การสร้างปราสาทนครวัด : หน้า 158/208

ยอดปรางค์ปราสาท นครวัดถ่ายจากมุมสูง มองเห็นสัดส่วนแผนผังอันงดงาม ปราสาทอยู่กลางบริเวณมี พระระเบียงล้อมเป็นชั้นๆ ไปสมทรวดทรง ก็งาม พระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 ๒ จับใจอีกชั้นหนึ่ง ครั้น เข้าไปถึงปราสาทตั้งแต่ชั้น บันไดพลับพลาหน้าระเบียงชั้นนอกขึ้นไป ก็ได้เห็นฝีมือ จำหลักลายต่างๆ น่าพิศวงขึ้นไปจนถึงองค์ปรางค์ใหญ่ ดู ได้เพลิดเพลินไปทุกชั้น..." ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้เขียนหนังสือเรื่อง “ถกเขมร” จากการเดินทางมายังนครวัดเมื่อปี พ.ศ.๒๔๘๖ ไว้ตอนหนึ่งว่า “เราเดินดูปราสาทนครวัดอยู่หลายรอบ หลายตลบ ปล่อยให้บรรยากาศและชีวิตความเคลื่อนไหว แห่งโบราณกาลนั้นแทรกซึมเข้าไปในตัวเราทีละน้อย เรา ยิ่งลูก็ยิ่งเห็นอัศจรรย์ในการก่อสร้างอันมหึมาที่ปราศจาก ๑.๕ ๒ กัลยาณมิตร มกราคม พ.ศ. ๒๕๕ เครื่องมือใดๆ นอกจากแรงคน หินแต่ละก้อนที่เอามาก่อ ปราสาทนั้นมิใช่เล็กๆ ในสมัยปัจจุบันจะไม่มีใครนึกฝันที่ จะใช้แรงคนยกและแบกหาม ลายสลักและภาพต่างๆ นั้นละเอียดลออเป็น ที่สุดแล้ว เมื่อปราสาทนั้นก่อเสร็จด้วยแรงคนนับหมื่นนับ แสน ก็จะต้องใช้ช่างฝีมือจำนวนนับพันเช้ามาแกะสลักคิด ดูแล้วก็เห็นว่าเกินกำลังดันทางด้านศิลปะ เป็นศรัทธาและ เกินความฝันของมนุษย์ที่จะสร้างสรรค์สิ่งก่อสร้างอันใหญ่ หลวงนี้ขึ้นมาด้วยกำลังแขนกำลังขา และด้วยเครื่องมือ เพียงง่ายๆ ตามแบบโบราณ....." เราแหงนขึ้นไปเบื้องบน เห็นแต่ยอด ปรางค์เสียดกันขึ้นไปบนฟ้า เหมือนกับว่าจะแช่งกันว่า ยอดไหนจะแทงทะลุเมฆเบื้องบนได้ก่อน ซึ่งเราเป็น มนุษย์ตัวเล็กๆ ในปัจจุบันสมัยก็ได้แต่ถอนใจใหญ่ รู้สึก