พระพุทธภาษิตและความสำคัญของบัณฑิต : หน้า 50/120

๔๔ พระพุทธภาษิต น อตฺตเหตุ น ปรสฺส เหตุ น ปุตตมิจฺเฉ น ธน์ น รฏฐ์ น อิจฺเฉยฺย อธมฺเมน สมิทธิมุตฺตโน ส สีลวา ปญฺญวา ธมฺมิโก สยา ค่าแปล บัณฑิต ย่อมไม่ทำบาป เพราะเห็นแก่ตน แต่เกียรติยศ ชื่อเสียง อำนาจ และทรัพย์สมบัติ ไม่ว่าจะได้มาโดยวิธีใดก็ตาม เอาทั้งนั้น แต่บัณฑิต จะทำการสิ่งใดล้วนยึดถือ “ธรรมา ธิปไตย” ความถูกต้องเป็นเกณฑ์ จะไม่ยอมทำบาป เพราะเห็นแก่ทรัพย์สมบัติ เกียรติยศ ชื่อเสียง หรืออำนาจวาสนา เป็นเด็ดขาด ความสำเร็จอันใดที่จะได้มาโดยทางที่ไม่ หรือเห็นแก่คนอื่น จึงไม่ปรารถนาบุตร ทรัพย์ ชอบธรรม ก็ไม่กระทำ เมื่อเป็นเช่นนี้ บัณฑิตเหล่านั้น รัฐหรือแว่นแคว้น ไม่ปรารถนาความสำเร็จแก่ตน จึงได้ออกบวชประพฤติพรหมจรรย์ รักษาศีล ทำ โดยทางที่ไม่ชอบธรรม บัณฑิตนั้น เป็นผู้มีศีล มี ความเพียรภาวนา เพื่ออบรมปัญญาให้เต็มบริบูรณ์ ปัญญา เป็นผู้ตั้งอยู่ในธรรม บัณฑิตนั้น ย่อมเข้าถึงธรรม ตั้งอยู่ในธรรม เจริญ คำอธิบายขยายความ คนปัจจุบันนี้ มุ่งความสำเร็จแก่ตนเป็นใหญ่ อยู่ในธรรม จึงนับได้ว่าเป็น “บัณฑิตที่สมบูรณ์” ตาม โดยไม่คำนึงถึงบาปบุญคุณโทษ อันเป็นผลร้ายแก่ พุทธประสงค์อย่างแท้จริง ตนเองและสังคม ที่จะติดตามมาในภายหลัง หวัง Kalyanamitra.org