วันอาสาฬหบูชา วันธรรมจักร : หน้า 26/132

ธัมโม ปทีโป วิย ตสฺส สัตถุโน | อาสาฬหบูชา วันธรรมจักร พระธรรมนั้นสว่างรุ่งเรืองดั่งดวงประทีป เกียรติคุณแห่งชีวิต ตามคำประกาศสดุดีเกียรติคุณ พระธรรมโกศาจารย์ (ชอบ อนุจารีมหา เถระ) ในการถวายปริญญาพุทธศาสตร์ ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาครุศาสตร์) ปีการศึกษา ๒๕๒๕ ความว่า พระธรรมโกศาจารย์ (ชอบ อนุ จารีมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งราชการ คณะสงฆ์ และตำแหน่งพิเศษ ตามลำดับ คือ เจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะภาค สมาชิก สังฆสภา เจ้าคณะตรวจการ ผู้ช่วยภาค บูรพา สังฆมนตรีช่วยว่าการองค์การ ศึกษา เจ้าคณะตรวจการ แม่กองธรรม สนามหลวง กรรมการแปลพระไตรปิฎก หัวหน้าพระธรรมทูตสายที่ ๑ กรรมการ ราชบัณฑิตสภา กรรมการสภามหา วิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย เป็นพระคณาจารย์เอก และเป็นราช บัณฑิต ได้นิพนธ์หนังสือวิชาการทาง พระพุทธศาสนาที่มีคุณค่าเป็นจำนวนมาก ได้เดินทางไปทำการเผยแพร่พระพุทธ ศาสนาภายในประเทศอย่างกว้างขวาง และในต่างประเทศคือทวีปเอเชีย ทวีป ยุโรป และทวีปอเมริกาหลายครั้ง ได้ ริเริ่มสร้างวัดในประเทศเนเธอร์แลนด์ และในอเมริกา เป็นเหตุให้พระพุทธ ศาสนาแผ่ขยายไปในต่างประเทศ ทั้ง ยังมีความเชี่ยวชาญในด้านกวีนิพนธ์ เป็นพิเศษ นับได้ว่าพระธรรมโกศาจารย์ เป็นพระเถระที่ได้บำเพ็ญคุณประโยชน์ แก่มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย แก่ พระพุทธศาสนา องค์พระมหากษัตริย์ และประเทศชาติเป็นอเนกประการ การจัดให้มีวันอาสาฬหบูชา หรือ วันธรรมจักรนั้น เดิมเป็น พระราชพิธี อาสาฬหมาย มีความหมายว่าเป็น พระราชพิธีบำเพ็ญกุศลเนื่องในเดือน แปด ปรากฏหลักฐาน ตั้งแต่สมัยกรุง สุโขทัยเป็นต้นมา เรียกพิธีว่าเป็น พระ ราชพิธีอาสาตมาส (คำสันสกฤต) แล้วมาเลือนหายไป พระเดชพระคุณท่านเจ้าคุณพระ ธรรมโกศาจารย์ท่านนี้ ได้เสนอเรื่องต่อ คณะสังฆมนตรี และคณะสังฆมนตรีมี มติเห็นชอบด้วยจึงกำหนดให้ถือปฏิบัติ กันต่อมาตั้งแต่วันที่ ๒๑ มิถุนายน ๒๕๐๑ เรื่องวันธรรมจักร หรือวันอาสาฬห บูชานี้ พระเดชพระคุณท่านได้ทำหนังสือ เรียนสมเด็จฯสังฆนายกความดังนี้ เนื่องด้วยการประกาศพระพุทธ ศาสนาให้แพร่หลายออกไปแก่ชุมนุมชน นั้น จำต้องแสดงออกซึ่งความสำคัญของ พระศาสนา อันก่อให้เกิดความรู้ สร้าง ความสุขใจในการปฏิบัติ และเตือนให้ ระลึกถึง จึงได้กำหนดวันศาสนพิธีท่า พุทธบูชา เช่นวันวิสาขบูชา และวันมาฆ บูชา และทำธงตราธรรมจักรขึ้นเป็น สัญลักษณ์ ประกาศสาระและเกียรติคุณ ของพระพุทธศาสนาให้ทั่วสังฆมณฑล ฉะนั้นเพื่อส่งเสริมเพิ่มพูนงาน เผยแพร่พระพุทธศาสนาในส่วนนี้ ขอ เสนอให้เพิ่มวันศาสนพิธีทำพุทธบูชาขึ้น อีกวันหนึ่ง คือวันธรรมจักร หรือวัน อาสาฬหบูชา กำหนดให้ทำการบูชาใน วันเพ็ญเดือนแปดอาสาฬหมาส ด้วยเป็น วันนิยมคล้ายวันที่พระบรมศาสดาทรง แสดงธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ให้ทำพิธี คล้ายวันวิสาขบูชา ประกาศเกียรติคุณ แห่งธรรมจักรอันประเสริฐที่ชาวพุทธได้ รับไว้ในฐานะเป็นธรรมทายาททั่วกัน ซึ่งมั่นใจว่าจะเป็นงานส่งเสริมพระพุทธ ศาสนาเป็นอย่างยิ่ง” ดังนั้นวันอาสาฬหบูชา หรือวัน ธรรมจักรอันสำคัญนี้จึงเป็นวันสำคัญ วันหนึ่งของชาติ ราชการให้หยุดทำการ ๑ วัน เพื่อกระทำพุทธบูชาต่อพระสัมมา ต่อมาได้มีประกาศทาง สัมพุทธเจ้า คณะสงฆ์ และทางฝ่ายราชการเพื่อให้ถือ ปฏิบัติโดยทั่วกัน” “ด้วยคณะสังฆมนตรีพิจารณา เห็นว่า วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ อาสาฬห มาสเป็นวันที่พระบรมศาสดาทรงแสดง พระธัมมจักกัปปวัตตนสูตร ปฐมเทศนา และในวันนี้เป็นวันที่พระอริยสงฆ์สาวก องค์แรกบังเกิดขึ้นในโลก คือพระอัญญา โกณฑัญญะ ได้รับพุทธานุญาตประทาน เอหิภิกขุอุปสัมปทา จึงเป็นวันที่บังเกิด รัตนะครบถ้วนทั้งสามคือ พระพุทธรัตนะ พระธรรมรัตนะ พระสังฆรัตนะ นับว่า เป็นวันสำคัญยิ่งวันหนึ่งในศาสนา สมควร กระทำบูชา เพื่อเป็นการเตือนใจพุทธ ศาสนิกชนทั้งหลายให้ทราบซึ้ง ในคุณ พระรัตนตรัย เจริญภาวนามัยกุศล” มตินี้ทำให้คณะสังฆมนตรีเห็น ชอบเป็นเอกฉันท์ว่า เป็นกาลสําคัญพิเศษ ปฏิบัติสืบต่อมาจนทุกวันนี้ ในมหา กุศลวันอาสาฬหบูชาและเข้าพรรษา ปีนี้ ตรงกับวันศุกร์ที่ ๑๐ และวันเสาร์ ที่ ๑๑ กรกฎาคม ๒๕๓๐ ตามลำดับ จึงขอชวนเชิญชาวพุทธทั่วโลก น้อมใจ ถวายสักการคุณพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และในวันนี้เมื่อ ๒๕๐๐ กว่าปีแล้วได้เกิด เหตุการณ์สำคัญดังนี้ ๑. ประกาศคณะสงฆ์ เรื่องกำหนดวันสำคัญ ทางศาสนา ประกาศ ณ วันที่ ๑๔ กรกฎาคม ๒๔๐๑ ๒๔ Kalyanamitra.org กัลยาณมิตร / กรกฎาคม ๒๕๓๐