การอธิบายจิต : หน้า 11/132

วิหรติ เป็นผู้อันตัณหา และทิฐิยึดถือไม่ได้แล้ว น จ กิญจิ โลเก อุปาทิยติ ไม่ยึดถือมั่นอะไร ๆ ในโลก เอว โข ภิกขเว ภิกฺขุ จิตฺเต จิตตานุปสฺส วิหรติ อย่าง นี้แหละภิกษุ เห็นจิตในจิตเนือง ๆ อยู่ด้วยประการดังนี้ เนื้อความของพระบาลี คลี่ความเป็นสยามได้ความเพียง เท่านี้ ต่อไปนี้จะอรรถาธิบายขยายความในเรื่อง จิต จิตนั่นอยู่ที่ไหน รูปพรรณสัณฐานเป็นอย่างไร คำที่ เรียกว่า “จิต” นั่น หนึ่งในสี่ของใจ ดวงวิญญาณ เท่า ดวงตาด่าข้างใน ดวงจิต เท่าดวงตาด่าข้างนอก เห็นชัด อยู่อย่างนี้ แล้วก็ ดวงจำ ก็โตไปอีกหน่อย อยู่ในเบาะ น้ำเลี้ยงหัวใจ ดวงเห็น อยู่ในกลางกาย โตไปอีกหน่อย ดวงเห็นอยู่ข้างนอก มันซ้อนกันอยู่ ดวงเห็นอยู่ข้างนอก ดวงจำอยู่ข้างใน อยู่ข้าง ในดวงเห็น ดวงคิดอยู่ข้างในดวง ดวงรู้อยู่ข้าง ในดวงคิด ดวงรู้ เท่าตาดำข้างใน นั่นแหละเขาเรียกว่าดวง วิญญาณ เท่าดวงตาดำข้างในเขาเรียกว่าดวงวิญญาณ เท่าดวงตาด่าข้างนอกนั้นเขาเรียกว่า ดวงจิต หรือ ดวงคิด โดออกไปกว่านั้น โดออกไปกว่าดวงจิต เท่าดวง ดานั่นแหละ นั่นเขาเรียกว่า ดวงใจ หรือ ดวงจ๋า โตกว่านั้นอีกหน่อย เท่ากระบอกตานั่นแหละเขา เรียกว่า ดวงเห็น ควงเห็นนั้นคือดวงกายทีเดียว สี่ดวงนั้นมีเท่านี้แหละ ดวงกาย นั่นแหละ เป็นที่ตั้งของเห็น ธาตุเห็น อยู่ศูนย์กลาง อยู่ศูนย์กลางกำเนิดดวงกายนั้น อ้าย ดวงใจนั่นแหละ เป็นที่ตั้งของ ธาตุอยู่ศูนย์ างดวงใจนั่นแหละ อ้ายดวงจิตนั่นแหละเป็นที่ตั้ง ของคิด ธาตุคิดอยู่ศูนย์กลางจิตนั่นแหละ อ้าย ดวงวิญญาณ เป็นที่ตั้งของรู้ ธาตุรู้อยู่ศูนย์กลางดวง วิญญาณนั่นแหละ ธาตุเห็น จำ คิด รู้ สี่ประการนั้น ธาตุเห็นเป็นที่ตั้งของเห็น ธาตุจำเป็นที่อยู่ของจำ ธาตุคิด เป็นที่อยู่ของคิด ธาตุรู้เป็นที่อยู่ของรู้ เห็น จำ คิด รู้ สี่ประการ ยกแพลบเดียวโน้นไปนครศรีธรรมราช ไปแล้ว เห็นจำคิดรู้ไปแล้ว ยกไปอย่างนั้นแหละไป ได้ ไปได้ ไปเสียลิบเลย ไปเสียไม่บอกใครทีเดียว ไปอยู่ เสียที่นครศรีธรรมราช โน้น ถ้าว่าคนเขามีธรรมกาย อ้ายนี่มายุ่งอยู่ทำไมในนครศรีธรรมราช ไปเห็น เอากายมนุษย์ละเอียดเข้าแล้ว อ้ายคนนี้ รูปพรรณ สัณฐานเป็นอย่างนั้น แต่งเนื้อแต่งตัวเป็นอย่างนั้น เราคิด ว่าเราส่งใจไปนี่นะ ส่งไปนครศรีธรรมราช อ้ายนี้มายุ่ง อยู่ทำไมในนครศรีธรรมราช เห็นทีเดียว เขามีธรรมกาย อ้ายนี้มายุ่งอยู่ที่นี้แล้ว เราก็ยกเห็น จำ คิด รู้ ไปนี้ ไม่ได้ไปทั้งตัว นั่นแหละ กายละเอียดไปแล้ว ไปยุ่ง อยู่โน้นแล้ว ดูก็ได้ ลองไปดูก็ได้ พวกมีธรรมกายเขามี เขาเห็นทีเดียว อ้ายนี้มายุ่งอยู่นี่แล้ว จำหน้าตาจำตัว ได้ เอ! ก็แปลกจริงนะ ไม่ใช่ของพอดีพอร้าย พระพุทธ ศาสนาเป็นของลึกซึ้งอยู่ แต่ว่าจะส่งใจไปอย่างหนึ่ง อย่างใดก็ตามเถอะ ไปได้อย่างนี้แหละ สี่อย่างไปได้ อย่างนี้ คือ เห็น จำ คิด รู้มันหยุดเป็นจุดเดียวกัน เป็นกายละเอียด มันแยกกันไม่ได้ แยกไม่ได้เด็ดขาด เชียว เป็นตัวเป็นตัวตายอยู่ เหมือนกายมนุษย์นี่เราจะเอา แยกเป็นหัวใจเสีย จากหัวใจเสีย หัวใจแยกจากดวงจิต เสีย จิตแยกจากดวงวิญญาณเสียไม่ได้ ถ้าแยกไม่เป็นเลย แยกตายหมด ถ้าแยกเวลาใดมนุษย์ก็ตายเวลานั้น ถ้าไม่ แยกก็เป็นอย่างนี้ เห็น ว่า คิด รู้ อย่างนี้แยกไม่ ได้ แยกก็ตายเหมือนกัน แยกเข้าอ้ายกายละเอียดนั้น ดาย แยกหัวใจออกไป ดวงจ๋า ดวงเห็น ตาย แยกไม่ ได้ หากว่ากายทิพย์ก็เหมือนกัน แยกไม่ได้ มันเป็นตัว ของมันอยู่อย่างนั้นแหละ เอาแต่ตัวกายมนุษย์ละเอียด มันก็ละเอียดพอแล้ว พอเข้าถึงกายทิพย์ละเอียด ก็ยิ่ง ละเอียดไปกว่านั้นอีก ละเอียดพอแล้วหรือ พอเข้าถึงกาย รูปพรหมละเอียด ละเอียดยิ่งกว่านั้นเข้าไปอีก เข้าถึง กายอรูปพรหม ละเอียดยิ่งกว่านั้นไปอีก เข้าถึงกาย อรูปพรหมละเอียด ละเอียดยิ่งกว่านั้นไปอีก เข้าถึง กายธรรม ละเอียดยิ่งกว่านั้นไปอีก เข้าถึงกายธรรม ละเอียด ละเอียดยิ่งกว่านั้นเข้าไปอีก นี่ถ้าว่าทำธรรมกายเป็นละก็ มันฉลาดกว่า มนุษย์หลายสิบเท่าเชียวนะ นี่พอเข้าถึงกายมนุษย์ ละเอียด ก็ฉลาดกว่าเท่าหนึ่งแล้ว สูงกว่าเท่าหนึ่งแล้ว เข้าถึงกายทิพย์ก็สองเท่าแล้ว กายทิพย์ละเอียด ก็สามเท่าแล้ว กายรูปพรหมสี่เท่า กายรูปพรหม ละเอียดห้าเท่า กายอรูปพรหมหกเท่า กายอรูป กัลยาณมิตร / กรกฎาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org