คุณธรรมและวินัย : หน้า 62/146

ไม่เหลือ เคลียร์ได้เป็นเปลาะๆ ไปหมดเลย ในชาดกนี่นะ ทุกเรื่องเลย ถ้าเอ่ยถึงกษัตริย์เมื่อไหร่ ชื่อพรหมหัวหมดเลย แล้วก็อาจารย์เมื่อไหร่ ก็อาจารย์ทิศา ปาโมกข์ แล้วก็ตัวบุคคลก็พระโพธิสัตว์ ตรงนี้จะหนีไม่พ้น เลย เมืองมักจะเป็นเมืองพาราณสี เออ ทำไมเป็นอย่างนั้น ชาดกจะมุ่งหรือเพ่งไปที่ คุณธรรม เพราะฉะนั้นตัวละครตัวบุคคลไม่ต้องห่วง คำว่า พระเจ้าพรหมทัต ก็เหมือนนาย ก นาย ข นาย ค ในภาษา กฎหมาย ในเวลาเรายกตัวอย่างอะไรก็ตาม อาจารย์ทิศา ปาโมกข์ คำว่า “ทิศาปาโมกข์" แปลว่าผู้มีชื่อเสียงไปรอบ ทุกทิศ เพราะฉะนั้นก็คืออาจารย์ผู้มีความเชี่ยวชาญนั้นเอง ชื่ออะไร เขาก็ไม่ต้องบอกชื่อ บอกทิศาปาโมกข์จบ บอก อาจารย์ดังในยุคก็แล้วกัน นั้นแหละทิศาปาโมกข์ เพราะ ฉะนั้นถ้าเราจะตั้งชื่ออะไรขึ้นมาในการเล่านิทาน ก็ไม่เป็น ปัญหา คุณธรรมหลัก วินัย เป็นคุณธรรมหลักประการแรก เป็นกฎเกณฑ์ ของสังคม เป็นวินัยว่าครูจะต้องแต่งตัวอย่างนี้ ข้าราช การจะต้องแต่งตัวอย่างนี้ ถ้าไม่แต่งอย่างนี้ตกนรกไหม ไม่ตกหรอก แต่ว่าเขาจะให้ออกจากที่ทำงาน วินัยเป็นกฎ เกณฑ์ทางสังคม ศีล ศีลเป็นกฎเกณฑ์อีกเหมือนกัน เป็น กฎเกณฑ์ของวัฏฏสงสาร หรือเป็นกฎเกณฑ์ของคุณธรรม วินัยนี่ถ้าอยู่ลำพังๆ นี่ ทำก็ได้ ไม่ทำก็ได้ จะใส่ยูนิ ฟอร์มครูอยู่บ้านตำรวจก็คงไม่จับ ก็อยู่บ้านมันเรื่องของฉัน หรือฉันอยู่บ้านจะนุ่งผ้าขาวม้าตัวเดียวผืนเดียว ใครจะว่า อะไรฉัน วินัยเป็นกฎเกณฑ์ของสังคม กัลยาณมิตร แต่ศีลเป็นกฎเกณฑ์ของคุณธรรม ของธรรมชาติที่ มันบีบบังคับเรา เพราะฉะนั้นไม่ว่าจะอยู่ต่อหน้า คนเป็น ล้านหรือจะอยู่คนเดียว ถ้าตบยุงเมื่อไหร่ฆ่าสัตว์เมื่อไหร่ ก็ บาปเมื่อนั้น ชัดไหม ถ้าไปลักไปขโมยเขา ก็บาปเมื่อนั้น นี้ เป็นกฎเกณฑ์ของคุณธรรม นี้เป็นกฎเกณฑ์ของสังคมที่ มนุษย์ช่วยกันตั้งขึ้นมา แต่วินัยกฎหมายต่างๆ ระเบียบต่างๆ แต่ละประ เทศก็ไม่เหมือนกันด้วย มันรวมเอามารยาทเอาไว้ในนี้ด้วย มารยาทการกินของคนจีนก็ไม่เหมือนฝรั่ง ฝรั่งถ้าไปคว้าตะ เกียบมากินสเต๊ก เดี่ยวเขาก็มองหน้าเอา เพราะกฎเกณฑ์ ของสังคมของเขามันเป็นอย่างนั้น ไปถึงเมืองจีนเข้า แหม กายเดี่ยวมาร้อนๆ แล้วเราก็ไปคว้าเอา มือขวาก็ถือมืด มือ ซ้ายถือส้อม มันคงไม่เข้าท่า กฎเกณฑ์ของสังคมมันเปลี่ยนไปได้ในแต่ละหมู่แต่ละ คณะ แต่ละประเทศแต่ละสังคม แต่ว่าศีลมันไม่เปลี่ยน bo มีนาคม ๒๕๔๐