พระเทวทัตและการอุปถัมภ์ : หน้า 116/138

๑๐๘ “อาตมาภาพคือพระเทวทัต” เพื่อบรรเทาความกลัวของพระราช กุมาร พระเทวทัตจึงกลับอัตภาพเป็น ดังเดิม เป็นภิกษุ มีสังฆาฏิ บาตร และจีวร ยืนอยู่เบื้องหน้าพระกุมาร ประเล้าประโลมด้วยวาจาต่าง ๆ จน พระกุมารเลื่อมใส รับเป็นผู้อุปถัมภ์ บำรุงด้วยปัจจัย ๔ ลาภสักการะให้เกิดขึ้นด้วยประการ ฉะนี้ พระเทวทัตยัง พระเทวทัตอุดมด้วยลาภสักการะ และปัจจัย ๔ อันอชาตศัตรูกุมารทรง บำรุงแล้ว ถูกความเมาในลาภสักการะ ครอบงำแล้ว แต่หาพอใจเพียงเท่านั้นไม่ ยังต้องการอำนาจในการปกครอง คณะสงฆ์อีก คิดว่า “เราจักปกครองคณะสงฆ์ ทั้งหมด” พร้อมกับความคิดนี้ ฤทธิ์ต่าง ๆ ของพระเทวทัตก็เสื่อมไปทันที พระศาสดาเสด็จจากโกสัมพี่มา คณะสงฆ์เป็นหน้าที่ของเรา หรือสารีบุตร, โมคคัลลานะ เธอยังหาควรปกครอง คณะสงฆ์ไม่” เมื่อพระเทวทัตอ้อนวอนครั้ง แล้ว ครั้งเล่า พระศาสดาจึงตรัสให้ พระเทวทัตระลึกถึงความไม่ดีงาม ในใจของตน ด้วย “เขฬะลิกวาทะ” ว่า “ดูก่อนเทวทัต เธอนั้น พอใจ ติดอยู่ในลาภสักการะและชื่อเสียง ถูกลาภสักการะครอบงำ ทำให้จิตมืด บอด เทวทัตเอย! อันลาภสักการะ เป็นต้นนั้น เป็นดุจเขฬะ (น้ำลาย) ที่พระอริยเจ้าทั้งหลายถมทิ้งแล้ว เธอ ไปติดใจ พอใจสยบอยู่ในก้อนเขฬะ คือลาภและปัจจัย ๔ เห็นปานนั้น ควรอยู่หรือ” พระดำรัสเช่นนี้แล อันท่านเรียกว่า “เขฬะลิกวาทะ” พระเทวทัตฟังแล้วไม่พอใจมาก ผูกอาฆาตในพระศาสดาเป็นครั้งแรก แล้วหลีกไป ราชคฤห์ ประทับอยู่ ณ เวฬุวัน พระ เทวทัตเข้าเฝ้าขณะที่พระศาสดากำลัง ในระหว่างนั้น พระเทวทัตกระทำ ทรงแสดงธรรมอยู่ท่ามกลางบริษัท ๔ แม้พระราชาพิมพิสารก็ประทับอยู่ที่นั่น “เวลานี้ พระผู้มีพระภาคทรงชรา พระเทวทัต จมดินแล้ว ไปเกิดในอเวจี ถูกไฟใน อเวจีไหม้อยู่ เคลื่อนไหวไม่ได้ ด้วย พระเทวทัตทูลพระศาสดาว่า มากแล้ว ขอจงทรงขวนขวายน้อย อยู่ เป็นสุขไปวันหนึ่ง ๆ หม่อมฉันจัก บริหารคณะสงฆ์เอง ขอได้โปรดมอบ ภาระบริหารคณะสงฆ์ให้แก่หม่อมฉัน เถิด" พระศาสดาตรัสตอบว่า “อย่าเลย เทวทัต เธออย่าปกครอง คณะสงฆ์เลย ขอให้เธอทำหน้าที่ของตน ให้บริบูรณ์ก่อนเถิด การปกครอง อะไรหลายอย่างอันจะก่อให้เกิดความ เสื่อมเสียแก่คณะสงฆ์ของพระพุทธเจ้า พระศาสดาทรงเห็นว่า ปล่อยไว้ ความเสื่อมจักลามปามมาถึงคณะสงฆ์ ที่บริสุทธิ์ด้วย มีพระประสงค์จะทำ ปกาสนียกรรมแก่พระเทวทัต จึง รับสั่งให้ประกาศในกรุงราชคฤห์ว่า “การใดอันพระเทวทัตทำแล้วก็ เป็นเรื่องของพระเทวทัตไม่เกี่ยวกับ พระองค์และคณะสงฆ์ของพระองค์ ขอให้ประชาชนรับทราบตามนี้ด้วย” ปกาสนียกรรม ธรรมอันบุคคลพึงนำไป ประกาศ Kalyanamitra.org