พระอุบาลีเกี่ยวข้องกับพระไตรปิฎก : หน้า 83/140

พระอุบาลี เกี่ยวข้องกับ พระไตรปิฎกอย่างไร? เรื่องของพระอุบาลี ผู้เคยเป็น พนักงานภูษามาลาอยู่ในราชสำนักแห่ง กรุงกบิลพัสดุ์ ก็น่าสนใจอยู่ไม่น้อย ท่านออกบวชพร้อมกับพระอานนท์และ ราชกุมารอื่น ๆ ดังกล่าวแล้วข้างต้น และในฐานะที่ท่านเป็นคนรับใช้มาเดิม ก็ควรจะเป็นผู้บวชคนสุดท้าย แต่เจ้า ชายเหล่านั้นตกลงกันว่าควรให้อุบาลี บวชก่อน ตนจะได้กราบไหว้อุบาลีตาม พรรษาอายุ เป็นการแก้ทิฐิมานะตั้งแต่ เริ่มแรกในการออกบวช แต่ท่านก็มี ความสามารถสมกับเกียรติที่ได้รับจาก | พระโสณะกุฏิกัณณะ เกี่ยว อีก ๓ ปี จึงรวบรวมพระได้ครบ ๑๐ รูป จัดการอุปสมบทให้ หมายความว่า พระโสณะต้องบรรพชาเป็นสามเณรอยู่ ๓ ปี จึงได้อุปสมบทเป็นภิกษุ ต่อมา ท่านลาพระมหากัจจาน เถระเดินทางไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ณ เชตวนาราม กรุงสาวัตถี เมื่อไปถึงและ พระพุทธเจ้าตรัสถามทราบความว่าเดิน ทางไกลมาจากอวันที่ทักขิณาบถ คือ อินเดียภาคใต้ จึงตรัสสั่งพระอานนท์ ให้จัดที่พักให้ พระอานนท์พิจารณาว่า พระองค์คงปรารถนาจะสอบถามอะไร กับภิกษุรูปนี้เป็นแน่แท้ จึงจัดที่พักให้ใน วิหารเดียวกันกับพระพุทธเจ้า ในคืนวันนั้น พระผู้มีพระภาค ราชกุมารเหล่านั้นคือ เมื่อบวชแล้วท่าน กับพระไตรปิฎกอย่างไร? ประทับนั่งอยู่กลางแจ้งจนดึกจึงเสด็จเข้า มีความสนใจกำหนดจดจำทางพระวินัย เป็นพิเศษ มีเรื่องเล่าในพระวินัยปิฎก (เล่ม ๒ หน้า ๑๒๙) ว่าพระพุทธ เจ้าทรงแสดงเรื่องวินัยแก่ภิกษุทั้งหลาย แล้วทรงสรรเสริญวินัยกับสรรเสริญท่าน พระอุบาลีเป็นอันมาก ภิกษุทั้งหลาย จึงพากันไปเรียนวินัยจากพระอุบาลี นอกจากนั้น ในวินัยปิฎก (เล่ม 6 หน้า ๔๕๓) มีพระพุทธภาษิตโต้ตอบกับ พระอุบาลีในข้อปัญหาทางพระวินัยมาก มาย เป็นการเฉลยข้อถามของพระเถระ เรียกชื่อหมวดนี้ว่า อุปาลิปัญจกะ มี หัวข้อสำคัญถึง ๑๔ เรื่อง ในการทำ สังคายนาครั้งที่ ๑ ท่านพระอุบาลีได้ รับมอบหมายให้เป็นผู้ตอบคำถาม เกี่ยวกับวินัยปิฎก จึงนับว่าท่านเป็น ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงในการช่วย รวบรวมข้อพระวินัยต่าง ๆ ทั้งของภิกษุ และภิกษุณีให้เป็นหมวดหมู่หลักฐาน มาจนทุกวันนี้ ความจริงท่านผู้นี้ไม่ได้เกี่ยวข้อง | สู่วิหาร แม้พระโสณะกุฏิกัณณะก็นั่ง โดยตรงกับพระไตรปิฎก แต่ประวัติ ของท่านมีส่วนเป็นหลักฐานในการ อยู่กลางแจ้งจนดึกจึงเข้าสู่วิหาร ครั้น เวลาใกล้รุ่ง พระพุทธเจ้าจึงตรัสเชิญ ท่องจำพระไตรปิฎก อันช่วยให้เกิด ความเข้าใจดีในเรื่องความเป็นมา ให้พระโสณะกล่าวธรรม ซึ่งท่านได้ กล่าวสูตรถึง ๑๖ สูตร อันปรากฏใน อัฏฐกวัคค์ (สุตตนิบาต พระสุตตันต ปิฎกเล่ม ๒๕) จนจบ เมื่อจบแล้ว แห่งพระไตรปิฎก จึงได้นำเรื่องของ ท่านมากล่าวไว้ในที่นี้ด้วย เรื่องของ ท่านผู้นี้ปรากฏในพระสุตตันตปิฎกเล่ม | พระผู้มีพระภาคทรงอนุโมทนาสรรเสริญ ๒๕ หน้า ๑๖๐ อุทาน มีใจความว่า เดิมท่านเป็นอุบาสก เป็นผู้รับใช้ใกล้ชิด ของพระมหากัจจานเถระ พำนักอยู่ ใกล้ภูเขาอันทอดเชื่อมเข้าไปในนครชื่อ กรรฆระ ในแคว้นอวันตี ท่านเลื่อมใส ในพระกัจจานเถระ และเลื่อมใสที่จะ บรรพชาอุปสมบท พระเถระกล่าวว่า เป็นการยากที่จะประพฤติพรหมจรรย์ ท่านจึงแนะนำให้เป็นคฤหัสถ์ ประพฤติ ตนแบบอนาคาริกะคือ ผู้ไม่ครองเรือน ไปก่อน แต่อุบาสกโสณะกุฏิกัณณะรบ เราบ่อย ๆ ท่านจึงบรรพชาให้ ต่อมา แล้วตรัส ความทรงจำ และท่วงทำนองในการ กล่าวว่า ไพเราะสละสลวย ถามเรื่องส่วนตัวอย่างอื่นอีก เช่นว่ามี พรรษาเท่าไร ออกบวชด้วยมีเหตุผล อย่างไร เรื่องนี้เป็นตัวอย่างอันดี ในเรื่อง ความเป็นมาแห่งพระไตรปิฎกว่าได้มี การท่องจำกันตั้งแต่ครั้งพระพุทธเจ้ายัง ทรงพระชนม์อยู่ ใครสามารถหรือพอ ใจจะท่องจำส่วนไหนก็ท่องจำส่วนนั้น ถึงกับมีครูอาจารย์กันเป็นสาย ๆ เช่น สายวินัยดังจะกล่าวข้างหน้า Kalyanamitra.org ๗๙