หมู่พระตำหนักและประวัติ : หน้า 30/140

๒๖ หมู่พระตำหนัก ถวายเป็นที่ประทับของสมเด็จพระมหา สมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส สถานที่ที่น่าสนใจของวัดบวร พระราชทานนามว่า “ตำหนักจันทร์” นิเวศวิหารอีกแห่งหนึ่ง คือหมู่พระตำหนัก อยู่ทางด้านตะวันออกของพระอุโบสถ ข้ามคลองเล็ก ๆ โดยรอบวัดนั้นมา จะ มีรั้วเหล็กทางด้านหน้า มองเข้าไปจะเห็น ตำหนักจันทร์อยู่ตรงหน้า ตำหนักเพ็ชร ทางด้านขวามือ ลึกเข้าไปทางด้านซ้าย จะเห็นพระตำหนักปั้นหย่าอยู่ทางด้านข้าง แต่อาจจะยังไม่เห็นตำหนักเดิมซึ่งอยู่ ต่อกับตำหนักจันทร์ด้านหลัง และตำหนัก ซ้ายซึ่งอยู่ต่อจากตำหนักเพ็ชรไป นอกจากนี้ยังมี พลับพลาสมเด็จ พระศรีสุริเยนทร์ฯ ตำหนักทรงพรต ตำหนักล่าง กุฏิบัญจบเบญจมา พระตำหนักปั้นหย่า พระตำหนัก นี้เป็นตึกทรงฝรั่งสูง ๓ ชั้น พระบาท สมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้าง พระราชทานพระบาทสมเด็จพระจอม เกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อทรงอาราธนาให้ เสด็จมาประทับอยู่วัดนี้ พระองค์ได้เสด็จ ประทับอยู่ตลอดมาจนลาผนวช ต่อมา เป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ที่ทรง ผนวชพระองค์ต่อ ๆ มา พระตำหนัก ปั้นหย่านี้มีศิลาจารึกพระราชดำรัสของ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ว่า ห้ามสตรีเพศเข้าไป พระตำหนักเดิม อยู่หน้าพระ ตำหนักปั้นหย่าออกมา เป็นตึกพื้น ๒ ชั้น ๕ ห้องมีพาไล โดยรอบ พระบาท สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้าง ตำหนักจันทร์ พระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราช อุทิศให้สร้างด้วยพระราชทรัพย์ของ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าจันทรา ศรัทธาวาร กรมขุนพิจิตเจษฎาจันทร์ In ตำหนักเพ็ชร พระบาทสมเด็จ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสร้าง ตำหนักเพ็ชรถวายเป็นท้องพระโรงของ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยา วชิรญาณวโรรส มี ๕ ห้อง ไม่มีพาไล แต่มีเฉลียงหน้า ปัจจุบันใช้เป็นที่ประชุม กรรมการมหาเถรสมาคม ภายในห้อง พระฉากจะพบพระบรมรูปปั้นเท่าพระองค์ จริงของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ประดิษฐานอยู่ บนพระแท่นภายใต้นพปฎลเศวตฉัตร ประทับยืนงามสง่าสมบุญญาธิการอย่าง ยิ่ง เป็นพระบรมรูปต้นแบบของพระบรม รูปจำลองซึ่งประดิษฐานในซุ้มปรางค์ ขององค์พระเจดีย์ใหญ่ พลับพลาสมเด็จพระศรีสุริ เยนทร์ฯ ในบริเวณตำหนักจันทร์ด้าน ทิศตะวันออกติดกับรั้ว จะเห็นพลับพลา เล็ก ๒ หลัง มีพาไล ๒ ด้าน ฝาล่อง ถุนก่ออิฐถือปูนข้างบนโถงเครื่องไม้ เดิม เป็นพลับพลาเล็กที่ประทับของสมเด็จ พระศรีสุริเยนทราบรมราชินี พระบรม ราชชนนีในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัว ตำหนักล่าง เป็นตึกสองชั้น พระ บาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงโปรดฯ ให้สร้างขึ้นถวายเป็นพระ ตำหนักที่ประทับของสมเด็จพระมหา สมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส พาไล หรือ พะไล เรือนหรือเพิงโถง ต่อจากเรือน เดิมหรืออยู่ในบริเวณของเรือนเดิม ใช้เป็นที่ นั่งเล่นหรือประโยชน์อื่น ๆ ซึ่งไม่ใช่ห้องนอน พระศาสดา = 4.41 11 1 “ประดิษฐานในพระวิหารพระศาสดา ทรง ตึก ภ.ป.ร. ซึ่งพระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทาน เงินจากการทูลเกล้าฯ ถวายของคุณละมูน มีนะนันท์ ให้แก่ทางวัดใช้จัดสร้าง ตึก ภ.ป.ร. เป็นอาคารจตุรมุข มี ๓ ชั้น จัดเป็นพิพิธภัณฑ์ของวัด และห้องสมุด วัดบวรฯ เป็นห้องสมุดที่มีหนังสือ อนุสรณ์งานศพมากที่สุดในประเทศ ไทย Kalyanamitra.org