การบำเพ็ญบุญและการเจริญภาวนา : หน้า 16/140

๑๒ ที่เราเกิดมาเป็นมนุษย์พบพุทธศาสนาก็ต้องอาศัย ปุพเพกตปุญญตา ได้กระทำความดีไว้ในปางก่อน จง อุตส่าห์พยายามทำความดีให้หนักขึ้นไป ให้เป็นบุญนิธิ หนักขึ้นไป เมื่อจะทำได้ด้วยวิธีให้ทาน ก็ให้ทานหนักขึ้นไป เมื่อจะทำได้ด้วยวิธีรักษาศีล ก็รักษาศีลให้หนักขึ้นไป เมื่อ จะทำได้ด้วยวิธีการเจริญภาวนา ก็เจริญภาวนาให้หนักขึ้นไป จะทำได้ด้วยวิธีใดวิธีหนึ่ง ก็จงอุตส่าห์พยายามทำให้สุด ความสามารถของตน สิ่งที่เป็นที่ตั้งกองการบำเพ็ญกุศล พระบรมศพลได้ตรัสเทศนาไว้เป็นอเนกประการว่า ทาน การให้ ก็ได้ชื่อทานมัย บุญ สำเร็จด้วยการ บริจาคทาน ศีล การรักษา ได้ชื่อว่า ศีลมัย บุญสำเร็จด้วยการ รักษาศีล ภาวนา การท่าให้มีให้เป็น ก็ได้ชื่อว่า ภาวนามัย บุญสำเร็จด้วยการเจริญภาวนา ประพฤติตกต่ำ ยำเกรงแก่ตระกูลผู้เจริญกว่า ก็ได้ชื่อ ว่า อปจายนมัย บุญสำเร็จด้วยการประพฤติถ่อมตนต่อ ผู้ใหญ่หรือผู้เจริญกว่า การช่วยเหลือในกิจที่ชอบ เรียกว่า ไวยาวัจมัย บุญสำเร็จด้วยการขวนขวายในกิจที่ชอบ การให้ความดีแก่ผู้อื่นได้ชื่อว่า ปัตติทานมัย บุญ สำเร็จด้วยการให้ความดีแก่ผู้อื่น การอนุโมทนาความดี ไม่อิจฉาริษยาเขา ที่เรียกว่า ปัตตานุโมทนามัย บุญสำเร็จด้วยการอนุโมทนาบุญของ ผู้อื่น การสดับตรับฟังธรรมเทศนาของเราท่านในบัดนี้ เหมือนภิกษุ สามเณร อุบาสก อุบาสิกา ที่ฟังอยู่ ณ บัดนี้ ได้ชื่อว่า ธรรมสวนมัย บุญสำเร็จด้วยการสดับตรับฟัง ธรรมเทศนา บุญที่ได้ด้วยการแสดงธรรมให้แก่ผู้อื่นฟัง ได้บุญกุศล เหมือนผู้เทศน์นี้ ได้ชื่อว่า ธรรมเทศนามัย บุญสำเร็จด้วย การแสดงธรรมให้แก่ผู้อื่น ทั้ง ๔ อย่างได้ชื่อว่าเป็น ทิฏฐชุกรรม เป็นการทำ ความเห็นให้ตรง ถูกต้องร่องรอยตามความประสงค์ของทาง พุทธศาสนา เรียกว่า ทิฏฐิชุกรรม การทำความเห็นของตน ให้ตรง สิ่งเป็นที่ตั้งของการบำเพ็ญบุญมีถึง ๑๐ ประการ ใน วันหนึ่ง ๆ เราบำเพ็ญหลายประการ เหมือนเราท่านในบัดนี้ ก็ได้บำเพ็ญหลายอย่างด้วยกัน ทานมัย ให้ทานแล้วก็มา รักษาศีล เรียกว่า ศีลมัย รักษาศีลแล้วก็ไปเจริญภาวนา เรียกว่า ภาวนามัย แล้วไปอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ เรียกว่า อปจายนมัย การช่วยทำครัวเลี้ยงพระเจ้าพระสงฆ์อย่างนี้ ก็เรียกว่า ไวยาวัจมัย ให้คนโน้นเขาประเคนบ้าง ให้คนนี้ เขาประเคนบ้าง สิ่งของของตนให้คนอื่นเขาให้ทานบ้าง เรียกว่า ปัตติทานมัย เห็นเขาดีก็อนุโมทนาเขา นั้นเรียกว่า ปัตตานุโมทนามัย การสดับตรับฟังเช่นนี้ เรียกว่า ธรรม สวนมัย การแสดงธรรมให้บุคคลผู้อื่นฟัง จำได้เรื่องนั้นเรื่อง นี้ก็นำไปแสดงให้ผู้อื่นฟังบ้าง เรียกว่า ธรรมเทศนามัย การ ทําความเห็นของตนให้ตรงต่อความประสงค์ทางพุทธศาสนา เรียกว่า ทิฏฐธุกรรม ที่ได้ชี้แจงแสดงมาในมงคลคาถาทั้ง ๒ ข้อนี้ ข้อต้นว่า อยู่ในประเทศอันสมควร ข้อที่สองว่า ได้กระทำความดี ไว้ในปางก่อน และข้อที่สามว่า ได้ตั้งตนไว้ชอบ ประ กอบด้วยองค์คุณทั้งสามประการนี้ เอดมงคล อุตตม์ เป็น เหตุเครื่องถึงซึ่งความเจริญอันสูงสุด นี้ตามวาระพระบาลี คลิความเป็นสยามภาษา ตามมตยาธิบาย พอเป็นเครื่อง ปฏิการประคับประคองสนองศรัทธา ประดับสติปัญญา คุณสมบัติของท่านพุทธบริษัท ทั้งคฤหัสถ์บรรพชิต บรรดา ที่มาสโมสรในสถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า อาตมภาพชี้แจงแสดง มา พอสมควรแก่เวลา ด้วยอำนาจสัจวาจาที่ได้อ้าง ธรรมเทศนาตั้งแต่ต้นจนอวสานนี้ขอความสุขสวัสดิ์ จงบังเกิดมีแก่ท่านทั้งหลาย บรรดาที่มาสโมสรใน สถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า อาตมภาพชี้แจงแสดงมาพอ สมควรแก่เวลา สมมุติว่ายุติธรรมิกถาโดยอรรถนิยม ความเพียงแค่นี้ เอว ก็มีด้วยประการฉะนี้ * ขุมทรัพย์คือบุญ Kalyanamitra.org