การเดินทางในปากีสถาน : หน้า 135/208

ภูมิประเทศเขาสูง อากาศดี อาหารอร่อย ผู้คนรูปร่างสง่างาม เก่งและ ฉลาดอย่างนี้ แถมยังมีอารยธรรมเก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก และที่น่า สนใจคือ บรรพบุรุษของชาวปากีสถานเคยเป็นพุทธศาสนิกชนมาราวพัน กว่าปี ปากีสถานมีเนื้อที่ใหญ่กว่าไทยสองเท่า มีพลเมือง ๑๒๘ ล้าน คนซึ่งก็มากกว่าไทยสองเท่าอีก ผมล่องเรือไปตามแม่น้ำสินธุอันมีชื่อ เสียงโด่งดัง เรือแล่นผ่านหุบเขาในเทือกเขาหิมาลัยไปออกทะเลอาระเบีย ตื่นตาตื่นใจกับทิวทัศน์ที่เปลี่ยนไปเรื่อยๆ จากทะเลทรายกันดาร หุบเขา เขียวขจีไปจนถึงเทือกเขาสูง สลับซับซ้อน ขนาดเจ้าราชิดกับนาเซอร์ยัง ตื่นเต้นเลย เราได้เห็นเทือกเขาหิมาลัย คาราโครัม และฮินดูกูฎต้องขอบคุณ พี่จริงๆ ที่ทำให้ผมได้เห็นความใหญ่โตอลังการของเอเชียใต้ อากาศเดือน กันยายนร้อนถึง ๔๐ ๐ แต่พอย่างเข้าเดือนตุลาคม อากาศก็เย็นลงๆ เขา ว่าถ้าอยู่ที่สูงเดือนธันวาคมอุณหภูมิจะลดลงเหลือแค่ ๑๐-๒๔ ๐ ตอนนั้น ผมก็คงกลับเมืองไทยแล้ว ที่จังหวัดเปชวาร์ ของปากีสถานติดพรมแดนอัฟกานิสถาน ผม ไปดูร้านขายของเก่า มีเศียรพระพุทธรูปและศิลปวัตถุอื่นๆ ของพระพุทธ ศาสนาที่ผู้อพยพหนีภัยสงครามชาวอัฟกันรุ่นแล้วรุ่นเล่าตั้งแต่รัสเซียเข้า ครองเมืองสิบกว่าปีก่อน จนถึงวันนี้ที่อเมริกาโจมตีอัฟกานิสถานพวกเขา ลักลอบเอามาขาย พ่อค้าขายของเก่าและนักสะสมของเก่าจากทั่วโลก เศียรพระพุทธรูปตั้งปะปนกับรูปปั้นเทพฮินดู แต่ผมไม่ได้ซื้อลูกชิ้น ในใจ นึกอยากให้มีคนเห็นคุณค่าและเคารพพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเอาไป ประกอบกับของเดิมให้สมบูรณ์ คนจะได้กราบไหว้บูชาไม่ใช่มาวางขาย เป็นเครื่องประดับอย่างนี้ ผมยังได้ไปชมพระพุทธรูปในพิพิธภัณฑ์ด้วย ค่อยดีหน่อยที่เขา รู้คุณค่าของพระพุทธองค์ จัดวางเรียงอย่างสวยงาม ไม่ตั้งรกๆ อย่าง ร้านขายของเก่า ผมได้ลงรูปมาให้พี่ลูด้วยครับ เราสามทหารเสือขึ้นไปทางเหนือกันก่อน คันธาระเป็นดินแดน สำคัญของพระพุทธศาสนาในอดีต รวมหุบเขาสวัต บางส่วนของเปชวาร์ และที่ราบลุ่มน้ำสินธุทางตอนเหนือ พี่คงนึกภาพพระภิกษุสงฆ์จีวรเหลือง อร่ามเต็มไปหมด พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเคยเสด็จมาที่นี่ ตอนนั้นยังไม่มี ประเทศปากีสถานเลย ดินแดนตรงนี้เป็นส่วนหนึ่งของชมพูทวีปอันไพศาล ดักสิลามีซากสถูปสูง ๑๔ เมตร น่าจะสูงที่สุดและใหญ่ที่สุดในสมัยนั้น รอบๆ เป็นทางเดินมีสถูปเล็กกว่าเรียงราย ในสถูปมีบรมอฐิ สถูปใหญ่ชื่อธรรมราชิ กะ แต่ที่อยู่ในสภาพสมบูรณ์กว่าสถูปคือโบสถ์จันดิอัล รัฐเรียงเป็นระเบียบ สวยงามอย่างที่เห็นในภาพครับ เราแวะบ้านแขกปาทานระหว่างรอรถประจำทางไปวัดตักห์ดิบาอี โบสถ์จันดิอัลในตักสิลา สถูปธรรมราชิกะในตักสิลา ภาพจาก เโ ปอหก เฟอเรกอน, 4 Ou1ฝ610 73X1/3, รอกเ 0อ๓๓บกเออ!เอกร, ^อโออก!, ^3- ฝร!อก, 1960 พระพุทธรูปในพิพิธภัณฑ์ละโฮร์ ปากีสถาน ภาพจาก เโ ปอหก ^อโรกอแ, 7/70 8บ ฝ/151 &ฝ อ/ 6ลกป/เล^: 7/16 5101? 0/ 1/16 53ฝ? 50/1001: 1/8 5/ฝ/1, &T0^1/1 3กฝ 060เ106, ออกอ ตอก! อ! /XโอกออโĐg^ ^3เปร!อก,1973 กัลยาณมิตร มกราคม พ.ศ. ๒๕-๕๕