงเรื่องนี้ทีไร อาตมภาพ
ที่จะให้เขาทําตามความ
หวังอยู่เสมอหรือไม่” พูดเท่านี้แล้ว
ไม่สบายใจทุกครั้งทั้ง ๆ ที่คิดไปในทางดี
พยายามให้อภัยในการกระทำของพระ
สมณโคดม แต่ก็หักใจมิให้วุ่นวายมิได้”
พระราชกุมารมีสีพระพักตร์
สลดลง พระเทวทัตเห็นอาการดังนั้น
ซ่อนความรู้สึกพอใจไว้ในหน้า แล้วกล่าว
หยุดอยู่เพื่อรอฟังคำถามจากราชกุมาร
ปรารถนาของผู้ล่อ
และเหตุการณ์ก็เป็นไปสมใจนึก
"สิ่งนั้นคืออะไรนะท่านอาจารย์?”
เพิ่มเติมว่า
“เรื่องสมเด็จราชพระบิดาก็เรื่อง
หนึ่งแล้ว มาเรื่องของอาตมภาพเองอีก
ตั้งแต่ออกบวชมาพระโคดมก็พยายาม
กีดกันทุกทาง เหมือนอาตมภาพเป็น
ศัตรูของพระองค์ ทั้ง ๆ ที่อาตมภาพ
ตั้งใจสามิภักดิ์ แต่พระโคดมก็หามอง
เห็นใจภักดีของอาตมภาพไม่”
คำของพระเทวทัตก่อให้เกิด
ความสงสารอย่างจับจิตแก่เจ้าชายรัช
ทายาทแห่งแคว้นมคธผู้ยังมองโลกใน
แง่บริสุทธิ์และไม่จัดเจนต่อเล่ห์กลมารยา
ของโลก เมื่อความสงสารเห็นใจเกิดขึ้น
คนก็อยากช่วยเหลือ ดังนั้นราชกุมารจึง
๖๘ กัลยาณมิตร
Kalyanamitra.org
พระยุพราชตรัสถาม
"สิ่งนั้นคือการครองราชย์ เสวย
สมบัติ ครองความเป็นใหญ่ทั่วพื้นเมทนี
แห่งแคว้นมคธของพระองค์ ถ้าอาตมภาพ
ได้เห็นสิ่งนี้เมื่อใด แม้ความตายจะมาถึง
ในวันนั้น อาตมภาพก็คงนอนตาหลับ”
พระเทวทัตพูดอย่างหนักแน่นมั่นคงและ
จ้องมองพระยุพราชเหมือนจะรอฟังว่า
องค์รัชทายาทจะตรัสประการใด
บท ๕
ความเป็นมาแห่งผู้สร้างนคร
ปาฏลีบุตร
ตอน ทางสองแพร่ง
รัชทายาทแห่งแคว้นมคธ สดับ
มธุรวาจาของพระเทวทัตตอนนี้แล้ว รู้สึก