บทบาทของมิชชันนารีในสังคมไทย : หน้า 77/132

สุขโดยมีสังคมคริสเตียนเป็นต้นแบบนั่นเอง ถ้าจะพูดให้ตรงยิ่งขึ้นไปอีกศาสนาคริสต์ นั่นแหละ ถูกวางไว้กลางเกม กลางหัวใจ ของนักล่าอาณานิคมทั้งหลาย จะพูดออก มาหรือไม่เท่านั้น มิชชันนารีอเมริกัน แม้จะมีการ ผูกสมัครสัมพันธ์รักใคร่กันดีกับเจ้านาย และขุนนางไทยในสมัยนั้น โดยเฉพาะ อย่างยิ่ง เจ้าฟ้ามงกุฎ เจ้าฟ้าจุฑามณี เจ้าพระยานคร พระยาพระคลัง แต่ มิชชันนารีอเมริกันแม้จะแสนดี อย่างไรก็ตาม ตัวเขาก็คือคนอเมริกัน ย่อมรักชาติศาสนาของตน หวังให้ชาติของตนเป็นเอกในโลก และหวังให้ศาสนาคริสต์ได้ประดิษฐานอยู่บนแผ่นดิน “ที่มืด บอดเพราะไม่รู้จักพระเจ้า” แห่งนี้ พวกมิชชันนารีในสมัยนั้น ซึ่งคงหมายรวมมาถึง สมัยนี้ด้วย เชื่อว่า พระเจ้าคือผู้สร้างความก้าวหน้า เป็นผู้ สร้างความมีเหตุผล และกฎเกณฑ์ทางธรรมชาติ พระเจ้า เป็นผู้ประทานวิทยาการให้แก่มนุษย์ การที่สังคมตะวันตก ก้าวหน้าได้นั้นก็เนื่องจากการบันดาลของพระผู้เป็นเจ้า” ทั้งนี้ มิชชันนารีอเมริกันได้รับอิทธิพลจากความคิดที่ว่า “อเมริกัน เป็นประชากรที่พระเจ้าเลือกสรร และแผ่นดินของพระเจ้า ต้องถูกทำลาย หรือไม่ก็เปลี่ยนแปลงเป็นสถานนมัสการ พระเจ้าองค์เที่ยงแท้ จะต้องเลิกล้มสถาบันสงฆ์ที่ทรงอิทธิพล เปลี่ยนแปลงรัฐบาลเปลี่ยนแปลงชีวิตของประชาชน และสังคม ประเทศ อย่างสิ้นเชิง” หมอบรัดเลย์ (Dan Beach Bradley) ผู้ซึ่งมี ความสนิทสนมคุ้นเคยกับราชสำนักยิ่งกว่าผู้ใด ยิ่งกว่า แหม่มแอนนา ที่กลับไปเขียนหนังสือ “แอนนากับพระเจ้า แผ่นดินแห่งกรุงสยาม” (Anna and the King of Siam) มากมายหลายเท่านัก เพราะธรรมเนียมราชสำนักไทยนั้น พระเจ้าแผ่นดินทรงถือพระองค์ ย่อมไม่ให้ความสนิทสนม มาสร้างอยู่แล้ว” เช่นที่ผู้นำทางการเมืองอเมริกันบางคนมี คุ้นเคยกับหญิงต่างด้าวอยู่แล้ว หมอบรัดเลย์ผู้นี้รักประเทศ ความเห็นว่า สหรัฐอเมริกาคือ “อิสราเอล” ใหม่ ซึ่งมีบทบาท เตรียมโลกทั้งโลกให้พร้อมสำหรับแผ่นดินของพระเจ้า และ รูปแบบแผ่นดินของพระเจ้า คือ อเมริกา อเมริกาเป็น “อับ ราฮาม” ที่จะเป็นเหตุให้ประชาชาติได้รับพระพร ทุก ประเทศต้องปรับรูปแบบทางสังคม ทั้งทางด้านศาสนา การเมือง เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ให้เหมือนกับ อเมริกา ดังจะเห็นได้จากจดหมายจากคณะ ABCFM ลงวันที่ ๑ มกราคม ค.ศ. ๑๘๔๒ ถึงองค์การมิชชันที่นิวยอร์ก มี ใจความตอนหนึ่งว่า “พวกเราเข้าใจว่า ชาวสยามจะต้องตระหนักถึง เจตนารมณ์ของพวกเราแล้วว่าเราจะสถาปนาระบบศาสนาใน แผ่นดินของเขา ซึ่งเป็นระบบที่แตกต่างจากของเราอยู่มาก และถ้าเรามีชัยชนะจริง วัดวาอารามอันวิจิตรพิสดารของเขาจะ สยามนักหนา แต่ในความรักและความปรารถนาดีนั้น ย่อมไม่อาจเปรียบเทียบกับความรักแผ่นดินเกิดของตนและ ศาสนาของตนได้ หมอบรัดเลย์จึงพยายามทุกวิถีทาง ที่จะใช้ สิ่งพิมพ์ เพื่อการเปลี่ยนใจ “พวกนอกรีต” ให้จงได้ “๘ พ.ย. ๑๘๒๒ แจกหนังสือแก่ผู้มาขอเป็นจำนวนมาก ในระหว่างนี้เองมีขุนนางผู้หนึ่งซึ่งเป็นเชื้อพระวงศ์ด้วย ได้ส่ง คนมาตามข้าพเจ้าไปที่บ้าน ท่านผู้นี้ไถ่ถามเกี่ยวกับการ เผยแพร่ศาสนาของเรา “ท่านว่าพวกเราคนไทยคนจีน และผู้ที่ อาศัยอยู่ในประเทศนี้ทุกคนล้วนเชื่อในสิ่งที่ผิดและจะฉิบหาย นอกเสียว่าจะกลับใจไปนับถือพระคริสต์ ท่านไม่คิดหรือว่าจะ ประสบภัยจากการกล่าวหาเช่นนั้น ท่านไม่กลัวพระมหา กษัตริย์แห่งสยามจะใช้มาตรการรุนแรงกับท่านหรือ?” ข้าพเจ้า ตอบว่าสิ่งที่เราพิมพ์ลงไปนั้นคือสัจธรรมอันเป็นอมตะ และเป็น กัลยาณมิตร มีนาคม ๒๕๔๓ ๗๔