ปฐมเทศนา : หน้า 14/128

อนตฺถสัญหิโต ไม่เป็นประโยชน์ นี่ คืออย่างหนึ่ง โย จาย์ อตฺตกิลมถานุ ในวันใหม่ปีใหม่ในทางสุริย ให้พ้นจากความสัพพัญญู ว่าตัวไม่ คตินี้ พระจอมไตรอุบัติขึ้นในโลก ได้รู้เอง เพราะได้ยินได้ฟังมาจาก ยังไม่ได้แสดงธรรมเทศนากับบุคคล สำนักของสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า โยโค ทุกโข อนริโย อนตฺถสัญหิโต เอา อากาเรน ด้วยอาการอย่างนี้ เอก ใดบุคคลอื่นเลย ได้แสดงปฐมเทศนา เป็นครั้งแรกโปรดพระปัญจวัคคีย์ สมย์ ในสมัยครั้งหนึ่งสมเด็จพระผู้ วันนี้จะแสดงปฐมเทศนาที่พระองค์ มีพระภาคผู้เป็นที่พึ่งของสัตว์โลก โปรดปัญจวัคคีย์ทั้งห้า ที่ป่าอิสิป ทั้งหลาย ทรงประทับสำราญอิริยา ตนมฤคทายวันแคว้นเมืองพาราณสี บท ณ สำนักมิคทายวัน แคว้น เมืองพาราณสี ครั้งนั้นพระองค์ บัดนี้เราจะฟังปฐมเทศนา ซึ่งเป็น ธรรมอันลุ่มลึกสุขุมนัก ไม่ใช่ธรรม ทรงรับสั่งหาพระภิกษุปัญจวัคคีย์ทั้ง วันนี้แหละถือว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ เราจะทำ อย่างไร จึงจะเป็นคนดี เรื่องที่เป็นมงคลดี ไม่ดีนั้น พระองค์ทรงรับสั่งยืนยันตัดสิน ตั้งแต่ปีใหม่นี้ เราต้องตั้งใจเด็ดขาดลงไป พอดีพอร้าย และธรรมนี้เป็นตำรับ ห้ามารับสั่งว่า เทวเม ภิกขเว อนุตา ตำราของพุทธศาสนิกชนสืบต่อไปด้วย ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา ดูก่อน ไม่ใช่เป็นเพียงแต่ว่าเป็นปฐมเทศนา ภิกษุทั้งหลาย ที่สุด ทั้งสองอย่างนี้นั้น เท่านั้น เป็นตำรับตำราของพุทธ ศาสนิกชนทีเดียว ที่ผู้ปฏิบัติจะเอา ตัวรอดได้ในธรรมวินัยของพระบรม ศาสดา เริ่มต้นแห่งปฐมเทศนาว่า เอวมเม สุต นี่เป็นพระสูตรที่พระ อานนท์เอามากล่าวปฏิญาณตนเพื่อ อันบรรพชิตไม่ควรเสพ โย จาย กาเมสุ กามสุขลลิกานุโยโค การ ประกอบตนให้พัวพันด้วยกามใน กามทั้งหลายนี้ที่ใด ที่โน เป็นของต่ำ ทราม คมโม เป็นเหตุให้ตั้งบ้านเรือน โปถุชชนิโก เป็นคนมีกิเลสหนา อนริโย ไม่ไปจากข้าศึกคือกิเลสได้ การประกอบความลำบากให้แก่ตน เปล่า กลับเป็นทุกข์แก่ผู้ประกอบด้วย ไม่ไปจากข้าศึก คือกิเลสได้ ไม่ ประกอบด้วยประโยชน์ นี้อย่างหนึ่ง เป็นสองอย่างนี้ กามสุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยค นี่เป็นตัวกาม สุขัลลิกานุโยค อัตตกิลมถานุโยคที่ เดียว เอเต เต ภิกฺขเว อุโภ อนฺเต อนุปกมุม มัชฌิมา ปฏิปทา ตถา คเตน อภิสัมพุทธา ดูก่อนภิกษุทั้ง หลาย ข้อปฏิบัติอันเป็นสายกลาง ข้อ ปฏิบัติเป็นกลาง ไม่แวะเข้าใกล้ซึ่ง ที่สุดทั้งสองอย่างนี้นั้น อันพระ ตถาคตเจ้าได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญา อันยิ่ง และทำความเห็นให้เป็นปกติ เรียกว่า จักขุกรณี ญาณกรณี สวต ตติ ย่อมเป็นไปพร้อม อุปสมาย เพื่อความเข้าไปสงบระงับ อภิญญาย เพื่อความรู้ยิ่ง สมโพธาย เพื่อความ รู้พร้อม นิพพานาย เพื่อความดับสนิท กตมา จ.สา ภิกฺขเว มัชฌิมาปฏิปทา ตถาคเตน อภิสัมพุทธา ดูก่อนภิกษุ ทั้งหลาย ข้อปฏิบัติเป็นกลางนั้น ที่ พระตถาคตเจ้าตรัสรู้แล้วด้วยปัญญา อันยิ่งเป็นไฉน อยเมว อริโย อฏฐ คิโก มคฺโค หนทางที่องค์ ๘ ประการ ไปจากข้าศึกคือกิเลสได้เสยยท์ คือ สมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบ สมมาสง กปโป ความดำริชอบ สมมาวาจา G ๑๒ มกราคม ๒๕๓๙ กัลยาณมิตร