การประชุมสังคายนาพระธรรมวินัย : หน้า 74/132

ให้จงมากเถิด" เสียงสงฆ์องค์อรหันต์ผู้ทรงคุณวิเศษมากมาย หลายรูปกล่าวตักเตือนด้วยความปรารถนาดี พระอานนท์ก็ น้อมรับเอาคำแห่งสงฆ์ทั้งปวงว่าสาธุ แล้วก็เข้าไปในกุฏิ เพื่อบำเพ็ญสมณธรรมด้วยความเพียรจนล่วงเพลา เปล่าอยู่ ขณะนั้นพระสงฆ์ทั้งปวงจึงไต่ถามซึ่งกันและกันว่า อาสนะที่ว่างเปล่าอยู่นั้น เป็นของใคร เมื่อทราบว่าเป็นของ พระอานนท์ก็ให้รู้สึกฉงนสงสัยเป็นยิ่งนัก ว่าเหตุใดป่านนี้ แล้วพระอานนท์จึงยังไม่มา ในขณะที่พระอรหันต์ทั้งหลายไต่สวนกันอยู่นั้น มัชฌิมยามก็หาได้สำเร็จธรรมวิเศษเบื้องสูงสมความ ฝ่ายพระอานนท์เถระขีณาสพองค์ใหม่ในพระพุทธศาสนา ปรารถนาแต่ประการใดไม่ ในที่สุดหลังจากได้ทำความ เพียรจนเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าเหลือประมาณแล้ว พระอานนท์ มีความต้องการจะให้บรรดาพระสงฆ์ทั้งหลายได้ทราบว่า พระองค์ได้สำเร็จเป็นพระอรหันต์พร้อมกับปฏิสัมภิทาญาณ และอภิญญาแล้ว จึงสำแดงศักดานุภาพดำลงไปในพื้นปฐพี จากกุฏีที่อาศัยแล้วไปโผล่นั่งเหนืออาสนะแห่งตนอันว่าง เปล่าอยู่ ด้วยอำนาจแห่งอรหันตฤทธิ์เป็นอัศจรรย์ จึง เป็นอันว่าพระสงฆ์ทั้งปวงที่จักกระทำกิจพระพุทธศาสนา อันยิ่งใหญ่นั้นเป็นพระอรหันตอริยบุคคล ผู้ทรงคุณสมบัติ พิเศษครบถ้วนทั้ง ๕๐๐ องค์ โดยที่พระมหากัสสปเถรเจ้า เป็นประธานเพราะเป็นผู้ชำนาญทั้งคันถธุระและวิปัสสนาธุระ จึงได้ดำริว่า "อาตมาก็ทำความเพียรถึงเพียงนี้แล้วเหตุไฉน ธรรมวิเศษจึงยังมิได้บังเกิดขึ้นอีกเล่า ก็องค์สมเด็จพระชิน สีห์ได้ตรัสพยากรณ์ทำนายอาตมาไว้ว่า จะได้สำเร็จอรหัต ตผลพ้นทุกข์ในวันที่พระสงฆ์ทั้งปวงจะทำการปฐมสังคายนา และอันชื่อว่าพระพุทธฎีกาแห่งองค์สมเด็จพระชินสีห์ ที่จัก ผิดพจนะกระแสแปรไปเป็นสองก็มิได้มี ถ้าเป็นเพราะ อาตมายังมีความฟุ้งซ่านอยู่มากอย่างนี้แล้วอาตมาก็จะ การกระทำสังคายนาพระธรรมวินัยก็ได้เริ่มขึ้นโดยขออนุมัติ เอนกายเสียให้สบายสักหน่อยก่อนเถิด" จากพระสงฆ์ให้พระอุบาลีเถรเจ้าเป็นผู้วิสัชนาพระวินัยปิฎก ดำรฉะนี้แล้ว พระองค์ก็ลงจากที่จงกรมลงไปล้าง ส่วนพระอานนท์เถรเจ้าผู้เปรียบประดุจคลังแห่งพระ เท้าเข้าไปสู่กุฏิที่อาศัย ยกเท้าทั้งสองขึ้นพ้นพื้นแล้วเอนลง เหนือเตียงจำวัด บัดนั้นในขณะที่เศียรยังมิทันจะถึงเขนย ก็ เกิดอัศจรรย์ขึ้นในทันใด ด้วยว่าพระองค์ทรงสำเร็จพระ อรหันต์ตัดกิเลสบาปธรรมทั้งปวงให้ขาดออกจากขันธ สันดานในกาลครั้งนั้น” ครั้นถึงวันรุ่งขึ้น พระมหาเถระทั้งปวงกระทำภัต ตกิจสำเร็จแล้ว ก็ไปสันนิบาตประชุมกัน ณ มหามณฑปใหญ่ ซึ่งเป็นที่กระทำสังคายนาพระธรรมวินัย ต่างองค์ต่างก็นั่ง เหนืออาสนะของตน แต่อาสนะของพระอานนท์นั้นยังว่าง ๗๒ ต า ตร มีนาคม ๒๕๕๓ สัทธรรมซึ่งได้รับการสรรเสริญจากพระบรมศาสดาว่าเป็น “พหูสูต” มาก่อน พระสงฆ์ทั้งหลายมีมติให้ท่านรับหน้าที่ เป็นผู้วิสัชนาพระธรรม กล่าวคือพระสุตตันตปิฎกและพระ อภิธรรมปิฎก และมีมติให้องค์สังฆวุฒาจารย์เป็นองค์ปุจฉา ไต่ถามเนื้อความทั้ง ๓ ปิฎก ในกาลนั้นพระอรหันต์ ทั้งหลายได้พร้อมใจกันกระทำการสังคายนาพระธรรมวินัย เพื่อเป็นการสืบต่ออายุพระพุทธศาสนาอยู่เป็นระยะเวลาถึง ๒ เดือน จึงสำเร็จเรียบร้อยลงด้วยประการฉะนี้ ความเลื่อมใสศรัทธามั่นคงในพระรัตนตรัย ก็นับ เป็นการทำนุบำรุงไว้ซึ่งอายุของพระพุทธศาสนาอีกวิธีการ หนึ่งของพุทธศาสนิกชนที่พึงกระทำได้ อีกทั้งยังเป็นการดำรง ไว้ซึ่งวัฒนธรรมประเพณีอันดีของเอกลักษณ์แห่งความเป็น ไทย เพื่อความมั่นคงของสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหา กษัตริย์ สืบต่อไปตราบนานเท่านาน