ประเพณีการไว้ทุกข์ของชาวม้ง : หน้า 78/128

ตามลักขณ์เที่ยว เมืองเหนือ โดย : ลักขณา ศกุนะสิงห์ เริ่มลงตั้งแต่ฉบับที่ ๕๙ ปีที่ ๕ พฤศจิกายน ๒๕๓๓ (ต่อจากฉบับที่แล้ว) “ก็ห้ามทำกิจวัตรประจำวันบางประการ ขณะไว้ทุกข์นะ” อาจารย์ขา ชาวม้งเขามีการไว้ทุกข์ให้กับ ผู้ตายเหมือนอย่างประเพณีจีน ประเพณี ไทยมั้ยคะ” ลูกแก้วตั้งคำถามราวกับรู้ใจฉันว่า ใครรู้ อยากรู้แน่ะ เบญจ์ “ไว้ทุกข์หรือคะ ไว้ค่ะ ญาติและคนใน ครอบครัวจะต้องไว้ทุกข์ให้แก่ผู้ตาย ถ้านับตั้ง แต่วันฝั่งประมาณ ๑๓ วัน ที่จริงพวกมึงก็ไว้ ทุกข์กันตั้งแต่วันตายแล้วล่ะค่ะ แต่บางรายตั้ง ศพ ๒ วันก็ฝัง บางรายก็ตั้งศพถึง ๓-๔ วันจึงฝัง แล้วไว้ทุกข์ต่ออีก ๑๓ วัน “มีอะไรบ้างครับ” ประวิตรเอ่ยถามอย่าง “ห้ามเย็บผ้าค่ะ” “ห้ามเย็บผ้า ห้ามทำไมครับ” ประวิตร ซักต่อทันที “ก็ชาวม้งเชื่อว่า ผู้ตายจะถูกเข็มานะชิ คะ" “ถูกเข็มตำ แหม....เข็มเล็กกระจิ๊ดเดียว” พี่นิภาพูดพร้อมท่ามือประกอบ “แทงผ้าทะลุ “เขาต้องแต่งตัวไว้ทุกข์มั้ยคะ” ฉันอด จะถึงวิญญาณผู้ตายเชียวคะ น้า” ถามไม่ได้ “ยายนิภา!” น้าน้อยเรียกเสียงแข็ง พร้อม “ไม่ต้องหรอก ก็แต่งตัวอย่างปกตินั่น กับซัดเผียะที่ต้นแขนพี่นิภาด้วยความรำคาญ แหละ แต่มีข้อห้ามปฏิบัติกิจบางอย่างนะ” “ข้อห้ามปฏิบัติกิจบางอย่าง” พี่นิภาทวน ประโยคสุดท้ายของน้าน้อย “เอ๊ะ...ข้อห้ามยังไง คะ” นิด ๆ หมั่นไส้หน่อยๆ กระมัง พี่นิภาลูบแขน ป้อยๆ พร้อมกับทำเสียงอูยๆ จนคนในรถหัวเราะ ฉันเกรงว่าจะไม่ได้ฟังจนจบเรื่องที่อยากรู้ จึงรีบตั้งคำถาม กัลยาณมิตร ๗๖ พฤษภาคม ๒๕๓๘