นครวัดและความสำคัญในประวัติศาสตร์ : หน้า 157/208

ว่ามีกำลังก๊อกสองสำรองไว้กระนั้น อาการคึกคักที่เกิดขึ้นแก่พวกเราราวกับได้รับน้ำ ทิพย์มาชโลมใจชูกำลังเช่นนี้ ทำให้ผมนึกถึงนายอองรี มูโอต (เ-เด็ก Aol101) นักธรรมชาติวิทยาชาวฝรั่งเศสที่ได้ ดั้นด้นบุกป่าฝ่าดงมาถึงนครวัดแห่งนี้เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๐๓ หรือราวร้อยสี่สิบปีก่อนโน้น โดยแกได้เขียนบรรยายถึง ความรู้สกตอนที่ได้มาเห็นนครวัดเป็นครั้งแรกว่า มันยิ่งใหญ่กว่าสิ่งใด ๆ ที่ชาวกรีกและชาว โรมันได้เคยสร้างไว้ นครวัดเป็นสิ่งที่สูง สงางาม ามที่สุดและได้ รับการรักษาไว้อย่างดีที่สุดในบรรดาอนุสาวรีย์ทั้งหลายซึ่ง คนโบราณได้ทิ้งไว้ให้แก่อนุชนรุ่นหลัง มันทําให้นัก เดินทางอย่างข้าพเจ้าหายเหนื่อยเป็นปลิดทิ้ง ทำให้จิตใจ เต็มไปด้วยความเบิกบานและชื่นฉ่ำราวกับผู้ที่เดินทางใน ทะเลทรายแล้วได้พบโอเอซิสอย่างนั้น...” ข้อเขียนของนายอองรี มูโอต์ดังกล่าวเท่ากับ เป็นการกระตุ้นให้ชาวยุโรปและชาวโลกทั้งหลายเกิด ความสนใจเกี่ยวกับนครวัดกันมากขึ้น เพราะหลังจากนั้น ก็มีบรรดานักสำรวจมุ่งหน้ามายังนครวัดกันมากมาย หลายคณะ และหลายท่านก็ได้รับชื่อเสียงจากงานศึกษา ค้นคว้าเกี่ยวกับนครโบราณแห่งนี้เป็นอย่างมาก อาทิ ดูอาท เดอลาเกร์ หลุยส์ เดอลาปอร์เต หลุยส์ ลิโนต์ หิลิปป์ สแตน ยอร์ช เซเดส์ เป็นต้น ส่วนนักปราชญ์ของไทยที่ เคยมาเที่ยวชมหรือเขียนหนังสือไว้จนเป็นที่เลื่องสือก็คือ .ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ม.ร.ว.ศ และนายธรรมทาส พานิช เป็นต้น สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ได้ทรง นิพนธ์ไว้ใน “นิราศนครวัด” เมื่อครั้งเสด็จประพาสนครวัด ในปี พ.ศ. ๒๔๖๗ ว่า “เมื่อมาเห็นตัวนครวัดเข้าจริง รู้สึกว่าผิดกับที่คาดหมายไว้แต่ก่อนอย่างไรคือดูใหญ่โตกว่า ที่คาดหมายนั้นอย่างหนึ่ง ดูสง่างามกว่าที่คาดหมายด้วย อีกอย่างหนึ่ง น่าชมช่างผู้คิดแบบอย่างแผนที่นครวัดว่า เป็นช่างฉลาดทำให้จับใจคนดู เริ่มต้นแต่เมื่อถึงเชิง ปากทางเข้านครวัดได้เห็นความยิ่งใหญ่อลังการของมหา สะพานหินก่อนที่จะข้ามไปเช้าบริเวณทางด้านตะวันตก ปราสาทที่ตั้งตระหง่านท้าทายอยู่เบื้องหน้าเข้าเท่านั้น แลดูปรางค์ประตูและพระระเบียงชั้นนอกมีปรางค์ใหญ่ ความเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าก็มลายหายไป กำลังวังชาไม่รู้ ว่ามาจากไหน แต่ละคนต่างแสดงอาการคึกคักคล้ายกับ ยอดสูงตระหง่านอยู่ข้างในก็งามจับใจเสียชั้นหนึ่ง เมื่อ ข้ามสะพานผ่านประตูเข้าไปถึงลานในบริเวณเปลี่ยนรูปแล พัดชา ธ ร มกราค!. พ.ค. ๖๕๒๕ ๑๕®