พระคุณของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี : หน้า 57/124

ด้วยสองพระหักกินี้ที่สร้างชาติ หากไม่มี “สมเด็จย่า” ประเทศไทย ก็ไม่มีพระเจ้าอยู่หัวผู้ประเสริฐถึงสองพระองค์ ประชาชนชาวไทยทั้งแผ่นดินเป็น “หนี้พระ คุณ” สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ก็คงเป็นคำกล่าวที่ไม่เกินความจริงเลย และ เป็นหนี้พระคุณที่คนไทยต้องสำนึกด้วยชีวิต เมื่อสมเด็จพระมหิตลาธิเบศรอดุลยเดช วิกรม พระบรมราชชนกสิ้นพระชนม์ ในวันที่ ๒๔ กันยายน พ.ศ. ๒๔๗๒ นั้น สมเด็จ พระศรีนครินทราฯ มีพระชนมายุเพียง ๒๙ พรรษาเท่านั้น พระราชโอรสและ พระราชธิดาทั้ง ๓ พระองค์ ก็ยังทรงพระเยาว์ นัก เกินกว่าจะทรงรับรู้ความเศร้าโศก ความ สูญเสียครั้งใหญ่หลวง โดยเฉพาะพระราชโอรส พระองค์เล็ก พระวรวงศ์เธอพระองค์เจ้า ภูมิพลอดุลยเดช (พระอิสริยยศขณะนั้น) มีพระชนมายุเพียง ๒ พรรษา ชนนี จึงทรงเป็นทั้ง “พ่อและแม่” นับแต่ บัดนั้นมา... เพียงลำพังพระองค์เดียว - ในพระนิพนธ์ “แม่เล่าให้ฟัง” ของ สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิ วัฒนา ทรงบรรยายตอนทูลหม่อมพ่อสิ้น พระชนม์เอาไว้ว่า พระราช แต่ในไม่ช้าก็ทรงต่อสู้พระโรค ไม่ไหว และสิ้นพระชนม์ในวันที่ ๒๔ กัน ยายน พ.ศ. ๒๔๗๒ (ค.ศ. ๑๙๒๙) ข้าพ เจ้าจำวันนั้นได้อย่างชัดทีเดียว หลังจากที่ ข้าพเจ้ากลับจากโรงเรียนราชินีหลัง ตุลาคม ๒๕๓๑ 26 บ่าย 4 โมง ข้าพเจ้าเดินอยู่บนขอบหิน ของถนนหน้าตำหนักโดยกระทืบรองเท้า ลงไปแรง ๆ ให้เสียงดัง ๆ โดยพยายาม ไม่เหยียบเส้นต่อ มีคนมาบอกให้เงียบ ๆ และให้ขึ้นไปหาแม่ที่ห้องแต่งตัวของแม่ แม่นั่งอยู่บนม้ายาวข้างหน้าหน้าต่าง แม่ดึง ตัวข้าพเจ้าไปกอด และพูดอะไรที่ข้าพเจ้า จำไม่ได้ และร้องไห้ ข้าพเจ้าก็ร้องไห้ ไปด้วย เพราะความตกใจที่เห็นแม่ร้องไห้ มากกว่าอื่น” “แม่” สมเด็จพระราชชนนีผู้ประเสริฐ ทรงมาจากสกุลสามัญชน พระนามเดิมว่า สังวาลย์ แต่แม่ก็คือแม่ เผื่อแผ่แต่ความรักความ ห่วงใยให้แก่ลูก ๆ ตลอดชีวิต แม่มักจะเป็น ฝ่ายให้อย่างเดียว หัวใจของแม่เหมือนกันหมด ไม่ว่าจะเป็นแม่ของสามัญชนธรรมดา หรือ “สมเด็จแม่” ของเจ้าฟ้ามหากษัตริย์ ใจของ แม่นั้นหนักเทียมฟ้าและผาหิน อันรักอื่นหมื่น แสนไม่แม้นเหมือนรักของแม่เลย ในดวงพระหฤทัยของสมเด็จพระราช ชนนีก็เช่นกัน แม้จะทรงสูญเสียพระสวามี - ตามเสด็จใต้เบื้องพระยุคลบาท สัมภาษณ์และเรียบเรียงโดย รัตนวนาลี ผู้เป็นที่รักยิ่ง ไม่มีแล้วทูลกระหม่อมแก้วที่เคย เห็น... ความระทมเศร้ารันทดในชีวิต... ก็ไม่อาจ มาลบล้างความรักจากใจแม่ได้ รักนั้นมั่นคง นัก เมื่อลูกขาดร่มโพธิ์แก้ว อกแม่นี้แหละจะเป็น ที่พักพิงให้ความอบอุ่น สองมือแม่นี้แหละ จะโอบกอดลูกเป็นปราการปกป้องผองภัย - นับแต่วันที่ ๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๕ ซึ่งประเทศไทยได้เปลี่ยนแปลงการปกครอง จากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช มาเป็น ระบอบประชาธิปไตย พระราชวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ หลายพระองค์ต้องนิราศแรมไกล บางพระองค์ ต้องสิ้นพระชนม์ในต่างแดนอย่างโทมนัส ทั้ง ๆ ที่เคยทรงทำคุณประโยชน์ไว้แก่แผ่นดิน อย่างมากมาย ในต้นปี พ.ศ. ๒๔๗๖ สมเด็จพระราช ชนนี เมื่อยังดำรงพระยศเป็น “หม่อมสังวาลย์ มหิดลฯ” พร้อมพระราชโอรสพระราชธิดา ทั้ง ๓ พระองค์ เสด็จจากประเทศไทยไป พำนักอยู่ ณ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ประเทศ ที่มีธรรมชาติสวยงาม พลเมืองมีอัธยาศัย เพื่อให้พระราชโอรสธิดาทั้ง ๓ พระองค์ ได้รับการศึกษาที่ดี ทรงอยู่ในสภาพแวดล้อม ที่เหมาะสม พระราชภาระนี้ใหญ่หลวงนัก แต่ ณ ดินแดนแห่งนี้แหละที่สมเด็จพระราชชนนี ทรงอภิบาลพระราชโอรสพระราชธิดาด้วย สองพระหัตถ์โดยลำพังพระองค์เอง ให้ทรง พระเจริญ งามพร้อมด้วยพระราชจริยาวัตร สมบูรณ์พร้อมด้วยพระสติปัญญา สมพระ กัลยาณมิตร ๕๕