ดูรามโหสถ : หน้า 130/146

ดูรามโหสถ อันปรากฎในโลกีย์ มหาสมุทรไท เสนกทูลคดี แล้วพ่อ คิดอย่างไร สมุทรวารี เป็นคลื่นใหญ่ใช่พอดี คลื่นเกิดมีไม่คลาดลาย เมื่อนั้นเจ้านักปราชญ์ ทูลพระบาทให้เข้าใจ เสียงคลื่นดังข่าข่า โยน โยนมาตามผันผาย เลนกฐินใด คนหลงใหลดังหนึ่งกา ถึงนึ่งก็สูญหาย ไม่มีสายหายสูญไป เห็นแต่จะได้กิน คิดถวิลเป็นภักษา คนพาลดังหนึ่งคลื่น ลมพัดขึ้นเป็นคลื่นใหญ่ ฉกเอาข้าวแลปลา ไม่รู้ว่าตัวจะตาย ถึงนึ่งแล้วเมื่อใด คลื่นนั้นไจวีหายด้วยดี อนึ่งนะทรงศักดิ์ ดั่งสุนัขอันมุ่งหมาย ปัญญาคือตั่งนั่ง คลื่นกระทั่งนึ่งนที ฉกกินได้ง่ายดาย ไม่กลัวตายใจทนง ระงับดับโดยตี ปัญญานี้ล้ำโลกา ไม่รู้ว่า ไม้ต้อน มันจะค่อนจึ่งหัวคง คนพาลนี้ล่าไชรี ย่อมมิได้พังวาจา ในจิตดีดทนง ทํา ใหลหลงประมาทไป แห่งคนมีปัญญา ย่อมจะมาอัปราชัย ข้อหนึ่งนเรนทรีสูรย์ จักกราบทูลให้แจ้งใจ เลนกรู้อันใด คนหลงใหลดังหนึ่งกา กาพย์สุรางคนางค์ ๒๘ เห็นแต่จะได้กิน คิดถวิลเป็นภักษา เมื่อนั้นุกเบศ ฉกเอาข้าวแลปลา ไม่รู้ว่าตัวจะตาย พระองคทรงเดช วิเทห์จอมไตร เพราะมันทรลักษณ์ ดั่งสุนัขชั่วมากหลาย ได้พังโอรส มโหสถทูคไข ฉกกินได้ง่ายดาย ไม่กลัวตายใจทนง จึงตรัสถามไป เสนกพฤฒา ไม่รู้ว่าไม้ค้อน มันจะหย่อนตีหัวลง ดูราเสนก ในจิตคิดจำนง เฒ่าไหลหลงคนไม่มี มโหสถนั้นยก หยิบเอาปัญญา คนจึงมียศถา นั้นเกิดมาในโลกีย์ ว่าแสนประเสรีธ ล้ำเลิศโลกา มีเติยศคักตีศรี เมื่อยังมีชีวิต หลงด้วยทรัพย์ทั้งหลาย Hold มิไดจิงความอาย คนมียศถา ไม่มาเทียมหัน น้ำใจจิตดีดไม่ตาย เสนกพฤเฆา ครั้นวอดวายจิตวิญญา ทูลแก่ม่านฟ้า มิช้าด้วยพลัน ทรัพย์นั้น ไม่ตามดีด ลิ้นชีวิตจากโลกา มโหดถลูกเล็ก เป็นเด็กอาธรรมั ไปทนจึ่งทุกขา โดยตัณหานะพันปี อย่าได้สำคัญ ชื่นชมวาที อนึ่งมียศถา ใจหยาบขาไม่ปรานี ข้าแต่ผ่านฟ้า ทํา? โพยย่อมโบยดี ด้วยศักดิ์ศรีข่มเหงเอา คนมียศถา บรรดาคักดิ์ศรี ท่าตามแต่ชอบใจ อยากใคร่ได้ทรัพย์ของเขา ไม่สํารวมกาย ความอายไม่มี นํ้าจิตคิดบ่งเอา ทรัพย์ของเขา ไม่ปราศรัย ทุศีลยินดี นอกศาสนา ครั้นเมื่อจะดับจิต ลิ้นชีวิตด้วยบรรลัย ยศคักดีนี้ไซร้ ยมบาลนั้นพาไป แม้นร้องไห้ได้พัง ย่อมมาเป็นไป ตามใจอาตมา อนึ่งนะม่านฟ้า ดั่งคงคามาไหลหลั่ง ในท่ามกลางญาติ มุ่งราษฎรประชา เต็มเบียมเลียบขอบนึ่ง ไหลไปยังชลรี แม้นกล่าวมุสา ย่อมมาเชื่อใจ กัลยาณมิตร ^2^ มนาคม ๒๕๔๐