โพธิปักขิยธรรม : หน้า 15/130

พระธรรมเทศนา โดย : พระมงคลเทพมุนี (หลวงพ่อวัดปากน้ำ ภาษีเจริญ) โพธิปักขิยธรรมกถา อริยอัฏสังคิกมรรค นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ฯ (๓ ครั้ง) กตมา จ สา ภิกฺขเว มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสัมพุทธา จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญญาย สมโพธาย นิพฺพานาย สวตฺตติ อยเมว อริโย อฏฐงคิโก มคฺโค เสยฺยถีห์ สมมาทิฏฐิ สมมาสนุกปุโป สมมา วาจา สมมากมฺมนฺโต สมมาอาชีโว สมมาวายาโม สมมาสติ สมมาสมาธิติ บัดนี้อาตมภาพจะได้แสดงธรรมิกถาแก้โพธิปักขิยธรรม ๓๓ ประการ 4 ซึ่งเป็นทางตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า พระอรหันต์ทุกพระองค์มา โดยเฉพาะพระธรรมที่จะแสดงในวันนี้ แสดงในมรรคทั้ง ๔ ที่พระองค์ได้ ทรงแสดงแก่พระปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมืองพา ราณสี ในกาลนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสเตือนพระภิกษุปัญจวัคคีย์ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติต่างๆ ที่ตถาคตตรัสรู้ด้วยปัญญาอันยิ่งนั้น เป็นไฉน อย่างไร? ทำดวงตาทำญาณเครื่องรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อความเข้าไป สงบระงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้ดี เพื่อความดับ คือหนทางมี 4 ประการนี้แหละ สมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ สมมาสนุกปโป ดำริชอบ สมมา วาจา กล่าววาจาชอบ สมมากมุมนโต ทำการงานชอบ สมมาอาชีโว เลี้ยง ชีพชอบ สมมาวายาโม ทำความเพียรชอบ สมมาสติ ระลึกชอบ สมมาสมาธิ ตั้งใจไว้ชอบ ประกอบด้วยองค์ ๔ ประการนี้ เป็นหนทางตัดกิเลสได้ กล่าว ตามคำของพระบาลีและคลี่ความเป็นสยามภาษา ต่อไปนี้จะได้อรรถาธิบายขยายความ คำที่พระตถาคตเจ้าทรง แสดงเฉพาะที่ตรัสรู้ด้วยพระปัญญาอันยิ่ง เพราะเราท่านทั้งหลายส่งใจไป ไม่ถูกทางของพระพุทธเจ้า จึงเข้าถึงพระพุทธเจ้าไม่ได้ ถ้าแม้ว่าเราท่านส่งใจ กัลยาณมิตร พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ๑๑