การศึกษาและการคบคน : หน้า 11/252

เป็นดี มีความเลื่อมใสไปก็ได้ ใจมันกลับได้เปลี่ยนได้บาง ขณะเหมือนกัน เป็นสำคัญที่ต้องหมั่นส้องเสพย์และศึกษา ด้วย เมื่อจ่ออยู่เสมอ มันก็อาจเหหันไปได้ เช่น คำภาษิต เกล็ด ๆ ของบุราณกล่าวว่า “คบคนพาล พาลพาไปหาผิด คบบัณฑิต บัณฑิตพาไปหาผล” ถ้าภาษิตตลาดอีกไม้หนึ่ง ว่า “คบคนดีมีศรีแก่ตัว คบคนชั่วปราชัย” เช่นนี้ก็ความ เดียวกัน ถ้าจะแปลออกไปก็คือ ความคึกษาคบหาส้องเสพย์ นั้นเอง เมื่อนิ้วเบี้ยอยู่กับใครหรือกับอะไร นิสัยมันก็อาจจะ ติดต่อกับคนนั้น ถ้าอย่างนั้นได้ เช่น คนเป็นละครและเป็น โขน ดูกิริยาท่าทาง คงจะมีท่าละครและโขนอยู่เสมอ เอา จักละเอียดออกไปอีกที คนที่เป็นนางก็กิริยาคงต้วมเตี้ยม ลมุนลไม คนที่เป็นยักษ์เป็นสิ่งที่ตั้งตั้งลอกแลก ดูเอาเถิด มันก็เป็นได้เช่นนั้น เพราะฉะนั้น เหตุไรมันจึงจะกลับตัว ไม่ได้บ้างเล่า ย่อมจะเป็นได้ดังที่กล่าวแล้วบ้างเหมือนกัน เพราะฉะนั้น เมื่อมีแบบแผนและหลักสูตร์ หรือกฎข้อ ควรปฏิบัติขึ้นแล้ว ก็หวังใจว่า คงจะศึกษาและพิจารณา เห็นทางผิดทางชอบบ้าง เป็นทางกันเขลาและเบาความ ต่าง ๆ ฤาทวีความอุสาหและกตัญญูขึ้น อันเป็นของดียิ่ง แห่งมนุษย์และเทพยดาสรรเสริญ ความเผลอเพลินเฉไป ๆ ตำรับยอดเลขา (๑๓) เค้าความเดิม