ประเพณีการปล่อยสัตว์ปล่อยปลา : หน้า 79/132

ลูกศิษย์กราบพระสารีบุตร มุ่งหน้าเดินทางกลับไป ลาตายโยมพ่อโยมแม่ ระหว่างทางเดินไป ก็ร้องไห้ไป เพราะเสียดายชีวิต ก็ถ้ารู้ว่าอีก ๗ วันจะต้องตาย คงไม่มีใครจะเดินยิ้มหรือเดินหัวเราะฮ่าๆ ครั้นตอนขากลับจากบอกลาโยมพ่อโยมแม่ แล้ว ระหว่างทางก็เดินมาเจอหนองน้ำอยู่แห่งหนึ่ง เนื่องจากช่วงเวลานั้นเป็นฤดูแล้ง น้ำในหนองแห้ง ขอด ปลาในหนองก็เริ่มตายกันไปเยอะแล้ว สามเณรเห็นแล้ว รู้เลยว่า ถ้าน้ำแห้งหมดหนอง เมื่อไร ปลาต้องตายหมดเมื่อนั้น สามเณรท่านได้ คิดเลยว่า ตัวของเรานั้นต้องตาย เพราะหมดบุญ แม้ ครูบาอาจารย์เป็นพระอรหันต์ ท่านก็ช่วยเราไม่ได้ แต่ ว่าปลาในหนองน้ำแห้งนี้ มันกำลังจะตายเพราะอดน้ำ นอกจากเราที่ยืนอยู่ตรงนี้แล้ว ก็ยังไม่อาจจะเห็นใครที่ จะช่วยปลาเหล่านี้ได้ ว่าแล้วก็เอาจีวรวางไว้ข้างตลิ่งหนอง แล้วก็วิดน้ำ จับปลา อุ้มปลา ไปปล่อยอีกสระหนึ่ง ท่าน ช่วยชีวิตปลาอยู่อย่างนั้นตั้ง ๓ - ๔ วัน ในที่สุดปลา ทั้งหมดก็ได้ไปอยู่สระใหม่ทุกตัว เมื่อสามเณรท่านเห็น ปลารอดตายก็ปลื้มใจ แล้วก็เดินกลับวัด ตั้งใจว่า วันนี้ จะมาอยู่วัด จะมาขอตายกับอาจารย์ จะไม่ขอไปตายที่อื่น แต่พอผ่านมาครบวันที่ ๗ แล้ว ปรากฏว่าท่านก็ไม่ตาย เมื่อเห็นลูกศิษย์ไม่ตาย พระสารีบุตรท่านก็เลยนั่ง สมาธิเข้าที่ค้นหาเหตุผลว่า เป็นเพราะอะไร เพราะปกติ ท่านดูจากสมาธิไม่เคยผิดเลย แต่คราวนี้สามเณร ลูกศิษย์รอดชีวิตมาได้ ในที่สุดท่านก็พบว่า ถ้าตาม กำหนดสามเณรนี้ต้องตาย แต่พอดีมาได้บุญปล่อยสัตว์ ปล่อยปลาให้ชีวิตเป็นทาน ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัส ว่า “หว่านพืชเช่นใด ย่อมได้ผลเช่นนั้น” สามเณรรูปนี้ให้ ชีวิตเป็นทาน ผู้ให้ชีวิตย่อมได้ชีวิต บุญนี้เลยต่ออายุ สามเณรได้อีกช่วงหนึ่ง แต่ไม่นานเท่าไรประมาณอีกปี ครึ่งปีเท่านั้น พระสารีบุตรท่านเห็นจากสมาธิแล้ว ท่านก็บอก สามเณรว่า บุญที่ได้จากการปล่อยสัตว์ปล่อยปลานั้น ต่ออายุได้อีกปีครึ่งปีเท่านั้น เพราะฉะนั้นในระหว่างนี้ จะทำอะไร ก็ให้รีบทำเสีย อยากจะสร้างบุญสร้างความดี อะไรให้รีบๆ ทำ ถ้าบุญก้อนนี้หมด งวดนี้ใครก็ช่วยไม่ได้ สามเณรก็เลยตั้งใจศึกษาธรรมะ ตั้งใจนั่งสมาธิ ต่อมาไม่ นานท่านก็บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ ท่านจึงได้บุญมา ต่ออายุอีกเยอะเลย ปรากฏว่าสามเณรรูปนี้ต่อมามีอายุ จนได้บวชเป็นพระ แล้วด้วยบุญจากการเป็นพระอรหันต์ กว่าจะเข้านิพพานท่านก็มีอายุตั้งร้อยปี จากอุทาหรณ์ข้อคิดตรงนี้ จึงเกิดประเพณีปล่อย สัตว์ปล่อยปลามาในกลุ่มชาวพุทธ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ชาวมอญที่นับถือพระพุทธศาสนา เมื่อถึงฤดูสงกรานต์ ก็จะปล่อยสัตว์ปล่อยปลาเป็นพิธีใหญ่อย่างแข็งขัน โดย ถือว่าเป็นฤดูของการให้ชีวิตสัตว์เป็นทาน เป็นฤดูของ การต่ออายุ ความเป็นมาของประเพณีปล่อยสัตว์ปล่อย ปลาของชาวพุทธก็มีมาอย่างนี้ สามเณรเห็นแล้ว รู้เลยว่า ถ้าน้ำแห้งหมดหนองเมื่อไร ปลาต้องตายหมดเมื่อนั้น สามเณรท่าน ได้คิดเลยว่า ตัวของเรานั้นต้องตาย เพราะหมดบุญ แม้ครูบาอาจารย์เป็นพระอรหันต์ ท่านก็ ช่วยเราไม่ได้ กัลยาณมิตร ๒๗ มิถุนายน ๒๕๕๒