การสังคายนาพระธรรมวินัย : หน้า 72/132

อาจปฏิเสธได้ เหมือนเมื่อครั้งโบราณที่เหล่าอรหันตสาวก ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านได้เห็นความสำคัญในการ สังคายนาพระธรรมวินัยเพื่อสืบทอดพระศาสนาให้ดำรงอยู่ จนถึงปัจจุบัน ผู้เขียนได้คัดลอกเรื่องการทำสังคายนาพระธรรม วินัยนี้ จากหนังสือ "โพธิธรรมทีปนี” ของพระพรหมโมลี (วิ ลาศ ญาณวโร) เจ้าคณะภาค ๑ เรื่อง องค์อรหันต์อานันท เถรเจ้า มาโดยย่อและได้คงไว้ซึ่งอรรถรสของการเขียนแบบ ภาษาไทยดั้งเดิม เพื่อคงความไพเราะของภาษา นอกจาก พระสงฆ์ทั้งหลายเมื่อได้สดับฟังดังนั้น จึง กราบเรียนขึ้นมา “ข้าแต่ท่านกัสสปวุฒาจารย์ ขอท่านจงเลือกสรร จัดพระสงฆ์ผู้สมควรที่จะกระทำการสังคายนาในครั้งนี้ด้วย เถิด" เมื่อเหล่าพระสงฆ์ให้โอกาสอนุญาตเช่นนั้นแล้ว องค์อรหันต์กัสสปเถรเจ้า ก็ได้เลือกสรรเอาไว้แต่เฉพาะ เพียงพระอรหันต์ปฏิสัมภิทาญาณแตกฉานในห้องพระ ไตรปิฎกเท่านั้น ซึ่งล้วนเป็นพระอรหันต์ที่มีศักดานุภาพ นี้แล้วเนื้อเรื่องยังได้สอดแทรกวัฒนธรรมประเพณีชาวพุทธ มากและเป็นผู้ที่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงตั้ง ไว้ได้อย่างดีเยี่ยมอีกด้วย โดยการกล่าวถึงวิธีการจัดตั้ง ไว้ในเอตทัคคะอันยอดเยี่ยม ที่ทรงคุณพิเศษได้ไตรวิชชา ธรรมาสน์และอาสนสงฆ์ และอภิญญา ๖ อันจัดอยู่ในประเภทพระอรหันต์ขีณาสพ ดูกรอาวุโสอานนท์ หรือแม้กระทั่งความ เพลาพรุ่งนี้จะเป็น ลำบากในการคัดเลือก หมดสิ้นปราศจากกิเลสทั้งปวง เมื่อเลือกคัดจัดสรรผู้มี คุณสมบัติอันเหมาะสมอยู่เป็นเวลานาน ก็เลือกพระอรหันต์ได้ คณะสงฆ์เพื่อทำกิจ วันที่พระสงฆ์ ๔๙๙ รูป หย่อนอยู่ ๑ องค์ ก็จะครบ ๕๐๐ รูป พอดี ด้วย สังคายนาในครั้งนั้น ดังมี ต้องการเว้นที่ไว้ให้โอกาสแก่พระอานนท์ เพราะพระมหา ทั้งปวงจักประชุม ความต่อไปนี้ กัสสปเถรเจ้าท่านทราบเป็นอย่างดีว่าพระอานนท์พุทธ กระทำการ ในกาลเมื่อถวายพระ อนุชานี้เป็นคลังแห่งพระสัทธรรมเป็นอันมาก เพราะพระ สังคายนา เพลิงพระบรมศพแห่ง อานนท์นั้นได้เล่าเรียนจดจำมาเฉพาะพระพักตร์พระสัมมา พระธรรมวินัยกิจ องค์สมเด็จพระสัมมา สัมพุทธเจ้าได้ล่วงไปแล้ว สัมพุทธเจ้าทุกหมวดทุกข้อ หากเว้นพระอานนท์เสียแล้ว ย่อมเป็นการมิบังควรเป็นอย่างยิ่ง และหากจะรีบด่วนเลือก ใหญ่พระศาสนา อันว่าตัวท่านนี้ยัง ๗ วัน องค์อรหันต์พระ เอาพระอานนท์เข้าในการสังคายนาเสียเองก็จนใจหนักหนา จะไปสู่ที่ชุมชนนั้น รูป ในครั้งนั้น ท่านมี เป็นพระโสดาบัน อยู่เช่นนี้ หาควรที่ ไม่ เพราะฉะนั้น ความประสงค์ที่จะทำการ เพลาราตรีนี้ ท่าน สังคายนาพระธรรมวินัย จึงได้ชักชวนสงฆ์ทั้งปวงว่า จงอย่าประมาท “มาเถิด อาวุโส ๑ จงอุตสาหะ ทั้งหลาย เราท่านทั้งปวง บำเพ็ญสมณธรรม ให้จงมากเถิด นี้ควรจะช่วยกันกระทำ การสังคายนาพระธรรม วินัย ไว้ให้เป็นอายุศาสนา กันเถิด" อริยมหากัสสปเถรเจ้า ซึ่งเป็นพระสังฆเถระผู้มี พรรษามากกว่าพระสงฆ์ ด้วยว่าพระอานนท์ท่านยังเป็นพระโสดาบัน หากใครรู้เข้าก็ จะติเตียนเอาได้ว่า เห็นแก่หน้ากันเลือกที่รักมักที่ชัง เพราะ เหตุที่พระอานนท์มีศักดิ์เป็นพระอนุชาขององค์พระชินสีห์ ทั้งปวงประมาณ ๗๐๐,000 ไฉนจึงมีเลือกพระอรหันต์ที่ทรงคุณวิเศษประเสริฐด้วย ปฏิสัมภิทาญาณองค์อื่น ด้วยความต้องการที่จะปิดกั้นมิให้ใครติฉินนินทาได้ พระมหากัสสปจึงมิได้เลือกพระอานนท์เข้าในการสังคายนา แต่เลือกคณะสงฆ์ไว้เพียง ๔๙๙ รูป แล้วก็ยังขยักไว้ให้หย่อนอยู่ รูป ไว้ให้เป็นปัญหาอยู่อย่างนั้น พลันก็มีเสียงสงฆ์เป็นอันมากตักเตือนขึ้นว่า “ข้าแต่ท่านสังฆวุฒาจารย์อริยกัสสปะ ข้าพเจ้า ทั้งปวงได้พร้อมกันพิจารณาแล้วเห็นว่า ท่านพระอานนท์นี้ แม้จะยังเป็นพระโสดาบันอริยบุคคลก็จริงอยู่ แต่ว่าท่านมี ปัญญาเป็นพหูสูต ได้เล่าเรียนจดจำพระธรรมวินัยทั้งปวง ๗๐ กัลยาณมิตร มีนาคม ๒๕๕๓