การอดกลั้นและการประทุษร้าย : หน้า 91/132

ในใจ ลำดับนั้น พระพุทธองค์ทรงทราบความในใจของ พราหมณ์จึงตรัสว่า “ผู้ใดประทุษร้ายต่อผู้ไม่ประทุษร้าย ซึ่งเป็นผู้ หมดจด ไม่มีกิเลสเป็นเครื่องยั่วยวน บาปย่อมกลับ สนองผู้นั้นผู้เป็นคนพาล เหมือนผงธุลี ย่อมตอบสนอง) ผู้ซัดผงธุลีทวนลมฉะนั้น" พลังคิดภารทวาชพราหมณ์ ฟังแล้วเกิดศรัทธา ได้ขอถึงไตรสรณคมน์ บรรพชาอุปสมบทไม่นาน ได้ เข้าถึงกายธรรมอรหัต เป็นพระอรหันต์ สิ้นการเวียน ว่ายตายเกิดตลอดไป ผู้อดกลั้น คือผู้ประเสริฐ สมัยหนึ่งพระบรมศาสดา ประทับอยู่ในกรุงโกสัมพี นครหลวงแห่งแคว้นวังสะ พระนางมาคันทิยา (มเหสี พระเจ้าอุเทน) ผู้อาฆาตในพระพุทธเจ้า ได้จ้างวานคน ทั้งหลายด่าว่าพระพุทธองค์ให้เสด็จหนีไป พวกมิจฉาทิฏฐิผู้ไม่เลื่อมใสในพระรัตนตรัย ได้ ตามด่าพระบรมศาสดาด้วยอักโกสวัตถุ ๑๐ ว่า “เจ้าเป็นโจร เจ้าเป็นพาล เจ้าเป็นคนหลง เจ้า เป็นอูฐ เจ้าเป็นโค เจ้าเป็นลา เจ้าเป็นสัตว์นรก เจ้าเป็น สัตว์เดรัจฉาน สุคติไม่มีสำหรับเจ้า ทุคติเท่านั้นอันเจ้า พึงหวัง" พระอานนท์ พุทธอุปัฏฐากได้ฟังคำนั้นแล้ว กราบทูลพระบรมศาสดาว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ชาวนครนี้ด่าเรา บริภาษ เรา พวกเราไปจากที่นี่กันเถิด” “ไปไหน อานนท์” พระพุทธองค์ตรัสถาม “ไปเมืองอื่น พระเจ้าข้า” พระอานนท์ทูลตอบ “เมื่อไปเมืองนั้น มนุษย์ทั้งหลายในที่นั้นด่าอยู่ บริภาษอยู่ เราจะไปที่ไหนอีก อานนท์” “เราก็ไปเมืองอื่น พระเจ้าข้า” อานนท์" “ถ้าไปแล้ว เขาก็ด่าอยู่ พวกเราจะไปไหนอีก “ก็ไปเมืองอื่นอีกพระเจ้าข้า” “อานนท์ การทำอย่างนั้นไม่ควร อธิกรณ์เกิดขึ้น ในที่ใด เมื่อสงบแล้วในที่นั้น การไปสู่ที่อื่นจึงควร แล้วพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “เราจักอดกลั้นต่อคำล่วงเกิน เหมือนช้างอดทน ลูกศรที่ตกจากแห่งในสงคราม เพราะคนเป็นอันมากเป็น ผู้ทุศีล ราชบุรุษทั้งหลายย่อมนำพาหนะที่ฝึกแล้วไปสู่ที่ ประชุม พระราชาย่อมเสด็จขึ้นพาหนะที่ฝึกแล้ว ในหมู่มนุษย์ผู้ใดอดกลั้นถ้อยคำล่วงเกินได้ ผู้นั้น ชื่อว่าฝึกตนแล้ว เป็นผู้ประเสริฐสุด ม้าอัสดร ๑ ม้าสินธพผู้อาชาไนย ๑ พระยาช้าง กุญชร ๑ ที่ฝึกแล้วย่อมเป็นสัตว์ประเสริฐ แต่ผู้ฝึกตน ตีแล้วย่อมประเสริฐกว่านั้น" ในกาลจบเทศนา มหาชนทั้งหลายแม้ผู้รับสินจ้าง แล้วยืนด่าอยู่ในที่ทั้งหลายได้เข้าถึงกายธรรมพระโสดา เป็นพระโสดาบัน พิษภัยของการด่า คําด่าว่านั้นเป็นทุพภาษิตไม่ใช่สุภาษิต จิตของผู้ ด่าว่าย่อมเศร้าหมอง มีความทุกข์ร้อนใจ ส่งผลเลวร้าย ทั้งในปัจจุบัน และภพชาติเบื้องหน้า ดังเช่นหัวข้อธรรม ดังนี้ วิบัติ ๑๐ ประการ การประทุษร้ายผู้บริสุทธิ์ ย่อมได้รับความวิบัติ ๑๐ ประการ อย่างใดอย่างหนึ่ง คือ ๑. เวทน์ ผรุส์ แสนสาหัส ได้รับทุกขเวทนาอย่าง ผู้ใดประทุษร้ายต่อผู้ไม่ประทุษร้าย ซึ่งเป็นผู้หมดจด ไม่มีกิเลสเป็นเครื่องยั่วยวน บาปย่อมกลับ สนองผู้นั้นผู้เป็นคนพาล เหมือนผงธุลี (ย่อมตอบสนอง) ผู้ชัดผงธุลีทวนลมฉะนั้น กัลยาณมิตร ๘๙ มิถุนายน ๒๕๕๒