วาจาสุภาษิต : หน้า 77/120

ปลามีชีวิตยืนยาวอยู่ได้ก็เพราะ | สุทธิ์ ไม่เป็นคำหยาบ คำด่า คำประชด อาศัยปากเป็นสิ่งสำคัญ แต่ก็เพราะปาก นั่นเอง ปลาจึงต้องติดเบ็ดเสียชีวิตโดย ง่าย เช่นกัน คนเราจะประสบความ สำเร็จได้รับความเจริญก้าวหน้าในชีวิต ก็เพราะอาศัยวาจาสุภาษิตจากปาก แต่ก็เพราะวาจาสุภาษิตจากปากเพียง ค่าเดียว บางครั้งแม้แต่ชีวิตก็ยากจะรักษา ไว้ได้ วาจาสุภาษิตคืออะไร? วาจาสุภาษิต หมายถึง คำพูดที่ ผู้พูดได้กลั่นกรองไว้ดีแล้ว มิใช่สักแต่พูด อวัยวะในร่างกายของคนเรานี้ก็แปลก ตา มีหน้าที่ดูอย่างเดียว ธรรม ชาติให้มา ๒ ตา หู มีหน้าที่ฟังอย่างเดียว ธรรม ชาติให้มา ๒ หู จมูก มีหน้าที่ดมกลิ่นอย่างเดียว ธรรมชาติให้มา รู แต่ปาก มีหน้าที่ถึง ๒ อย่าง คือ ทั้งกินและพูด ธรรมชาติกลับให้มาเพียง ปากเดียว แสดงว่าธรรมชาติต้องการ ให้คนดูให้มาก ฟังให้มากแต่ให้พูดน้อย ๆ ให้มีสติคอยระมัดระวังปาก จะกินก็กิน ให้พอเหมาะ จะพูดก็พูดให้พอดี ลักษณะ คำพูดที่พอเหมาะพอดี เป็นคุณทั้งแก่ตัว ผู้พูดและผู้ฟัง เรียกว่า วาจาสุภาษิต องค์ประกอบของวาจาสุภาษิต ๑. ต้องเป็นคำจริง ไม่ใช่คำพูด ที่ปั้นแต่งขึ้น ไม่คลาดเคลื่อนจากความ เป็นจริง ไม่บิดเบือนจากความเป็นจริง ไม่เสริมความ ไม่ ความ ต้องเป็นเรื่อง จริง จริง จริง ๒. ต้องเป็นคำสุภาพ เป็นคำพูด ไพเราะที่กลั่นออกมาจากน้ำใจที่บริ 1 ประชัน เสียดสี คำหยาบนั้น ฟังก์ ระคายหู แค่คิดถึงก็ระคายใจ on. พูดแล้วก่อให้เกิดประโยชน์ เกิดผลดีทั้งแก่คนพูดและคนฟัง ถึงแม้ คำพูดนั้นจะจริงและเป็นคำสุภาพ แต่ถ้า พูดแล้วไม่เกิดประโยชน์อะไรกลับจะทำ ให้เกิดโทษ ก็ไม่ควรพูด C. พูดด้วยจิตเมตตา พูดด้วย ความปรารถนาดี อยากให้คนฟังมีความ สุข มีความเจริญยิ่ง ๆ ขึ้นไป ในข้อนี้ หมายถึงว่า แม้จะพูดจริง เป็นคำสุภาพ พูดแล้วเกิดประโยชน์ แต่ถ้าจิตยังคิดโกรธ มีความริษยาก็ยังไม่สมควรพูด ๕.พูดถูกกาละเทศะแม้ใช้คำพูด ที่ดี เป็นคำจริง เป็นคำสุภาพ เป็นคำพูด ที่มีประโยชน์ และพูดด้วยจิตที่เมตตา แต่ถ้าผิดจังหวะ ไม่ถูกกาลเทศะผู้ฟังยัง ไม่พร้อมที่จะรับแล้ว จะก่อให้เกิดผลเสีย ได้ เช่น จะกลายเป็นประจานกันหรือ จับผิดไป - พูดถูกเวลา (กาล) คือ รู้ว่าเวลา ไหนควรพูด เวลาไหนยังไม่ควรพูด ควร พูดนานเท่าไร ต้องคาดผลที่จะเกิดขึ้น ไว้ด้วย - พูดถูกสถานที่ (เทศะ) คือ รู้ว่า ในสถานที่เช่นไร เหตุการณ์แวดล้อม เช่นไร จึงสมควรที่จะพูด หากพูดออกไป แล้วจะมีผลดีหรือผลเสียอย่างไร เช่น มีความหวังดีอยากเตือนเพื่อนไม่ให้ ดื่มเหล้า แต่ไปเตือนขณะเพื่อนกำลัง เมาอยู่ อย่างนี้นอกจากเขาจะไม่ฟังแล้ว เราเองอาจเจ็บตัวได้ คนฉลาดไม่ใช่เป็นแต่พูดเท่า นั้น ต้องนิ่มเงินด้วย คนที่พูดเป็นนั้น ต้องสู้ในสิ่งที่ไม่ ควรพูดให้ยิ่งกว่าสิ่งที่ควรพูด เขื่องน่า เกี่ยวกับการพูด ลักษณะของทูตที่ดี ทูตสันติ) ๑. ยอมรับฟังความคิดเห็นของ ผู้อื่น ไม่ด่วนปฏิเสธ ๒. เมื่อถึงคราวพูด ก็สามารถ ทำให้ผู้อื่นฟัง ๓. รู้จักกำหนดขอบเขตของการ พูดให้กะทัดรัด พูดได้ C. ๕. ทรงจำเนื้อความทั้งหมดที่จะ เข้าใจเนื้อความทั้งหมดโดย ละเอียดตามความเป็นจริง 5. ทำให้ผู้อื่นเข้าใจตามได้ ๗. ฉลาดในการพูดที่เป็นประ โยชน์และมิใช่ประโยชน์ ๔. ไม่ก่อการทะเลาะวิวาท “ผู้ใด เข้าไปสู่บริษัทที่พูดคำ หยาบคาย ก็ไม่สะทกสะท้าน ไม่ยังจำ พูดให้เสีย ไม่ปกปิดข่าวสาร พูดจนหมด ความสงสัย และเมื่อถูกถามก็ไม่โกรธ ผู้นั้นย่อมควรทําหน้าที่ทูต โทษของการค่าบริภาษ เพื่อนพ พมจง ผู้ด่าบริภาษเพื่อนพรหมจรรย์ คือ พระสงฆ์ และผู้ปฏิบัติธรรม ติเตียน พระอริยเจ้า จะประสบความฉิบหาย ๑๑ ประการ ต่อไปนี้ 0. ไม่บรรลุธรรมที่ตนยังไม่บรรลุ ๒. เสื่อมจากธรรมที่บรรลุแล้ว สัทธรรมของภิกษุนั้นย่อม ๓. C. ไม่ผ่องแผ้ว เป็นผู้หลงเข้าใจว่าได้บรรลุ สัทธรรม ๕. เป็นผู้ไม่ยินดีประพฤติพรหม จรรย์ 5. ต้องอาบัติเศร้าหมองอย่างใด อย่างหนึ่ง Kalyanamitra.org เด