การสนทนาเกี่ยวกับคำในภาษาไทย : หน้า 106/112

รบกว คุยกับผู้อ่าน สวัสดีครับ ฉบับนี้ก็อยากคุยถึงเรื่องคำในภาษาไทย เมื่อวันอาทิตย์สัปดาห์แรกของเดือนตุลาคม ปี ๒๕๓๔ ผมได้สนทนาเรื่องนี้กับสุภาพบุรุษผู้มีอัธยาศัยดีท่านหนึ่ง ถึงคำในภาษาไทยว่า ช่างแฝงสาระน่าคิดทีเดียว อย่างคำว่า "น้อยใจ” อะไรที่ถูกทำให้น้อยลงไป กำลังใจใช่ไหม? ที่มันน้อยลงไป แสดงว่าแต่เดิมมัน ต้องมาก เมื่อมีมากก็ต้องมากจนเต็ม ถ้าเต็มแล้วล้นก็เรียกว่า ปลื้มใจ ภูมิใจ ถ้าเต็มพอดีก็เรียกว่า เต็มใจ พอใจ ถ้ามันหกออกไป ก็เลยน้อยใจ อะไรทำให้มันหกออกไป น้ำใจใช่ไหม น้ำใจมันหกเพราะพยายามจะไปเติมให้คนอื่น เที่ยวตามไปเติมให้ คนอื่น หวังว่าเมื่อเติมแล้วเขาคงจะพอใจ เข้าใจเอาเองว่า เขาคงขาดอยู่ ถ้าไปเติมเผื่อเขาเต็มแล้วเขาจะย้อนกลับ มาเติมส่วนที่เราตักออก รอแล้วรอเล่าเขาก็ไม่มาเติม ตัวเองก็ขาดหายไป น้อยใจก็เกิด เพราะมันลดลงน้อยลง จริง ๆ คนที่ชอบน้อยใจก็คือ คนที่ชอบตามใจคนอื่นแทนที่จะพอใจกับน้ำใจของตน ว่าอย่าให้หล่นให้พร่องไป ตามความต้องการ หรือตั้งความปรารถนาผิด ๆ เช่น คิดว่าถ้าให้อย่างนี้แก่เขา ทำอย่างนี้แก่เขา เขาต้องชม เขา ต้องชอบเขาต้องพอใจ ก็เที่ยวตาม ขณะวิ่งตามมันก็กระฉอกก็หกเรี่ยราดเลอะเทอะ บางทีก็ขาดสติ ขาดความยั้งคิดว่า ตามมากไปแล้วจะสะดุดหกล้ม ยิ่งจะไม่ทำให้หกอย่างเดียว แต่ยังทำให้ตก คือ “ตกใจ” ผิดหวังมากเสียใจมาก คำว่า "อิ่มใจ” ก็เหมือนคนที่ทำอะไรโดยตักส่วนแห่งความสุขเติมไว้เสมอ จะหกไปบ้างกระฉอกไปบ้าง ก็หามาเติมด้วยตนเอง การหามาเติมด้วยตัวเองก็คือ ต้องมีปัญญาและมีกัลยาณมิตร คำว่า "เสียใจ" ก็จะไม่เกิด คือไม่มีอะไรหาย ไม่มีอะไรต้องเสีย ท่านสุภาพบุรุษผู้นี้ได้ฟังก็เกิดลักษณะที่ว่าพอใจ และเต็มใจที่จะให้ผมได้นำสิ่งนี้มาพูดคุยต่อผู้อ่าน แทน ที่จะเป็นคนสองคน แต่ก็เป็นสิ่งน่าเสียใจทั้งที่ไม่อยากใช้คำนี้ว่า การสนทนาครั้งนั้นก็เป็นครั้งสุดท้ายสำหรับผม กับท่านผู้นี้ เพราะท่านผู้นี้หาได้มีชีวิตอยู่บนโลกนี้แล้ว เนื่องจากประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตไปเมื่อเดือนธันวาคม เมื่อนึกถึงเรื่องที่ผมเขียน "คุยกับผู้อ่าน" ข้างต้นครั้งใด ก็ต้องนึกถึงคุณเฉลิมศักดิ์ ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ฝ่ายศิลปกรรม วารสารกัลยาณมิตรทุกครั้ง แล้วก็เกิดความ “มั่นใจ” และตั้งใจจะเขียนสิ่งนี้ดังเจตนารมณ์ตามที่คุณเฉลิมศักดิ์ ตั้งใจ และส่วนนี้จะได้เป็นส่วนบุญส่วนกุศลแด่คุณเฉลิมศักดิ์ ที่ได้ทำให้ผมได้จับปากกาคุยกับท่าน ซึ่งเปรียบ เสมือนคุณเฉลิมศักดิ์ได้พาผมมาเติมความ เต็มใจ พอใจ อิ่มใจให้กับท่าน และหวังว่าท่านก็คงจะได้แง่คิดไม่ มากก็น้อย หากส่วนบุญนี้มีก็ขออุทิศให้แก่คุณเฉลิมศักดิ์ไว้ ณ ที่นี้ด้วย สุเทพ ทิพย์ภวังค์ ๑๐๔ กัลยาณมิตร กุมภาพันธ์ ๒๕๓๕