การวางตัว : หน้า 29/146

ต้องกางดำ ให้เหมาะแก่ไย เหมาะแก่ ฐานะตำแหน่ง เหมาะแก่ยุคคอ เหมาะ แก้โขกาสเาอาและสถานที่ การวางตำ สงบเสงี่ยมแบบเจียมเบื่อเจียมตน แไแค็งถี นั้นมีอาการขึ้นๆ ลงๆ ไม่เป็นตัวของตัวเอง คือบาง คราวก็หดหู่ท้อแท้ บางครั้งก็หยิ่งผยอง บางครั้งกลับ ปล่อยวางไปตามเรื่องตามราว เอาแน่ไม่ได้ มานะความ ถือตัวนี้จัดเป็นกิเลสอย่างหนึ่ง จึงถือว่าเป็นสิ่งไม่ดี ไม่ ควรให้เกิดมีไนตน ลักษณะอาการของคนที่มีมานะนั้น ท่านแบ่งไว้ เป็น ๓ อย่างคือ ๑.ถือตัวว่าเสมอเขา คือเห็นว่าตัวเองกับคนอื่น ไม่ต่างกัน เป็นคนเหมือนกัน มีอวัยวะครบถ้วนเหมือน กัน จะต้องไปกลัวเกรงหรือพินอบพิเทากันทำไม เป็นต้น มานะเช่นนี้ท่า ให้คนเรามีอาการขอบดีเสมอ ยกตัว เทียมทาน ไม่ยอมใคร เป็นคนที่แข็งกระด้าง น่า รังเกียจอยู่ไม่น้อย ๒. ถือตัวว่าดีกว่าเขา คือเห็นว่าคนอื่นนั้นรู้ตัวเอง ไม่ได้ ไม่ว่าจะด้านความรู้ ยศศักดิ์ หรือแม้แต่ฐานะ การงานและการเงิน มานะเช่นนี้ทำให้คนเรามีอาการเยอ หยิ่ง จองหอง ชอบยกตนข่มท่าน ชอบลูถูกดูหมิ่นคน อื่นเรื่อยไป เป็นกิริยาที่น่ารังเกียจเช่นกัน ๓.ถือตัวว่าต่ำต้อยกว่าเขา คือเห็นว่าตัวเองนั้น ไม่มีอะไรดีเลย สู้คนอื่นไม่ได้สักอย่างเดียว เช่นคิดว่า ตัวเองเป็นคนบ้านนอก เป็นคนโง่ เป็นคนอ่อนแอ เป็น คนยากจน เป็นต้น มานะเช่นนี้ ทำให้คนเราชอบดูถูก ตนเอง เกิดความท้อแท้ท้อถอย ยอมรับสภาพ ไม่ ปรับปรุงตัวเอง ไม่ดิ้นรนต่อสู้ ยอมอยู่ในอาณัติของคน อื่นราไป เป็นกิริยาที่น่ารังเกียจอีกเช่นกัน จริงอยู่ คนเราต้องวางตัวให้ดีให้เหมาะสมจึงจะ ดูงาม น่าเคารพนับถือ และน่าเกรงขาม คือต้องวางตัว ให้เหมาะแก่วัย เหมาะแก่ฐานะตำแหน่ง เหมาะแก่บุคคล เหมาะแก่โอกาสเวลาและสถานที่ การวางตัวสงบเสงี่ยม แบบเจียมเนื้อเจียมตน เป็นสิ่งดี แต่การดูถูกตัวเองว่า ต่ำต้อยนั้นไม่ดี อยู่ในฐานะที่สูงแต่วางตัวเป็นกันเอง ไม่ถือตัว เป็นสิ่งดี หากวางตัวต่ำต้อยโดยไม่ถูกกาละ เทศะนั้นไม่ดี เหมือนกับของประดับบ้านนั่นแหละแม้จะ เป็นของมีราคาแพง หากวางไม่ถูกที่ก็ดูไม่งาม ตรงข้าม แม้เป็นของถูก ๆ แต่เจ้าของบ้านเข้าใจจัดเข้าใจวาง ก็ มองดูสวยงาม ท่า ให้คนชมได้ ผู้ที่ท่า ตัวเป็นกลางๆ ไม่มีมานะถือตัว มีสติ ระลึกอยู่เสมอว่า เวลาใดควรวางตัวอย่างไร กับบุคคล นี้ควรวางตัวอย่างไรจึงจะวางตัวได้ติย่อมจะได้รับความ ยกย่องชมเชย และย่อมเป็นที่น่าเกรงชามของบุคคลที่ พบเห็นทั่วไป เพื่อวางตัวไม่เหมาะสม คนเขาก็ตำหนิ เอา ท่าน ให้เสียหายได้เหมือนกัน กัลยาณมิตร มีนาคม ๒๕๕๐