ความดีและปรัชญาของโซเครติส : หน้า 50/116

จดหมายจากฮาร์วาร์ด (ต่อจากหน้า ๑๒) ไม่รู้จะแยกออกจากกันได้อย่างไร ความดีคือ อะไรนั้นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ทรงแสดงธรรมไว้ อย่างละเอียดลออ อาตมาจึงเห็นว่า การศึกษา ทางด้านนี้เป็นเรื่องสำคัญ ศาสตราจารย์ย้ำว่า ตัวท่านเองเป็นผู้ที่เชื่อมั่นในคริสต์ศาสนาอย่างมาก และพิจารณาตัวเองเสมอว่า เป็นคริสเตียนที่ดี คนหนึ่ง ท่านยอมรับว่าไม่รู้จักพุทธศาสนาเท่าไร นัก และความคิดของตนเหมือนกับโซเครติส (SO- crates) หรือถ้าจะพูดให้ถูกต้องจริง ๆ ก็คือ เลียนแบบโซเครติสเลยทีเดียว เพราะพระเอกใน หัวใจของศาสตราจารย์ไดฟ์ก็คือ นักปราชญ์ที่มี ชื่อเสียงชาวกรีกคนนี้เอง โซเครติสนั้นเป็นนักปรัชญาที่มีชื่อเสียงมาก มีลีลาการสอนที่ใช้การสนทนาแบบถาม-ตอบ โชเครดิสมักเปรียบตัวเองว่าเหมือนกับแม่บ้าน ทำหน้าที่รับใช้มากกว่าจะเป็นศาสดาสอนใครต่อ ใคร และจะใช้วิธีการตะล่อมถามคนที่มาสนทนา ด้วย เพื่อจะให้เข้าใจถึงหลักสัจธรรมภายใน โซเครติสเป็นผู้ที่ทำให้ชาวกรีกในยุค ๕๐๐ ปี ก่อนคริสตกาลเริ่มตื่นตัวในเรื่องจริยธรรม สมัย ที่โซเครติสยังมีชีวิตอยู่นั้นชาวกรีกมีความคิดเรื่อง ความดีแบบเหลิงเจิ้ง ใครจะตั้งทฤษฎีอย่างไรก็ ได้ตามใจฉัน และบางทีไม่มีหลักยึดมั่นอะไรเสีย เลย หากสามารถใช้การที่ฝีปากโต้คารมเอาชนะ คู่ต่อสู้ได้ ก็ได้ชื่อว่าเป็นนักปราชญ์ที่สำคัญ การสนทนามักจะพยายามจับจุดอ่อนของคู่ต่อสู้โดย เอาจุดเล็ก ๆ น้อย ๆ ขึ้นมาพูด เพราะเหตุนี้ พวกนักปราชญ์ที่ไม่มีจุดยืนแน่นอนเหล่านี้ จึงได้ ชื่อว่า พวกโซฟิสต์ (Sophist) โซเครติสเป็น คนที่โดดเด่นแตกต่างจากนักปราชญ์พวกโซฟิสต์ ตรงที่มีจุดยืนมั่นคง และมีข้อสรุปอย่างชัดเจนที่ ให้คนนำไปคิดอยู่เสมอมา สรุปเป็นประโยค สั้น ๆ ง่าย ๆ ว่า "ให้รู้จักตน” ภาษาอังกฤษว่า ๆ Know thy self เจ้าจงรู้จักตนเอง เพราะการ รู้จักตนนั้นจะทำให้เข้าถึงความดีที่เต็มเปี่ยม แต่ โซเครติสเป็นผู้ที่มีศัตรูมากที่สุดคนหนึ่งในยุคนั้น จนทำให้เขาต้องไปขึ้นศาล ถูกแจ้งความด้วย ข้อหาว่าทำให้พวกคนหนุ่มสาวหลงเชื่อในสิ่ง ผิด 1 และแม้โซเครติสจะพยายามอธิบาย เท่าไรก็ตาม ในที่สุดศาลก็ตัดสินให้โซเครติสท์ "อัตวินิบาตกรรม” คือฆ่าตัวตายโดยการกินยา พิษชื่อว่า "เฮมล็อก (Hemlock)” โดยถือว่า เป็นการตายอย่างมีเกียรติ โซเครติสยอมกินเฮมล็อก และเสียชีวิตไปในที่สุด ลูกศิษย์คนสำคัญคน หนึ่งของโซเครติสก็คือ เพลโต (Plato) ได้นำ เรื่องราวต่าง ๆ ของอาจารย์ของตัวเองไปบันทึก เขียนเป็นบทสนทนา อธิบายให้เห็นภาพพจน์และ ปรัชญาของโซเครตีสอย่างชัดเจน ในเรื่องของโซเครติสนั้น เพลโตได้เล่า ถึงเพื่อนของโซเครติสคนหนึ่งชื่อว่า ครีโต้ (Crito) ซึ่งเป็นผู้มีอันจะกินสักหน่อย และมาเสนอให้ โซเครติสหนีออกจากที่คุมขัง โดยเขาจะเอาเงิน ติดสินบนผู้คุมและเจ้าหน้าที่ต่าง ๆ แล้วโซเครติส ก็สามารถจะใช้ชีวิตอยู่ในประเทศอื่นได้อย่างสบาย แต่โซเครติสปฏิเสธด้วยเหตุผลที่น่าฟัง จุดยืนของ โซเครดิสนั้นคล้ายกับพุทธศาสนามากทีเดียว โซ เครติสปฏิเสธเสมอไม่ให้บุคคลไปยึดมั่นว่าความคิด ตัวเองนั้นถูก หรือที่เรียกว่า “อัตตาธิปไตย” คือ ถือตัวเองเป็นใหญ่ ส่วนการถือเอาชนหมู่มาก เป็นใหญ่หรือ "โลกาธิปไตย” โซเครติสก็ไม่เห็น CE ก ล ย า ณ ม ต ร