ข้อความต้นฉบับในหน้า
พระพุทธรูปปางปฐมเทศนา
บิดาของหม่อมฉันกล่าวคือ พระรูปกายของพระองค์ กวีหลายท่านพากันพรรณนาพุทธลักษณ์ เช่นเรื่องมหา
นั้นหม่อมฉันได้เลี้ยงดูให้เติบโตมา ส่วนธรรมกาย ปุริสลักษณะ ๓๒ และเรื่องฉัพพรรณรังสี เป็นต้น ปรากฏ
ของหม่อมฉันพระองค์ก็ได้ทำให้เจริญเติบโตขึ้นมา” อยู่ในวรรณคดีต่าง ๆ หลายเรื่อง แต่เมื่อเกิดมาภายหลัง
ก็หมายความว่าต่างฝ่ายต่างได้เลี้ยงดูหรือทำให้อีกฝ่าย
หนึ่งเจริญเติบโต รูปกายของพระพุทธเจ้านั้นพระ
นางมหาปชาบดีโคตมีเป็นผู้เลี้ยงให้เติบโต แต่ว่า
ธรรมกายของพระนางมหาปชาบดีโคตมีนั้นพระ
พุทธเจ้าเป็นผู้ทําให้เจริญเติบโตขึ้นมา
ธรรมกาย นั้น ได้แก่ โลกุตรธรรมซึ่งจะเข้า
ถึงได้ด้วย โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ มีสติปัฏ
ฐาน ๔ เป็นต้น ตลอดจนกระทั่งอริยมรรคมีองค์
๘ ประการ และความรู้ในอริยสัจ ๔ ประการ เป็น
ธรรมกาย
โพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการ เมื่อปฏิบัติได้ถูก
ในพิพิธภัณฑ์ที่สารนาถ ซึ่ง ต้องก็ย่อมนำไปสู่ความเข้าใจอริยสัจ และการตรัสรู้
ขึ้นชื่อว่างามที่สุด
เราก็ย่อมไม่สามารถเฝ้าพระพุทธเจ้าในด้านรูปกายได้
แม้กระนั้นก็ตามเราก็สามารถเฝ้าธรรมกายของพระองค์
ทำให้ธรรมกายปรากฏประจักษ์แก่ตัวเรา แก่ใจของทุก ๆ
คนได้ รูปกายเป็นสิ่งที่มองเห็นด้วยสายตาธรรมดา
หรือตาเนื้อ เราอาจจะต้องเดินทางไปไกล ๆ โดยพาหนะ
ตามถนนหนทางที่เป็นวัตถุ เป็นรูปธรรม เพื่อดู
รูปกาย แม้ที่เราเดินทางมานี้ก็เพื่อดูสิ่งที่เกี่ยวข้องกับ
พระรูปกายของพระพุทธองค์ มาดูสถานที่ที่พระรูปกาย
ของพระองค์เคยเสด็จมาเกี่ยวข้อง มาประทับ หรือมาถูก
พระเพลิงเผาผลาญในคราวถวายพระเพลิงพุทธสรีระแต่
ว่าธรรมกายนั้นเราจะเดินทางไปด้วยยานพาหนะที่เป็น
รูปธรรมไม่ได้ แม้กระนั้นท่านก็ได้แสดงหนทางหรือมรรคา
บุคคลที่เป็นชาวพุทธย่อมคำนึงถึงรูปกายของพระพุทธเจ้า อันเป็นนามธรรมที่จะนำให้เดินทางเข้าสู่การเห็นธรรม
กายได้ อย่างที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า “ผู้ใดเห็นธรรม
ผู้นั้นเห็นเรา” การเห็นในที่นี้ หมายถึงการเห็นด้วย
ดวงตาปัญญา และทางเดินที่จะไปเฝ้าพระธรรมกายนั้น
ก็คือทางเดินที่เรียกว่ามรรคมีองค์ ๘ ประการอันประ
เสริฐ ได้แก่การปฏิบัติ กล่าวคือการเจริญธรรมะให้เกิด
ขึ้นในตัวเรา ในใจของเรา พระพุทธเจ้าได้ตรัสทาง
อันนั้นไว้แล้ว เป็นข้อปฏิบัติที่จะให้ถึงการเห็นซึ่ง
ธรรมกาย
แม้แต่การที่ได้มายังสถานที่ที่พระพุทธเจ้าเคย
เกี่ยวข้อง เคยปรากฏรูปกายของพระองค์นั้น เมื่อได้ทำใจ
ให้ถูกต้อง มีโยนิโสมนสิการแล้ว ก็ย่อมเป็นเครื่องเกื้อหนุน
แก่การที่จะปฏิบัติเพื่อการเห็นธรรมกายได้ เพราะว่า
เมื่อได้เดินทางมายังสถานที่นี้แล้ว บังเกิดความสังเวช
ตามหลักที่ถูกต้องที่ว่า การกระตุ้นจิตสำนึกให้ได้เกิด
ความคิด มีความไม่ประมาทก็ดี หรือเป็นเครื่องเจริญ
ศรัทธาในคำสอนของพระองค์แล้ว มีฉันทะ มีวิริยะ ใน
การที่จะบำเพ็ญปฏิบัติก็ดี เกิดมีปีติมีความเอิบอิ่ม ปลาบ
ปลื้มใจว่าได้มาเฝ้า ณ สถานที่พระองค์เคยประทับ แล้ว
มีจิตใจผ่องใสเบิกบาน เกิดความสุขสงบในใจจนถึงเกิด
เป็นสมาธิก็ดี อันนั้นล้วนเป็นเครื่องเกื้อหนุนให้เราสามารถ
เดินทางไปเฝ้าไปเห็นธรรมกาย ประจักษ์แจ้งในใจของตน
ได้ทั้งนั้น
เพราะฉะนั้น เมื่อเราได้มายังสถานที่นี้ด้วยกุศล
เจตนาแล้ว และเราก็เป็นผู้ปฏิบัติตามคำสอนของพระ
๓๘ กัลยาณมิตร
Kalyanamitra.org
พฤศจิกายน ๒๕๐๑