ความหมายของความอดทน : หน้า 112/120

นิดหนึ่งแล้วสรุปว่า “หมายความว่า ความอดทนนั้น แหละ คือ แก้วสารพัดนึกละ เพราะ ขึ้นมาบ้าง “ความอดทนไม่ใช่หมายความว่า ใครตกอยู่ในสภาพอย่างไรแล้ว จะต้อง ความอดทนเป็นพื้นฐานของความสำเร็จ ทนอยู่ในสภาพเดิมเสมอไป อย่างที่เอก ทุกประการ” นี่เป็นครั้งที่ ๒ ที่เอกได้ยินว่า ความ อดทนคือแก้วสารพัดนึก ครั้งแรกที่ได้ยิน จากปากของแม่นั้น เอกยังไม่เข้าใจ และ คิดไม่ถึงว่าจะมีความหมายถึงเพียงนี้ เอกรู้แล้วล่ะว่า แม่คงจำคำนี้มาจาก หลวงตานั่นเอง อีกว่า จากนั้นหลวงตาได้อธิบายต่อไป “มนุษย์ทุกคนที่เกิดมาต่างก็มี หน้าที่ขวนขวายแสวงหาความเจริญ ใส่ตน โดยการกำหนดเป้าหมายแห่ง ความสำเร็จเป็นขั้นเป็นตอนไปและกว่า จะประสบผลสำเร็จได้นั้น ย่อมต้องผ่าน อุปสรรคหรือความยากลำบากก่อนเสมอ ถ้าใครมีกำลังใจไม่เข้มแข็ง พอพบความ ล่ามากเข้าเกิดความท้อถอยเสียก่อน ความสำเร็จก็ไม่เกิด ส่วนคนที่ไม่กลัว ความลำบากสู้ต่อไปไม่ท้อถอย ในที่สุด ก็จะประสบผลสำเร็จ ลักษณะของกำลัง ใจที่เข้มแข็งไม่ย่อท้อต่อความลำบาก นี้เอง ที่เรียกว่า ความอดทน” หลวงตาเว้นระยะนิดหนึ่ง แล้ว สรุปความหมายของความอดทนต่อ ไปว่า “ความอดทน คือกำลังใจ ที่เข้มแข็งในการพยายามทำความดี และถอนตัวออกจากความชั่ว” “เอ! ถ้าอย่างนั้นคนยากจนมีต้อง ยอมอดทนอยู่กับความจนไปจนตาย หรือครับหลวงตา” เอกชักจะมีข้อสงสัย สงสัยว่าคนที่ยากจน แล้วจะต้องทน เป็นคนจน ไม่พยายามขวนขวายหา ทรัพย์ เกียจคร้านไม่ทำการงาน หรือ บางคนที่แม้จะถูกสับโขกอย่างไร ก็ทำ เป็นไม่รู้หนาวรู้ร้อน อย่างนี้ไม่ใช่ความ อดทน แต่จัดอยู่ในประเภทตายด้าน หรือหน้าด้านหน้าทน ทำนองนั้น” หลวง ตาตอบข้อสงสัยของเอกแล้วอธิบายต่อ ไปอีกว่า 44 ลักษณะของความอดทน อาจ แบ่งได้เป็น ๔ ประเภท ดังนี้ ๑. อดทนต่อความลำบากตราก ตรา คือ อดทนต่อภัยธรรมชาติ สภาพ ดินฟ้าอากาศที่ไม่เหมาะสม ๒. อดทนต่อทุกขเวทนา คือ อดทนต่อโรคภัยไข้เจ็บที่บีบคั้นรบกวน ๓. อดทนต่อความเจ็บใจ คือ อดทนต่อการล่วงเกินของผู้อื่น ทั้งการ กระทำและคำพูด ๔. อดทนต่อ านาจกิเลส คือ อดทนต่ออารมณ์ที่น่าเพลิดเพลินใจ หลวงตาเห็นเอกทำหน้านิ่วคิ้ว ขมวด แสดงว่ายังสับสนอยู่ จึงได้บอก วิธีจำลักษณะของความอดทนแบบง่าย ๆ ว่า มี ๓ ๓ ประเภท คือ อดทน อดกลั้น อดออม พร้อมกับอธิบายดังนี้ ๑. คำว่า อดทน หมายถึง อดทน ต่อความลำบากตรากตรำ และอดทน ต่อทุกขเวทนา ๒. คำว่า อดกลั้น หมายถึง อดทน ต่อความเจ็บใจ ที่ถูกผู้อื่นล่วงเกิน ๓. คำว่า อดออม หมายถึง อดทน ต่ออำนาจกิเลส ซึ่งมีทั้งความโลภ และ ความหลงผิด เช่น อดใจไม่ใช้จ่ายสุรุ่ย สุร่ายเกินตัว อดใจไม่เห็นแก่เที่ยวเตร่ เป็นต้น เอกเห็นหลวงตาท่านยิ้มอย่าง เมตตา และดูท่านจะพอใจมากที่เห็น เอกตั้งใจจดบันทึกคำสอนของท่านอย่าง ย่อ ๆ ไว้ในกระดาษที่ท่านส่งให้มา ตอนที่เอกกราบลาหลวงตากลับ บ้าน ท่านยังได้กล่าวทิ้งท้ายไว้ว่า “เรื่องคุณธรรมคือความอดทนนี้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงไว้ในมงคลสูตร เป็นข้อ ๑ ใน ๓๔ ข้อ ซึ่งเปรียบประดุจ บันได ๓๔ ชั้น ที่จะนำชีวิตมนุษย์ไปสู่ ความก้าวหน้า” “ที่หลวงตายกเรื่องควา เรื่องความอดทน มาสอนเอกก็เพราะเห็นว่าเอกกำลัง จะไปเล่าเรียน จากบ้านช่องไปอยู่ที่อื่น จะเอาแต่ใจตัวเองเหมือนอย่างที่เคยอยู่ บ้านของตนนั้นไม่ได้ ต้องไม่ย่อท้อต่อ ความลำบากทั้งปวง โดยอาศัยหลัก คุณธรรมคือความอดทนนี้เป็นที่ตั้ง แล้ว จะประสบความสำเร็จได้ หลวงตาเทศน์เก่งอย่างนี้เอง มิน่า เล่า ชาวบ้านถึงได้ชอบมาฟังเทศน์ที่วัด กันนัก ทั้งยังเล่าลือว่า ท่านมีของดีแจก เท่าไรไม่รู้จักหมด ของดีที่เอกได้รับจากหลวงตา ก็คือ แก้วสารพัดนึกดังที่ปรารถนาไว้ เอกเชื่อว่าแก้วสารพัดนึก คือความอดทน นี้ ย่อมจะมีอานุภาพดังที่หลวงตาสอน ไว้ และประการสำคัญก็คือ เอกไม่ต้อง กังวลว่าจะมีใครมาขโมยไปได้ เพราะ เอกตั้งใจที่จะเก็บรักษาแก้วสารพัดนึกนี้ ไว้ในดวงใจตลอดกาล ๑๐๒ Kalyanamitra.org