การแห่พระพุทธอังคีรส : หน้า 93/130

าพตอนที่ ๑๖ วาดต่อจากผนังตอนเสด็จประพาส ดูหนังสือ จดหมายเหตุพระราชกิจรายวันฯ ของสำนัก อินเดียไปจนถึงมุมพระที่นั่งอีกมุมหนึ่ง ซ้ายสุดวาด นายกรัฐมนตรี มีแต่ตอนก่อพระฤกษ์วัดราชบพิธฯ วันพุธที่ เป็นตึกแถวและกลุ่มคนกำลังเดินข้ามสะพาน เหนือขึ้นไป ๔ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๑๓ ตั้งเคยเขียนไปแล้ว แต่ไม่มี แลเห็นหญิงคนหนึ่งกำลังนั่งบนขั้นบันได ชี้แจงเรื่องราว อะไรสักอย่าง ให้หญิงผู้ดีซึ่งนั่งเหนือกว่าฟัง ด้านหลังหญิง ผู้ดี มีโต๊ะสามขาและตะเกียงแขวนวาดอยู่ในเงามืด พิจาร ณาแล้ว ผนังช่องนี้ไม่ได้แสดงเรื่องราวอะไรมากนัก เป็น เพียงช่วงพักมือของช่างเขียน และเป็นภาพประกอบของ ฉากถัดไปคือ ฉากแห่พระ จดหมายเหตุกล่าวถึงตอนแห่พระพุทธอังคีรส ภาคผนวก หน้า ๑๕๓ ที่สำนักนายกฯ คัดเอาข้อความบางตอนจาก หนังสือความทรงจำของสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ มาลงกล่าวว่า แห่พระเมื่อปีมะเมีย เป็นแห่ใหญ่ มีกระ บวนแปลกๆ สนุกน่าดูมาก แต่ท่านเขียนเป็นแห่พระ นิรันตรายอาจทำให้เกิดความงุนงง เพราะพระนิรันตราย ฉากแห่พระมีความหมายอย่างที่อาจารย์จุลทัศน์และ นั้นก็เป็นพระพุทธรูปสำคัญอีกองค์หนึ่งในพระอุโบสถวัดราช ทางวัดมีความ หมายถึง ภาพตอนชักพระพุทธอังคีรสไป ประดิษฐานเป็นพระประธาน ณ พระอุโบสถวัดราชบพิธฯ อันเป็นวัดประจำรัชกาลที่ ๕ ท่านว่ากระบวนแห่ตั้งต้น ณ สนามไชย มีการผูกหุ่นรูปภาพต่างๆ เช่น ภาพยักษ์ ภาพ บพิธฯ เช่นกัน ถามว่าเราต้องแก้ไขคำบรรยายที่กล่าวไป แต่ต้นหรือไม่? โชคดี ขอให้เอารูปถ่ายพระนิรันตรายกับพระพุทธ อังคีรสมาเทียบเคียงกัน จะเห็นว่าพระนิรันตรายมีขนาด ราชสีห์ ภาพนัก ภาพไก่ แต่ในกระบวนเป็นที่สนุกสนาน เล็กกว่า และมีซุ้มเรือนแก้วยอดเป็นรูปพระมหามงกุฎ แต่ไม่ได้ระบุปีและรายละเอียดส่วนอื่น ประดับอยู่เหนือองค์พระด้วย ในขณะที่พระพุทธอังคีรสมี ที่อ่านว่าแห่พระพุทธอังคีรสนั้นเห็นจะไม่พลาดเพราะ ขนาดใหญ่กว่า และไม่มีซุ้มใดๆ จิตรกรวาดรูป พระอุโบสถและระเบียงโค้งของวัดราชบพิธฯ ต่อไปนำไปเทียบเคียงกับภาพที่จิตรกรวาด จะเห็น กำกับอยู่ พร้อมขบวนแห่กำลังชักลากรถผ่านพลับพลาที่ ว่าจิตรกรตั้งใจวาดเฉพาะพระพุทธอังคีรสองค์เดียวเท่านั้น ประทับรัชกาลที่ ๕ หน้าพระที่นั่งสุทไธสวรรย์ (บริเวณ การอ่านภาพว่าแห่พระพุทธอังคีรสจึงยังหนักแน่นอยู่ สนามไชย) ตอนหนึ่ง กับอัญเชิญพระขึ้นตะเฆ่หรือล้อ เลื่อนลากขึ้นกระดานเข้าสู่พระอุโบสถอีกตอนหนึ่ง นอกนั้น ก็วาดเป็นหุ่นรูปยักษ์และสัตว์ต่างๆ กับคนดู เติมอีก แต่ปีแห่จะตรงกับปีใด เป็นเรื่องที่ยังต้องชำระเพิ่ม เพื่อให้ทราบว่าการแห่พระสำคัญดังกล่าวกระทำใน วันเดือนปีใด จำเป็นต้องนำหนังสือ "ประวัติวัดราชบพิธ สถิตมหาสีมาราม” ของกรมศิลปากร พ.ศ.๒๕๑๓ (ปกสี เหลือง) มาตรวจสอบอย่างละเอียด ในที่สุดจะพบว่าหน้า ๑๒-๑๓ กรมศิลปากรได้อ้างพระนิพนธ์ของพระเจ้าวรวงศ์เธอ ลองดูหนังสือพระราชพงศาวดารกรุงรัตนโกสินทร์ กรมหลวงชินวรสิริวัฒน์ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า ซึ่งเคยลง รัชกาลที่ ๕ พระนิพนธ์ของสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชา นุภาพ ยังมิได้เขียนมาถึงตอนนี้ ภาพที่ ๓ ผู้คนเดินไปดูการแห่พระพุทธอังคีรส พิมพ์ในหนังสือแถลงการณ์คณะสงฆ์ เล่มที่ ๑๑ พ.ศ.๒๔๖๖ บอกประวัติ และวันเดือนปีเหตุการณ์สำคัญๆ ตั้งแต่จับ ภาพที่ 4 ระเบียงหรือวิหารคตที่ล้อมรอบพระอุโบสถ พระวิหาร พระเจดีย์ (ยอดยังสร้างไม่เสร็จ) และพระอุโบสถวัดราชบพิธฯ ภาพที่ ๕ รูปหุ่น (บน) และการชักลากพระพุทธอังคีรสเข้าพระอุโบสถวัดราชบพิธฯ ภาพที่ 5 5 หุ่นรูปยักษ์ และสัตว์ต่าง ๆ เมื่อคราวแห่พระพุทธอังคีรส กัลยาณมิตร พฤศจิกายน ๒๕๓๙ ๙๙