การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ : หน้า 67/128

(คือรับไตรสรณคมน์) เป็นเสร็จพิธี 41. ภายหลังใช้วิธีที่ ๒ รับเป็น นั้นได้พาพระกุมารไปเฝ้าพระศาสดา และได้กราบทูลว่า “โพธิราชกุมารพระ สามเณร สงฆ์ประกาศรับเป็นภิกษุ องค์นี้ ย่อมถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า เหมือนการบรรพชาอุปสมบทในปัจจุบัน พระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่าเป็น ๔. คฤหัสถ์ผู้ไม่ปรารถนาจะบวช ลั่นวาจาถึงพระพุทธ พระธรรม พระ สงฆ์ เป็นสรณะ ปฏิญาณตน ชาย เป็นอุบาสก เช่น บิดาของยสกุลบุตร ทูลคำนี้ต่อพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า สรณะ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงจำ โพธิราชกุมารนั้นว่า เป็นอุบาสก ผู้ถึง สรณะตลอดชีวิตตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป” และต่อมาโพธิราชกุมารนั้น ได้ประ การซ้ำด้วยตนเองว่า “ขอพระผู้มี “ข้าพระพุทธเจ้าขอถึง พระผู้ พระภาคเจ้าจงทรงจำหม่อมฉันว่าเป็น มีพระภาคเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์ เป็นสรณะ ขอพระองค์จงทรงจำช้า พระพุทธเจ้าว่า เป็นอุบาสกผู้มอบกาย ถวายชีวิตถึงสรณะจำเดิมแต่วันนี้เป็น ต้นไป อุบาสก ผู้ถึงสรณะตลอดชีวิต ตั้งแต่ วันนี้เป็นต้นไป” มาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อ ความนิยมในการบรรพชาสามเณรจืด จาง ในขณะที่มีการส่งเด็กออกไปเรียน นอกจากนี้ผู้อื่นประกาศให้แล้ว ในยุโรปก่อนมีอายุสมควรบวชเณร ตนประกาศซ้ำก็มี เช่น ในโพธิราชกุมาร สูตร ว่าด้วยไตรสรณคมน์ ข้อ ๕๒๐ ในพระสูตร และอรรถกถาแปล มัช ฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ กล่าวไว้ ว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้า อยู่หัว จึงโปรดให้พระราชโอรสผู้มิได้ เคยผนวชเป็นสามเณร ทรงปฏิญาณ พระองค์ เป็นผู้นับถือพระพุทธศาสนา ก่อนเสด็จออกไปศึกษาในยุโรปครั้งนั้น พระมารดาของโพธิราชกุมาร ให้คำแสดงเป็นอุบาสกตามแบบบาลี ขณะทรงครรภ์พระกุมารนั้น ได้เข้า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เฝ้าพระศาสดาแล้วประกาศว่า “ข้าแต่ ทรงเป็นองค์แรกที่ปฏิญาณพระองค์ตาม พระองค์ผู้เจริญ ลูกผู้อยู่ในครรภ์ของ ธรรมเนียมที่ทรงตั้งขึ้นใหม่นั้น และ หม่อมฉันนี้เป็นชายก็ตาม เป็นหญิงก็ ใช้เป็นราชประเพณีต่อมา ตาม เขาย่อมถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า โดยเหตุนี้ จึงเกิดเป็นประเพณี พระธรรมและพระภิกษุสงฆ์ว่า เป็น นิยมแสดงตนเป็นพุทธมามกะขึ้นสืบ สรณะ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงจำ ต่อกันมา เขาว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะตลอดชีวิต ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป” กาลต่อมาแม่นมของพระกุมาร เอสาห์ มันเต, สุจิรปรินิพ พุฒมปี, ต ภควันต์ สรณ์ คัจฉามิ ธมมจ สังฆจ พุทธมามโกติ มี สังโฆ ธาเหตุ ข้าแต่พระภิกษุสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าขอถึงพระผู้มี พระภาคเจ้า พระองค์นั้น แม้ปรินิพพาน นานไปแล้ว ทั้งพระธรรม และพระสงฆ์ เป็นสรณะ ที่ระลึกนับถือ ขอพระสงฆ์ จงจำข้าพเจ้าไว้ว่า เป็นพุทธ มามกะ ผู้รับเอาพระพุทธเจ้า เป็นของตน คือผู้นับถือพระ พุทธเจ้าเถิด. กัลยาณมิตร มกราคม ๒๕๓๗ ๖๕