ลางสังหรณ์และฝันร้าย : หน้า 71/128

สิ่งลึกลับมหัศจรรย์ คือฝันดีเพราะเทวดาดลใจ ฝันร้ายก็เพราะผีเข้าสิง (มณี พยอมยงค์, ๒๕๒๙ ขาดเป็นสองท่อนตรงหน้า บางทีบุตร ภรรยา หรือญาติเป็นผู้เห็นลางบอกเหตุ หรือเป็นผู้ฝัน : ๑๓๙) ซึ่งเราท่านคงอาจเคยได้ยินญาติผู้ตายเล่าว่า ธรรมดา เพราะกำหนดวันตายเองไม่ได้ และบอกสาเหตุ ทุกคนเกิดมาแล้วต้องตายนั้นเป็นเรื่อง “เมื่อ ๒-๓ วันก่อน ฉันฝันว่าฟันกรามทัก แต่ที่สำคัญคือเราไม่รู้วันตายด้วย หรือผู้เขียนเองเคยได้ฟัง นางอุบล เพชรสิงห์ (น้าสาว) ซึ่งขณะนั้นได้ไปทำ งานเหมืองแร่ที่ ล่วงหน้าไม่ได้ว่าจะต้องตายด้วยเหตุใด (ถ้า เชียงใหม่ ได้เล่าให้ฟังในงานศพของนายธวัช ไม่ได้ถูกปองร้าย) แต่มีเหมือนกันที่บางคนอาจ สกุลรัตนะ (น้าชายของผู้เขียนเช่นกัน) เมื่อ พอรู้ตัวด้วยเหตุแห่งตนที่จะต้องจากโลกนี้ไป พวกญาติพี่น้องถามว่า ทำไมรู้และมาร่วมงาน เป็นคนชราที่อายุมากๆ คนที่เจ็บไข้ได้ป่วย ศพที่กรุงเทพฯ ได้ทันโดยที่ไม่มีใครส่งข่าว ด้วยโรคร้ายแรงเป็นต้น คนเหล่านี้รู้ตัวว่าจะ “ฉันฝันว่าน้องธวัชมาลา ฉันบอกว่าจะ ต้องตายแต่ก็มิอาจบอกหรือกำหนดว่าตนจะ ตามไปด้วย เขาบอกว่าพี่ค่อยตามไปทีหลัง ตายวันใดเวลาใด ถึงแม้การแพทย์จะเจริญขึ้น แล้วกัน มากพอที่แพทย์จะคาดการณ์ได้ล่วงหน้าด้วย เข้ารุ่งขึ้นฉันเห็นเขา แต่แล้วตัวค่อยๆจาง จะอยู่ได้นานสักเท่าใด ก็เพียงคาดคะเนโดย การวิเคราะห์ตามหลักวิชาการว่า คนไข้หนัก ฉันเพ่งมองก็เห็นเขาอีกแต่หัวไม่มี ฉันขนลุกซู่ ประมาณเอาเท่านั้น มิอาจกำหนดได้ว่าคนไข้ หนักจะตายวันนั้นวันนี้ ทว่าบางคนฝันร้าย หรือมีเหตุบอกที่พอจะทำ ให้รู้ว่าชีวิตของตน ชีวิตของคู่เคียงชีวิตของญาติ จะเคราะห์ร้าย จะถึงแก่กรรม ฝันร้ายและเหตุบอกนั้นเราถือ ว่าเป็น “ลางสังหรณ์” ที่ขี้เฉพาะบุคคล ผู้เฒ่าผู้ แก่บางท่านก่อนจะตายอาจฝันร้าย หรือมีลาง บอกเหตุก็เล่าให้ลูกหลานฟัง ลูกหลานอาจไม่ เชื่อคิดว่าท่านแก่เฒ่าจนเลอะหลง ต่อเมื่อท่าน ต่อเมื่อท่าน ผู้เฒ่าผู้นั้นตาย จึงเล่าสู่กันฟังว่าญาติผู้ใหญ่ นึกว่าตัวเองตาฝาด ไม่กล้าพูด เกรงว่าจะเป็น การแข่งกัน” หลังจากนั้นอีกเพียงหนึ่งเดือนเต็ม นางอุบล เพชรสิงห์ ก็เสียชีวิตตามน้องชายไป ด้วยอุบัติเหตุที่เชียงใหม่ เรื่องลางสังหรณ์โดยมีเหตุบอกก่อนก็ดี ฝันร้ายก็ดี คนไทยสมัยก่อนเชื่อกันมากเชื่อกัน มานานแล้ว แม้กระทั่งเมื่อผูกเรื่องเขียนวรรณ คดีเรื่องใด ก็มักอดมิได้ที่จะนำ ความเชื่อ เขียนสอดแทรกไว้ด้วยจึงปรากฏในวรรณคดี หลายเลม ในที่นี้ขอยกตัวอย่างจากบทเสภา ของตนเคยพูดเคยเล่าอะไรไว้บ้างก่อนตาย เรื่องขุนช้าง-ขุนแผนเป็นสำคัญ ด้วยเป็นวรรณ ตัวอย่างฝันร้ายที่ผู้เขียนเคยได้ยินได้ฟังมา เช่น “ฝันว่าคนแต่งชุดดา ถือดาบมาฉุดลาก ร้องตะโกนเท่าใดก็ไม่มีคนช่วย”หรือ “ฝันว่า ถูกคนร้ายใช้ดาบแทงเลือดไหลนอง ไม่มีคน ช่วยเลย” เป็นต้น หรือบิดาของผู้เขียน (นายอู สุวัณณาคาร) ได้เล่าความฝันให้บุตรหลานฟัง ก่อนเสียชีวิตไม่นานนัก ประมาณ ๒ สัปดาห์ว่า “ฝันเห็นพี่ชายมาเรียก มาชวนไปอยู่ด้วย” นอกจากนี้คนจะตายอาจเห็นลางบอก คดีชาวบ้าน ใช้ภาษาที่เข้าใจได้โดยง่าย ไม่ ต้องถอดความ อ่านแล้วเห็นภาพพจน์และเข้าใจ ได้ทันที ขอยกตัวอย่างที่เป็นฝันร้ายหรือลาง สังหรณ์ แล้วได้รับเคราะห์กรรมแต่ไม่ถึงตาย ก็มี เช่น ตอนนางลาวทองฝันร้าย วันรุ่งขึ้น ต้องถูกแยกจากชุนแผนและถูกกักตัวไว้ในวัง “นางฝันว่ายักษ์ใหญ่เข้าในห้อง จับลาวทองมัดลากไปจากหมอน ไปใส่กรงเหล็กไวให้อาวรณ์ เหตุบางประการเช่น เห็นจิ้งจกตกลงมาตาย เดือดร้อนทุกข์ทนทั้งตาปี กัลยาณมิตร ๖๙ กันยายน ๒๕๓๙