การเดินทางและการค้าขาย : หน้า 59/138

ขณะที่สนทนากันนั้น Tบวน เกวียนได้ผ่านพ้นป่าดินเกลือไปแล้ว เมื่อ เดินทางต่อไปจนเย็นก็บรรลุหมู่บ้านใหญ่ แห่งหนึ่งซึ่งมีผู้คนคับคั่ง มีที่ขายสินค้า ป่าและสินค้าในเมือง คือเป็นศูนย์กลาง ที่พ่อค้าชาวเมืองไพศาลีนำสินค้าใน เมืองมาขาย แล้วซื้อของป่ากลับเข้า ไป และเป็นที่ซึ่งชาวป่าชาวไร่นำของ ที่ตนทำได้มาขาย หรือแลกเปลี่ยนของ ในเมืองไปเช่นเดียวกัน สินค้าในเมืองมี เสื้อผ้า ภาชนะและเครื่องเหล็กมีมีด ขวาน เป็นต้น ส่วนสินค้าป่าก็มีเขาสัตว์ หนังสัตว์ รวงผึ้ง สีเสียด และอื่น ๆ ธนิยะสั่งให้ขบวนเกวียนหยุดพัก ณ ที่นั้น และเนื่องจากเป็นเวลาเย็นจึงมิได้มีการ ซื้อขายอะไร เมื่อจัดขบวนเกวียนตามวิธีสำหรับ ค้างแรมและหุงหาอาหารบริโภคกันเสร็จ เรียบร้อยแล้ว ธนิยะก็อนุญาตให้ชาวขับ เกวียนพักผ่อน เดินเที่ยวไปในร้านตลาด ได้ และให้มีผู้เฝ้าเกวียนอยู่ตามสมควร สุรเสนะได้ถือโอกาสชี้ชวนสหายหนุ่มชาว ขับเกวียนสองคนร่วมเดินทางเที่ยวดูหมู่ บ้านร้านค้าตลาดในบริเวณนั้น คนทั้ง สามได้รู้จักมักคุ้นกันเมื่อเดินทางครั้งนี้ และแต่ละคนก็เพิ่งเดินทางมากับขบวน เกวียนเป็นครั้งแรกในชีวิต จึงมีความ อยากรู้อยากเห็นในภูมิประเทศ หมู่บ้าน ตัวเมืองและประชาชนในถิ่นนั้น ๆ ที่ ขบวนเกวียนผ่านไปเป็นพิเศษ ขณะที่เดินผ่านร้านตลาด และ บ้านเรือนอันเรียงรายเป็นแนวยาว มี ถนนระหว่างกลาง และมีตรอกซอย นั้น สุรเสนะได้สังเกตเห็นว่า การ * ชื่อต้นไม้ชนิดหนึ่ง (Acacia cateche) ยางและเปลือกมีรสฝาดม ใช้กินกับหมากหรือ ย้อมผ้า, ปักษ์ใต้เรียก กะเมีย มนุษย์ฉลาดที่จะหลงอะไร ได้มากกว่าสัตว์ แล้ว ในทางตรงกันข้าม ที่มนุษย์จะกลาย เป็นผู้ประเสริฐขึ้นมานั้น ก็คือมนุษย์รู้จักทำลาย ความหลงของตนเองได้ด้วย ปลูกสร้างบ้านเรือนมิได้เป็นไปอย่าง มีระเบียบ ส่วนใหญ่สักแต่ว่าพอที่ตนจะ เข้าไปอาศัยได้เท่านั้น บางแห่งเพียงมุง หรือบังด้วยใบไม้ บางแห่งใช้ดินก่อหรือ โบกไม่มียกพื้น จึงต้องใช้ตั้งหรือเตียง ตั้งบนดินอีกทีหนึ่ง พ้นหมู่บ้านร้านตลาดไปไม่ไกลนัก มีโรงดินขนาดใหญ่ตั้งอยู่ ลักษณะที่ สร้างเป็นเทวาลัย คือที่อยู่ของเทพผู้ศักดิ์ สิทธิ์ ซึ่งคนในถิ่นนั้นร่วมใจกันสร้าง ขึ้น เมื่อคนทั้งสามเดินเข้าไปพบว่าเป็น เทวาลัยจริง มีชายชราคนหนึ่งยืนอยู่ ภายในมีประทีปตามไว้สลัว ๆ สุรเสนะ ฉุกคิดขึ้นว่า ชะรอยตำบลบ้านแห่งนี้จะ ไม่มีภิกษุในพระพุทธศาสนาเคยผ่านมา เป็นแท้ จึงไม่มีร่องรอยใด ๆ ที่จะแสดง ให้ปรากฏบ้าง ชายชราเห็นคนแปลกหน้ามาเดินดู เทวาลัยเช่นนั้น ก็กล่าวทักทายปราศรัย ด้วยอาการอันดี สุรเสนะจึงถามขึ้นว่า เทวาลัยแห่งนี้มีประชาชนมามากน้อยเพียง ไร ชายชราตอบว่าที่มาบูชานั้นน้อยลง แต่ที่นำมูลเถ้าไปขัดภาชนะยังพอมีอยู่ เสมอ ๆ คือเมื่อมีผู้นำไม้มาสุมบูชาแล้ว บางท่านก็มาเก็บเอามูลเข้าไปเพิ่มหน้า ทาตัว ด้วยเข้าใจว่าเป็นของศักดิ์สิทธิ์นั้น ได้ลดน้อยลงมาก กลายเป็นผู้นำไปขัด ภาชนะโลหะเป็นต้น สุรเสนะถามต่อไป ว่า เหตุไฉนจึงเปลี่ยนแปลงไปเช่นนั้น ชายชราจึงเล่าให้ฟังถึงการที่ภิกษุใน พระพุทธศาสนาได้เดินทางผ่านมาใน ตำบลนี้ และเทศนาสั่งสอนประชาชน มิให้หวังจะได้ดีอะไรอย่างลอย ๆ ด้วยลำพังความปรารถนาหรือ อ้อนวอนบวงสรวง หากให้รู้จัก ประกอบเหตุให้เหมาะสมที่จะได้ รับผลนั้น ๆ เมื่อท่านได้ชี้แจงบ่อย ๆ เข้า ประชาชนพากันเห็นจริงก็ศึกษาวิธี หาความสุข ด้วยตั้งอยู่ในศีลธรรม มีความขยันหมั่นเพียร ในอาชีพการงาน และการคิดหาเหตุผลสอนใจตัวเองเป็น ส่วนใหญ่ แต่ถึงอย่างไรก็ยังมีคนบูชา ขอสิ่งที่ตนประสงค์จากเทวาลัยแห่งนี้ อยู่บ้าง เพราะคนมากด้วยกัน ที่ยังเชื่อ อยู่อย่างมั่นคงก็ย่อมมีเป็นธรรมดา ชายชราพูดขาดคำลง ก็มีสตรีสูง อายุผู้หนึ่งเดินมาที่เทวาลัยนั้น มีท่าทาง ทุกข์ร้อนไม่ใช่น้อย นางถือเครื่องหอม และน้ำมันมาด้วย ตรงเข้าไปในเทวาลัย นั้นไม่พูดจากับใคร ๆ ภายหลังที่จุดไฟเผา Kalyanamitra.org tr