อริยธนคาถา : หน้า 16/132

เพราะเหตุนั้นผู้มีปัญญา เมื่อ มาระลึกถึงคำสอนของพระพุทธเจ้า ทั้งหลายแล้ว ควรประกอบความเชื่อ และประกอบศีล ประกอบความ เลื่อมใส ประกอบความเห็นธรรมไว้ ในใจเนืองๆ เถิด ประเสริฐนัก นี้เนื้อความของพระบาลีคลี่ ความเป็นสยามภาษาได้ความเท่านี้ ต่อแต่นี้จะอรรถาธิบายขยายความ เป็นลำดับไป เพราะเราท่าน ณ บัดนี้ อาตมาภาพ จักได้แสดงธรรมิกถาใน วันกลางเดือนสี่นี้ แสดงในเรื่อง อริยธนคาถา แปลว่าทรัพย์ของพระอริยเจ้า หรือแปลว่า ทรัพย์อัน ทั้งหลายเป็นคนไม่มีทรัพย์ในโลกนี้เป็นเครื่องอุ่นใจ ให้ นึกถึงเงินที่รัฐบาลใช้สอยก็มีไม่พอใช้ หรือจะนึกถึง สมบัติอันใดไม่พอใช้ทั้งนั้นที่เป็นภิกษุสามเณร อุบาสก ประเสริฐ จะแสดงตามวาระพระบาลีคลี่ความเป็นสยาม อุบาสิกา เมื่อมาระลึกเช่นนี้แล้ว เราควรจะตั้งใจให้ผ่องแผ้ว ภาษาตามมตยาธิบาย พอเป็นเครื่องปฏิการสนอง เรามาประสบพบพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าทรง ประคองศรัทธาประดับสติปัญญาคุณสมบัติของท่าน ประทานอริยทรัพย์ไว้ เป็นอเนกอนันต์สุดที่จะพรรณนา พุทธบริษัททั้งคฤหัสถ์และบรรพชิต บรรดามาสโมสรใน สถานที่นี้ทุกถ้วนหน้า ยสฺส สทฺธา ตถาคเต อจลา สุปติฏฐิตา ความเชื่อไม่หวั่นไหว ตั้งอยู่ด้วยดีแล้วในพระ ตถาคตเจ้ามีอยู่แก่บุคคลใด สีลญฺจ ยสฺส กลยาณ์ อริยกนต์ ปสฺสิต ศีลที่ดีงามอันพระอริยเจ้าทั้งหลายสรรเสริญแล้ว มีอยู่แก่บุคคลใด สงเฆ ปสาโท ยสฺสตฺถิ อุชุภูตญฺจ ทสฺสน์ ความเลื่อมใสในพระสงฆ์มีแก่บุคคลใด ความ เห็นตรงซึ่งเป็นธรรมชาติทรงมีอยู่แก่บุคคลใด อทลิทโทติ ต๋ อาหุ นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่าบุคคลนั้นเป็นคนไม่ จน เป็นคนมั่งมี อโมฆนฺตสฺส ชีวิต ๑. ทรัพย์ คือ อะไร ขยายความ ก่อนที่เราจะไปทำความเข้าใจว่า อริยทรัพย์คือ อะไร จำเป็นต้องให้คำจำกัดความให้ได้ก่อนว่า ทรัพย์ คือ อะไร ? เพื่อเป็นหลักการและขอบเขตที่จะช่วยให้เกิด ความเข้าใจได้ง่ายๆ ขึ้น คำว่า “ทรัพย์” มาจาก คำในภาษาบาลีว่า “ทพพ” แปลว่า สิ่งมีค่า คือ สามารถตีราคาออกมาได้ เพราะฉะนั้น คำจำกัดความในขั้นต้นของ ทรัพย์ คือ สิ่ง ที่มีค่าสามารถตีราคาออกมาได้ ว่าเท่านั้นเท่านี้ เช่น ข้าวของ แก้ว แหวน เงินทอง เป็นต้น แต่ถ้าเราเจาะลึกลงไปในระดับความรู้สึกขณะที่ เราได้เป็นเจ้าของทรัพย์ตามที่ต้องการแล้วจะพบว่าทรัพย์ คือ เครื่องนำความปลาบปลื้มใจมาให้แก่เจ้าของได้ ความเป็นอยู่ของบุคคลนั้นไม่เปล่าจากประโยชน์ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะ ถูกใจ ชอบใจ รวมถึงสามารถไป ตสฺมา สทฺธญฺจ สีลญจ ปสาท ธมฺมทสสน์ อนุ ยุญเชถ เมธาวี สวํ พุทฺธาน สาสน์ แลกเปลี่ยนเอาสิ่งอื่นๆ ที่ต้องการมาให้เจ้าของได้อีกด้วย เหตุนี้สิ่งใดก็ตามที่จะถูกเรียกว่า “ทรัพย์” ย่อมจะมี กัลยาณมิตร ๑๙ มิถุนายน ๒๕๕๕