การใช้ดอกไม้หอมในบ้าน : หน้า 63/116

ขุนนางหรือผู้ที่เป็นชาวบ้านธรรมดา เพราะสมัย ก่อนดอกไม้ไทยที่หอมนั้นจะมีปลูกกันทั่วไป ไม่ ว่าจะเป็นแก้ว ราตรี เล็บมือนาง ชมนาค มะลิ จำปี จำปา ปีบ นมแมว กระดังงา การะเวก ดังนั้นพอตกค่ำ พลบ กลิ่นดอกไม้เหล่านี้ ก็จะ เวียนกันให้ความหอมชื่นใจไปตามช่วงของฤดูกาล แต่จากบัดนั้นมาจนทุกวันนี้ พื้นที่ภาย ในรั้วรอบถูกตัดซอยให้เล็กลง แคบลง ที่เคยอยู่ บ้านใต้ถุนโปร่งโล่งลมพัดผ่านสบาย หรือบ้านที่ มีระเบียงกว้าง มีหน้าต่างล้อมรอบ ก็ต้องมาอยู่ บ้านกึ่งตึกแถวประเภททาวน์เฮ้าส์ หรือไม่ก็ คอนโดมิเนียม โอกาสจะได้กลิ่นดอกไม้ธรรมชาติ ก็หดหาย ต้องอาศัยความหอมวิทยาศาสตร์ อบตัวเอง เสื้อผ้า และห้องหับ ได้แก่พวกน้ำ หอม และสเปรย์หอมต่าง ๆ ที่ล้วนให้ความชื่น ใจได้ไม่เหมือนธรรมชาติ ทั้งบางอย่างยังให้โทษ เสียอีกด้วย ๆ และบรรดาสุคันธมาลาที่ใช้กันในสมัยก่อน มีแตกต่างกัน ความยากง่าย และความประณีต ของผู้จัด หากเป็นชาวบ้านธรรมดาไม่มีเวลามาก นักสำหรับการประดิษฐ์ มักจะเก็บดอกไม้หอม เหล่านั้นมาใส่พานไว้อย่างง่าย ๆ เช่น มะลิ จำปี หรือจำปา บ้างก็หักเป็นช่อมาแช่น้ำ ลอยน้ำไว้ เช่น แก้ว การะเวก หรือนมแมว แต่บางบ้านที่ประณีต แม่บ้านจะนำ ดอกไม้หอมที่มีอยู่กี่ชนิดก็ตามมาเรียงรายสลับสี หรืออย่างมีระเบียบลงในภาชนะต่าง ๆ เช่น โต๊ะ ทองเหลือง พานแก้ว หานเคลือบ แล้วนำไป วางไว้ตามมุมต่าง ๆ ของบ้านที่มีลมพัดผ่าน อาศัย ลมพากลิ่นหอมอบอวลไปทั้งห้อง สบายทั่วใจและอารมณ์ เพื่อความ และที่ประณีตยิ่งกว่านั้น คือการน่า สุคันธชาติต่าง ๆ (สิ่งที่มีกลิ่นหอม) มาใช้ร่วม กับดอกไม้ เพื่อความหอมที่แปลกออกไปยิ่งกว่า เช่น การนำใบเตยหอมมาซอยจนละเอียด เคล้า กับกุหลาบหอมที่ซอยละเอียดเช่นกัน แล้วนำไป อบด้วยเทียนอบ และกระดังงาลนไฟจนกรุ่น กลิ่นทั่วถึง ผู้ใหญ่โบราณท่านว่า กลิ่นของเตยหอม จะทำให้กลิ่นของดอกไม้นุ่มนวลขึ้น เหมือน หญิงงามที่ได้รับการอบรมสั่งสอนความเป็นกุลสตรี ย่อมมีเสน่ห์น่าชมยิ่งกว่า และถ้านำเคยกับกุหลาบที่ล้วนเป็นสุคันธ ชาติ ไปอบด้วยวิธีดังกล่าว ความหอมก็ยิ่ง น่าประทับใจมากขึ้น เพียงแต่การกระทำดัง กล่าวต้องเป็นไปอย่างประณีตเบามือ มิฉะนั้น กลิ่นหอมชื่นใจ จะกลายเป็นกลิ่นของความซ้ำ ผู้ใหญ่ท่านถึงนักหนาว่า ถ้าหญิงใดทำการ เช่นนี้ได้ หญิงนั้นย่อมมีอุปนิสัยเยือกเย็น และมี ศิลปะ แล้วจึงนำเตยที่อบแล้วนั้นมาเรียงสลับสี หรือรองรับดอกไม้ที่เลือกใช้ ซึ่งมักได้แก่มะลิ จำปี จำปา กุหลาบชมพูหอม และพิกุล เพราะ และเครื่องหอมเหล่านี้เอง ที่สร้างความ น่าอยู่ให้กับครอบครัวไทยมานานช้า หลายอย่างที่ซ่อนเร้นอยู่ในระเบียบวิธีเหล่านี้ ตั้งแต่ความปรารถนาดี ความตั้งใจ ความอดทน การฝึกตนให้เป็นผู้ประณีตเต็มไปด้วยสมาธิใน การทำงานที่ละเอียดดังกล่าวนี้ ที่ทำให้ผู้ทำกลาย เป็นคนสุขุม เยือกเย็น มีอารมณ์อ่อนโยน ประณีต และการถ่ายทอดสู่ลูกหลานจึงเต็มไปด้วยความ ปรารถนาดี เด็ก ๆ ได้เห็นได้สัมผัสก็เลยพลอย เย็นกายเย็นใจ พ่อบ้านหายเหนื่อย และได้อยู่ ท่ามกลางความอ่อนโยนของบุตรและภรรยา กับชีวิตทุกวันนี้ แม้จะทำได้ยากแต่ก็ไม่ สุดวิสัย ดอกไม้หอมนั้นมีอยู่หลายชนิดสุดแท้ จะหามาปลูก หรือหาซื้อมาใช้ ซึ่งคงทำไม่ได้ กั ล ย า ณ ม ต ร 59