การเคารพในพระธรรมและพระสงฆ์ : หน้า 85/132

5. ไม่กั้นร่มในลานพระเจดีย์ ๗. เมื่อเต็มใกล้พระเจดีย์ ไม่ เดินไปพูดไป 6. เมื่อเข้าในเขตวัด ก็ถอดรองเท้า หุบร่ม ถ้าเป็นพระภิกษุต้องลดไหล่ ไม่ ทําอาการต่าง ๆ ซึ่งแสดงถึงความกระด้าง หยาบคาย ๔. ปฏิบัติตนตามพุทธโอวาทอยู่ เป็นนิตย์ ความเคารพในพระธรรม คือ ตระหนักถึงคุณประโยชน์อันมหาศาลของ พระธรรมคำสั่งสอนของพระสัมมาสัม พุทธเจ้า และแสดงออกซึ่งความเคารพ ดังนี้ ไปฟัง ตั้งใจ ๑. เมื่อมีประกาศแสดงธรรมก็ ๒. ฟังธรรมด้วยความสงบ สารวม ๓. ไม่นั่งหลับ ไม่นั่งคุยกัน ไม่คิด ฟุ้งซ่าน ขณะฟังธรรม ๔. ไม่วางหนังสือธรรมะไว้ในที่ต่ำ ๕. ไม่ดูหมิ่นพระธรรม 5. บอกธรรม สอนธรรม โดย ความระมัดระวังไม่ให้ผิดพลาด ความเคารพในพระสงฆ์ คือ ตระหนักถึงคุณความดีของพระสงฆ์ ผู้ประพฤติดี ปฏิบัติชอบ เป็นผู้สืบอายุ พระศาสนา แล้วแสดงออกซึ่งความ เคารพ ดังนี้ ๑. กราบไหว้ โดยกิริยาอาการ เรียบร้อย เจ่าจุก ๒. นั่งเรียบร้อย ไม่นั่งกอดเข่า ๓. ไม่สวมรองเท้า กั้นร่ม ในที่ ประชุมสงฆ์ ๔. ไม่คะนองมือ คะนองเท้าต่อ หน้าท่าน ธรรม 4. เมื่อพระเถระไม่เชิญ ไม่แสดง 5. เมื่อพระเถระไม่เชิญ ไม่อวดรู้ แก้ปัญหาธรรม ๗. ไม่เดิน ยืน นั่ง เบียดพระเถระ 6. แลดูท่านด้วยจิตเลื่อมใส ๔. ต้อนรับท่านโดยไทยธรรม ความเคารพในการศีกษา คือ ตระหนักถึงคุณค่าของการศึกษา หาความรู้ แล้วแสดงออกซึ่งความเคารพ โดยตั้งใจศึกษาเล่าเรียนอย่างเต็มที่ทั้ง ทางโลกและทางธรรม จะศึกษาเรื่องใด ศึกษาให้ถึงแก่น ให้เข้าใจจริง ๆ ไม่ทำเหยาะแหยะ บำารุงการศึกษา สนับ สนุนการศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม ความเคารพในสมาธิ คือ ตระหนักถึงคุณประโยชน์อันมหาศาลของ การท่าสมาธิแล้วแสดงออกซึ่งความเคารพ โดยตั้งใจฝึกสมาธิอย่างสม่ำเสมอ ให้มาก ที่สุดเท่าที่จะมากได้ เพราะสมาธิเป็นสิ่ง สำคัญยิ่งในการสร้างความดีทั้งหลาย เป็นการฝึกฝนตนเองอย่างยิ่งยวด ทำให้รู้ และเข้าใจธรรมอย่างแท้จริง ดังจะเห็นได้ จากในไตรสิกขา ซึ่งถือเป็นหัวใจของ พระพุทธศาสนา ได้แก่ศีล สมาธิ ปัญญา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ได้ตรัส ไว้ว่า ศีลจะเป็นพื้นฐานทำให้เกิด สมาธิได้ง่าย แล้วสมาธิจะทำให้เกิด ปัญญาซึ่งจะเป็นเครื่องพาเราให้บรรลุ นิพพาน จะเห็นว่าเรารักษาศีลก็เพื่อ ไม่ให้ไปทำความชั่ว ทำให้ใจไม่เศร้า หมองเป็นสมาธิได้ง่าย และปัญญาก็เกิด จากสมาธิ สมาธิจึงเป็นหัวใจหลักในการ ท่าความดีทุกชนิด แม้การกำจัดกิเลสเข้า พระนิพพาน มีบางคน พยายามจะเข้าถึงธรรม โดยการอ่านและฟังธรรมโดยไม่ยอม ท่าสมาธิ แม้เขาจะอ่านจะท่องธรรมะได้ มากเพียงใด ก็ย่อมไม่มีโอกาสเข้าถึงธรรม ได้เลย เพราะความรู้ธรรมจากการอ่าน การท่องนั้นเป็นเพียงพื้นฐานความรู้เท่านั้น จะบังเกิดผลเป็นดวงปัญญารู้แจ้ง สว่าง ไสว ต่อเมื่อได้นำไปปฏิบัติด้วยการทำ สมาธิอย่างยิ่งยวดแล้วเท่านั้น ยังมีบางคนกล่าวว่า การทำสมาธิ เป็นส่วนเกินบ้าง เป็นการเสียเวลาเปล่า บ้าง ถ้าพบใครที่กล่าวเช่นนี้ ก็พึงทราบ ทันทีว่า เขากล่าวพุทธพจน์เสียแล้ว เป็น คนที่ใช้ไม่ได้ ไม่ควรคบ เพราะเขายก ตัวของเขาเองเข้าข้างตัวเองว่าเก่งกว่า พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสียแล้ว ใช้ไม่ได้ ความเคารพในความไม่ประมาท คือ ตระหนักถึงคุณประโยชน์ของการมีสติ กากับตัวในการทำงานต่าง ๆ แล้วแสดง ออกซึ่งความเคารพโดยหมั่นฝึกสติเพื่อให้ ไม่ประมาท ด้วยการเจริญสมาธิภาวนา อยู่เนือง ๆ มิได้ขาด ความเคารพในการต้อนรับแขก คือ ตระหนักถึงคุณประโยชน์ของการ ต้อนรับแขก ว่าทำให้ไม่ก่อศัตรู ปกติ คนเราจะให้ดีพร้อม ทำอะไรถูกใจคน ทุกอย่าง ย่อมเป็นไปไม่ได้ อาจมีช่องว่าง รอยโหว่ ข้อบกพร่องบ้าง การต้อนรับ แขกนี้จะเป็นการปิดช่องว่างรอยโหว่ในตัว ทำให้ได้มิตรเพิ่ม เราจึงต้องให้ความ สำคัญแก่ผู้มาเยือน ด้วยการต้อนรับ ๒ ประการ ดังนี้ ๑. อามิสปฏิสันถาร ต้อนรับด้วย สิ่งของ เช่น อาหารน้ำดื่ม เลี้ยงดูอย่างดี ไม่ให้ขาดตกบกพร่อง ฯลฯ ธรรม ๒. ธรรมปฏิสันถาร ต้อนรับด้วย เช่นสนทนาธรรมกัน แนะนำ ธรรมะ ให้แก่กัน ฯลฯ นอกจากตัวเราจะต้องตระหนักถึง กัลยาณมิตร / กรกฎาคม ๒๕๓๐ Kalyanamitra.org สต