กระแสธารแห่งชีวิต : หน้า 92/116

กระแสธารแห่งชีวิตอันไหลเลื่อนอยู่มิขาดสาย ตาซึ่งน้อมไปในอารมณ์คือรูปที่สวยงาม หูน้อมไปในเสียงอันไพเราะ จมูกน้อมไปในกลิ่นที่ หอมหวน ลิ้นน้อมไปในรสอันอร่อย กายน้อมไปใน สัมผัสอันนิ่มนวลชวนฝัน เมื่อไม่ได้ก็เดือดร้อน เมื่อ ได้แล้วก็สั่งรายงานมาให้จิตใจปั่นป่วนรวนเรไม่มีโอกาส ได้หยุดหย่อนผ่อนพัก มันเป็นเสมือนบุคคลนำสัตว์ ๕ ชนิดมาผูกติดไว้กับตัว คือ งู จระเข้ นก สุนัขบ้าน สุนัขจิ้งจอก สัตว์เหล่านั้นต่างก็ปรารถนา กระชาก ไปตามความต้องการของตนคือ งูดึงไปในพงรก จระเข้ดึงไปในน้ำ นกดึงไปในอากาศ สุนัขบ้านดึง ไปในบ้าน สุนัขจิ้งจอกดึงไปในป่า เมื่อเป็นดังนี้ ลองคิดดูเถิดว่าบุคคลผู้นั้นจะลำบากสักปานใด จะ ต้องวิ่งวุ่นตามแรงดึงของสัตว์เหล่านั้น เมื่อใดเขา ฝึกสัตว์เหล่านั้นให้เรื่องแล้ว เขาก็มีอำนาจดึงสัตว์ เหล่านั้นไปได้ตามปรารถนา วิเนตายังมิได้ชนะอารมณ์ตัว เธอจึงยัง คร่ำครวญหวนหาอารมณ์อันเคยได้รับแล้วจากไป เธอนึกถึงความอบอุ่นและชื่นสุขเมื่อคืนจันทร์เพ็ญ ภายใต้ท้องฟ้าอันโปร่งใส ณ ริมสระใกล้ตำหนัก ก่อนอโศกจากไปเพียง วัน เมื่อเขาโอบไหล่เธอ ด้วยความถนอม ภาพนั้นยังติดตาเตือนใจเธออยู่ มิอาจลืมได้ an เพราะ เจ้าชายสุชิมะคอยเอาใจวิเนตา หวังในตัวเธอ แต่ยิ่งเอาใจวิเนตาก็ยิ่งรำคาญมากขึ้น ใจของเธอผูกพันอยู่กับชายหนึ่งเสียแล้ว จะพอใจใน การยกย่องเข้าใจของอีกชายหนึ่งได้อย่างไร เธอเคย คิดว่า ถ้าอโศกเอาอกเอาใจเธออย่างที่เจ้าชายสุสิมะทำ เธอจะมีความสุขความชื่นบานนาน้อยไม่ แต่เป็น ธรรมดาของโลก สิ่งที่เราหวังมักไม่ค่อยได้ แต่สิ่งที่ ไม่ต้องการมักจะพรั่งพรูกันเข้ามา จะเป็นความผิด ของธรรมชาติหรือของบุคคลกันเล่า? ถ้าจะเป็น ความผิดของบุคคลก็ตรงที่มนุษย์ส่วนใหญ่มักจะหวัง เอาแต่ความพอใจของตัว อะไรที่ตนพอใจก็สร้าง ความหวังขึ้นไว้โดยมีค่อยได้คำนึงว่า สิ่งที่ตนหวัง นั้นจะเหมาะสมกับตนหรือไม่เขาต้องการทุกสิ่งทุกอย่าง ที่สำคัญว่าสวยงามอันทุกคนปรารถนา และในความ ปรารถนาด้วยกัน ความปรารถนาของเขาควรจะ ประสบผลสาเร็จ ได้รับความตอบแทนก่อนความ ปรารถนาของใครหมด นี่คือความหลงผิดอันติดมากับชาติกำเนิดของ มนุษย์สืบต่อเป็นพันธุกรรมตลอดมา จนกว่าเมื่อใด เขาได้ศึกษาอบรมให้เห็นอย่างถ่องแท้ด้วยคุณธรรม คือความรู้จักประมาณ ความเสียสละ ความรู้จักให้ เกียรติผู้อื่นตามฐานะอันควร เมื่อนั้นเขาจึงจะรู้ว่า อะไรควรและไม่ควรแก่เขา นอกจากนี้ ถ้าความหวัง นั้นเกี่ยวข้องด้วยมนุษย์ สิ่งมีชีวิตมีความรู้สึกแล้ว ก็ยิ่งต้องระมัดระวังมากขึ้นว่า ความต้องการและ ความสุขของเราจะเป็นความต้องการและความสุข ของอีกฝ่ายหนึ่งด้วยหรือไม่ ถ้าไม่คำนึงดังนี้ความสุข ที่เขาได้จะไม่ผิดอะไรกับการปล้น มันเป็นการปล้น ความสุขของผู้อื่นอย่างชัดแจ้ง แต่เนื่องจากมนุษย์ คอยหลงตัวเองอยู่ว่า ตนเป็นคนสำคัญ ตนควรได้ รับทุกสิ่งทุกอย่างที่เห็นว่าดีงาม เลิศลอย จึงทำให้ มองข้ามความสำคัญของผู้อื่น และสิ่งที่ผู้อื่นควรได้ รับเสีย ด้วยเหตุนี้ เจ้าชายสุสีมะจึงนำตนเข้าเปรียบ เทียบกับอโศกให้วิเนตาฟังอยู่เสมอ ๆ ว่า สำหรับ วิเนตานั้นเลือกใครจะเหมาะสมแก่เธอที่สุด "วิเนตา, ข้าพเจ้าทราบดีว่าท่านมีความเยื่อใย ในอโศกมากอยู่” วันหนึ่งสุสิมะพูด "แต่ข้าพเจ้าก็ มีความเยื่อใยและมีความหวังในท่านอยู่มิใช่น้อย ท่าน ไม่เห็นใจข้าพเจ้าบ้างเลยหรือ? อนึ่งเล่า เมื่อเทียบ กันทางฐานะอโศกนั้นเป็นเพียงราชบุตรจากพระเทวี ซึ่งมีศักดิ์เสมอพระสนมแห่งพระบิดา ส่วนข้าพเจ้าเอง เป็นถึงโอรสของพระอัครมเหสี เป็นมกุฎราชกุมาร แหน่งพระราชินี จอมนางแห่งแคว้นมคธจะเป็นอื่นมิได้ คงตกแก่วิเนตาอย่างแน่นอน” มีหวังอย่างเต็มที่ในรัชสมบัติแห่งแคว้นมคธอันเกรียงไกร เมื่อข้าพเจ้าครองราชย์เป็นราชาแห่งนครนี้แล้ว ต่า "ขอบใจในความกรุณาของท่าน” วิเนตาตอบ "ที่กรุณาคิดในทางเป็นมงคลและให้เกียรติข้าพเจ้า น แต่ข้าพเจ้าไม่ต้องการตำแหน่งราชินีแห่งแคว้นมคร ข้าพเจ้าต้องการอยู่อย่างธรรมดา อยู่อย่างเวลานี้ "ข้าพเจ้าเห็นท่านเป็นคนแปลก” สุชิมะพูด “สตรีส่วนใหญ่มักทะเยอทะยานในตำแหน่งอันมีเกียรติ และทรัพย์สมบัติ อย่างน้อยตำแหน่งอันมีเกียรติ แห่งคู่ครองตน ท่านมิได้เป็นอย่างนั้นดอกหรือ?” "ไม่แปลกเลย" วิเนตาตอบ "คนเรามี ความรู้สึกและความโน้มเอียงไม่เหมือนกัน สิ่งอัน เป็นที่ปรารถนาอย่างรุนแรงของคนหนึ่ง อาจไม่เป็น ที่ต้องการเลยของอีกคนหนึ่งก็ได้ เพราะฉะนั้นจะนำ ความรู้สึกของคนอื่นมาเทียบกับความรู้สึกของข้าพเจ้า ไม่ได้ และทำนองเดียวกันจะนำความรู้สึกของ ข้าพเจ้าไปเปรียบกับความรู้สึกของผู้อื่นก็ไม่ได้ ความ รู้สึกเป็นเรื่องส่วนตัวเกินไปที่ใครจะคาดคะเนใจใครได้ ๙๐ ก ล ย า น ม ต ร