การสังคายนาพระไตรปิฎก : หน้า 33/146

เวลาที่มีอยู่น้อยนิดไปเผยแผ่พระ พระมหากัสสปเถระ ท่านเป็นผู้ตั้ง พุทธศาสนากันให้เต็มที่ เวลานี้ยัง คำถาม พระอานนท์เป็นผู้ตอบว่า ไม่ต้องบันทึกหรอกเพราะว่ามีอยู่ เรื่องนั้นๆ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า หนึ่งแล้วที่สามารถบันทึกเอาไว้ใน เทศน์ที่นั่น วันนั้น ปีนั้น สาเหตุที่ ใจโดยไม่เลอะเลือน ผู้นั้นคือ พระ- ทรงเทศน์เพราะอะไร ก็จะบอกไว้ อานนท์ ด้วย คำบอกเล่าของพระอานนท์ พระอานนท์ท่านทำหน้าที่ บันทึกอยู่ในพระไตรปิฎกส่วนที่เป็น เป็นอุปัฏฐากของพระสัมมาสัมพุทธ พระสูตรและพระอภิธรรม สำหรับ เจ้า ตำแหน่งอุปัฏฐาก ถ้าจะเปรียบ เทียบกับสมัยนี้ ก็จะพออนุโลมได้ ว่าเป็นเลขาประจำ พระองค์ เวลา พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จไปเทศนา สั่งสอนที่ไหนก็ตาม ถ้าพระอานนท์ อยู่ด้วยก็ได้ฟังและจำได้ แต่ถ้าไม่ อยู่ด้วยเมื่อพระองค์เสด็จกลับมา ก็ จะทรงเทศน์ให้พระอานนท์ฟังโดย เฉพาะ เพราะฉะนั้นเมื่อถึงคราวที่ ประชุมท่า สังคายนา พระอรหันต์ ส่วนที่เป็นพระวินัย มีพระอรหันต์ อีกรูปหนึ่งชื่อพระอุบาลีเป็นผู้ตอบ ตะกร้าใบที่ ๓ ใส่พระอภิธรรมซึ่ง เป็นธรรมะที่เกี่ยวกับอรรถะล้วนๆ คือเป้นธรรมเบื้องสูง ผู้ที่เข้าร่วมประชุมท่า สังคาย- นาในครั้งนั้น เป็นพระอรหันต์ทั้ง หมดจำนวน ๕๐๐ รูป เมื่อสังคาย นาเสร็จเรียบร้อยแล้วก็แบ่งกันท่อง แบ่งกันสวดเป็นตอนๆ และถือเป็น ข้อปฏิบัติทั้งหมด เนื้อหาพวกนี้ต่อ มา เมื่อพระพุทธศาสนาเผยแม่ลง ไปทางภาคใต้ของอินเดีย พระภิกษุ ที่ถือปฏิบัติแบบนี้ถูกเรียกว่าหินยาน ยาน ในที่นี้หมายถึง ยาน พาหนะ คือเครื่องพา เครื่องนำไป ให้พ้นทุกข์ หินะ แปลได้ ๒ อย่าง แปล ว่าต่ำก็ได้ หรือทางภาคใต้ก็ได้ พระภิกษุพวกหินยานรับเอา คำภีร์พระไตรปิฎกที่บันทึกจากค่า สวดล้วนๆ ของพระอรหันต์ตามที่ ท่านสังคายนาไว้ น่าไปใช้เป็นหลัก พระอุบาลีท่านเก่งในด้านวินัยหรือ ในการประพฤติปฏิบัติ โดยไม่ พยายามเปลี่ยนแปลงแก้ไขวินัยใด ๆ ด้านกฎระเบียบ พอตอบแล้วและ จัดหมวดหมู่พระธรรมเรียบร้อยแล้ว ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้เลย ก็แบ่งได้เป็น ๓ หมวดใหญ่ๆ จึง แม้จะทรงอนุญาตไว้ว่าวินัยบางอย่าง เรียกว่า พระไตรปิฎก ไตร แปลว่า ๓ ปิฎก แปลว่า ตะกร้า คือตะกร้า ๓ ใบ ตะกร้าใบที่ ๑ ใส่พระวินัย คือเรื่องราวเกี่ยวกับ ๓ ทั้งหลายก็แบ่งหน้าที่กันออกไป กฎระเบียบของสงฆ์ ตะกร้าใบที่ ๒ ที่เป็นวินัยเล็กน้อย ถ้าจำเป็นก็อาจ ประชุมและแก้ไขวินัยเล็กน้อยเหล่า นั้นได้ เพื่อให้ปรับเข้ากับสภาพสิ่ง แวดล้อม แต่ว่าก็เป็นข้อถกเถียงกัน ประธานในการทำหลังคายนาคือ ใส่พระสูตรคือเรื่องราวที่เกี่ยวกับสงฆ์ ภายหลังว่าวินัยข้อไหนบ้างเป็นข้อ กัลยาณมิตร ๓๑ มีนาคม เช๕๔๐