มโหสถบัณฑิตและการพิสูจน์ความจริง : หน้า 109/128

พระมโหสถ เรื่อง : สำนวนเก่า ความเดิม ภาพ : พุทธศิลป์ มโหสถบัณฑิตพิสูจน์ให้เห็นว่า สร้อยที่หญิงทั้งสองแย่งกันนั้น ย้อมด้วยดอกประยงค์ ตามคำของผู้เป็นเจ้าของ โดยนำสร้อยมาแช่น้ำ น้ำนั้นมีกลิ่นหอมของดอกประยงค์ จึงมอบ สร้อยให้แก่เจ้าของไป และสั่งสอนให้หญิงผู้ลักสร้อยตั้งมั่นอยู่ในความดี ทั้งสองก็เลิกรากันไป โดยไม่ผูกเวรแก่กัน ต่อมาเกิดการพิพาทระหว่างหญิงเจ้าของกลุ่มด้ายกับหญิงที่ลักขโมย มโหสถพิสูจน์ให้เห็นว่าอ้ายนั้น พันลูกพลับอยู่ตามคำบอกของเจ้าของ กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ ฝูงคนทั้งหลาย มิช้าทันที สรรเสริญมากมาย ชมโพธิญาณ หญิงยักษิณี จรสเดนมา ตบมือยิ้มหัว โจรชั่วสาธารณ์ แปลงเพศเป็นมนุษย์ บริสุทธิ์โสภา เสียงสาธุการ ชื่นชมหรรษา นาดกายหมายมา จะกินกุมาร ยังมีหญิงหนึ่ง เดินเข้ามาใกล้ ในจิตรำพึง อุ้มลูกน้อยมา อุ้มลูกน้อยได้ น้ำใจชื่นบาน มิช้าเร็วไว มาถึงศาลา ทำให้กินนม เชยชมกุมาร อาบน้ำลูบหน้า ให้ลูกเย็นใจ พูดจาว่าขาน ลูกท่านนี้ดี แล้วอุ้มขึ้นมา ส่วนแม่นั้นไซร้ ให้นั่งเหนือผา ริมฝั่งสระใหญ่ มิได้สงสัย ว่ายักษิณี วางลูกไว้แล้ว คลาดแคล้วลงไป วักน้ำในสระ ชำระอินทรีย์ ที่ในสระใหญ่ ลูบไล้กายา หญิงยักษิณี ลักลูกหนีไป กัลยาณมิตร ๑๐๗ พฤษภาคม ๒๕๓๘