การตอบปัญหาธรรมะ : หน้า 68/124

หลวงพ่อตอบปัญหา ๖๖ กัลยาณมิตร ธรรมะ ฝ่ายวิชาการ อาศรมบัณฑิต รวบรวมและเรียบเรียงจากการตอบปัญหาของหลวงพ่อทัตตชีโว สมเด็จ สมณศักดิ์ เพื่อเทิดทูนและเชิดชูพระผู้ประพฤติดีปฏิบัติชอบอย่างยิ่ง - ถาม ทำไมหลวงพ่อธัมมชโยจึงใช้คำนำหน้าว่าพระอธิการ ทำไมจึงไม่ใช้ว่าเจ้าคุณหรือ ตอบ เอ... ถามเข้าท่า เป็นอย่างนี้นะ พระโดยทั่วไปที่ไม่มีสมณศักดิ์ ถ้าเป็น เจ้าอาวาสท่านเรียก “พระอธิการ” ทุกวัดแหละ ถ้ามีสมณศักดิ์คือได้รับแต่งตั้งจากพระบาท สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จึงจะมีคำนำหน้าเช่น เป็นพระครู เป็นพระปลัด จนกระทั่งเป็นเจ้าคุณ เจ้าคุณก็แบ่งอีก เจ้าคุณชั้นต้นหรือเจ้าคุณสามัญ เมื่อตั้งใจทำงานเกี่ยวกับคณะสงฆ์มากขึ้น ๆ ก็ได้เป็นเจ้าคุณระดับสูงขึ้นไปอีก ท่านเรียกเจ้าคุณระดับราชหรือราชะ เจ้าคุณราชนั้น เช่น พระราชวรมุนี เจ้าคุณราชองค์ไหนที่ตั้งใจทำงานมีผลงานในการช่วยกิจกรรมสงฆ์มากเป็นพิเศษ จากชั้นราชก็เป็นเจ้าคุณชั้นเทพ เช่น พระเทพโมลี ถ้าเจ้าคุณชั้นเทพตั้งใจช่วยการของสงฆ์มาอย่างดี เยี่ยมเลย ก็จะได้เป็นเจ้าคุณชั้นธรรม จากชั้นธรรมนี้ มีความรู้ความสามารถทำงานของคณะสงฆ์ มาอย่างดีตลอดก็ได้มาเป็นสมเด็จ พอถึงสมเด็จนี่ เหลือไม่กี่องค์แล้ว จากสมเด็จนี่องค์ที่มีความ รู้ความสามารถมากที่สุดก็เลือกมาองค์หนึ่ง เป็นอะไร เป็นสมเด็จพระสังฆราช นี่จะให้เป็นสมเด็จ หรือนี่ เอ...วาสนาคงไม่ถึง เพราะต้องมีคุณธรรมในตัวมากจริง ๆ พระภิกษุสงฆ์ พระภิกษุสงฆ์ คำเดียวกันที่เราใช้ซ้ำ ๆ ถาม คำว่า พระ คำว่า ภิกษุ คำว่า สงฆ์ มีความหมายเหมือนกัน ทำไมนิยมใช้ ทั้ง ๓ คำติดกันเป็นพระภิกษุสงฆ์ล่ะคะ ตอบ ภิกษุ ก็โดยคำศัพท์แปลว่า ผู้ขอ เพ่งเล็งเอาหมายถึงผู้ที่ออกบวช แล้วก็ไม่ได้หุง หาอาหารกิน ก็ขอชาวบ้านเขากินกันไป อย่างพระภิกษุที่ออกบิณฑบาตทุก ๆ วันนี้ ภิกษุที่ตั้งใจ ประพฤติปฏิบัติธรรมตามพระธรรมวินัย ตามที่พระพุทธเจ้าบัญญัติเอาไว้ มีศีล ๒๒๗ ข้อ ธรรมะต่าง ๆ ก็ศึกษาเล่าเรียนไปมีความตั้งใจปฏิบัติ เมื่อปฏิบัติอย่างนั้น ก็เกิดความประเสริฐ มีความดีขึ้นในตัว คือความโลภน้อยลง ความโกรธน้อยลง ความหลงน้อยลง สติปัญญาทางธรรม ก้าวหน้ายิ่งขึ้น เกิดความประเสริฐอย่างนี้ คำว่า ประเสริฐ เป็นภาษาขอม ที่นี้ภิกษุรูปใดไม่ตั้ง ใจปฏิบัติอย่างนี้ ความประเสริฐจะเกิดไหม ไม่เกิด เพราะฉะนั้นท่านเป็นแต่ภิกษุ ท่านไม่ได้เป็น ผู้ประเสริฐ คำว่า ประเสริฐ มาจากคำว่า วะระ แล้วเราก็แผลงมาเป็น พระ พระภิกษุคือ ภิกษุผู้ประเสริฐ ใบ ส่วนคำว่าสงฆ์ สงฆ์ในวินัย หมายถึงภิกษุตั้งแต่ ๔ รูปขึ้นไปนะ ร่วมกันทำกิจอัน หนึ่งอันใดของศาสนา เราเรียกว่าสงฆ์ ความหมายก็อย่างที่ว่ามานี้ ใช้กันตามวาระตาม โอกาสไป ตุลาคม ๒๕๖๑ Kalyanamitra.org