บทฝึกคุณธรรม : หน้า 53/168

บทฝึกคุณธรรม ต่อจากหน้า ๔๗ เพราะฉะนั้น คนมีคุณธรรมมากหรือคนมีคุณธรรม น้อยนั้น ถ้าเรามองในเรื่องของความประพฤติปฏิบัติ เรา จะเห็นได้ชัดว่า “คนมีคุณธรรมน้อย” คือคนที่เอากายวาจาใจ ไป ทำความดี ทำประโยชน์ได้น้อย แต่ว่าเริ่มจะเอากายวาจา ใจ ไปทำให้เกิดโทษ ให้เป็นโทษแก่ตนเอง และแก่ผู้อื่นขึ้น มาแล้ว Ind & ส่วน “คนที่มีคุณธรรมมาก” ก็คือคนที่เอากายวาจา ใจของตัวเอง ไปทำความดีตามมามากๆ ไปประคับประ คองคน ไปสนับสนุนคนอื่นให้เขาเอากายวาจาใจ ไปทำ ความดีได้มากๆ ตรงกันข้าม “คนชั่ว” คือคนอย่างไร “คนชั่ว” หรือ คนไม่มีคุณธรรม ก็คือคนที่ทำลายทั้งตัวเอง ทำลายทั้ง ผู้อื่น ถ้าท่าลายทั้งตัวเองและผู้อื่น นี่แสดงว่าชั่วมาก แล้ว ถ้าชั่วน้อยหน่อย ก็เป็นคนที่ทำลายแต่ตัวเอง แม้จะยังไม่ ทำลายคนอื่นก็ตาม ก็ชักไม่ดีแล้ว เช่นเขาทำลายตัวเอง ด้วยการกินเหล้า ด้วยการพูดเพ้อเจ้อ หรือทำลายตัวเอง ด้วยความคิดฟุ้งซ่าน นั่นคือ เขาเริ่มจะชั่วแล้ว ภาพเหล่านี้ต้องชัด เพราะพวกเราเข้าวัดมาก็ต้อง การที่จะมาฝึกตัวเองให้เป็นคนมีคุณธรรม หรือเป็นคนที่มี ความดียิ่งๆ ขึ้นไป และตั้งใจจะไปให้ถึงที่สุด อย่างน้อยไป สวรรค์ก็ยังดี อย่าต้องไปตกนรกเลย ถ้าจะไปให้ถึงพรหม อรูปพรหม หรือเลยไปถึงนิพพานได้ก็ยิ่งดี และถ้าจะไปให้ ถึงที่สุดแห่งธรรมจริงๆ ก็ยิ่งวิเศษ งานชีวิตของมนุษย์ เพื่อจะให้ภาพตรงนี้ชัด เราก็ต้องมาดูความจริงก่อน ว่า งานในชีวิตของคนนั้นมีอะไรบ้าง เรามองไปที่บ้านของ เราก่อน มามองที่คุณพ่อคุณแม่ มองที่ครูบาอาจารย์ มอง ที่พี่น้อง ลุงป้าน้าอา ที่อยู่ใกล้ตัวเราก่อน ว่าท่านเหล่านั้น ทําอะไรกันบ้าง ๑.งานทํามาหาเลี้ยงชีพ ที่แน่นอนที่สุดคือ เขาต้องทำมาหากิน พูดง่ายๆ เขาต้องมีอาชีพ หรือต้องเลี้ยงชีพ นี่ก็เป็นงานงบที่หนึ่งที่ มนุษย์ทำกัน สิ่งแรกเลยคือคิดที่จะทำมาหาเลี้ยงชีพ พบอง ตนให้ได้ก่อน ส่วนว่าใครจะเลี้ยงชีพอย่างไรก็แล้วแต่ พ่อ ค้าก็ค้าขายไป ชาวไร่ชาวนาก็ทำไร่ไถนาไป พระท่านก็ บิณฑบาตของท่านไป ทุกคนต้องมีอาชีพ ๒.งานสร้างคุณธรรม เนื่องจากคนเราไม่ได้อยู่คนเดียวในโลก แต่ว่าอยู่ กันเป็นหมู่ เป็นเหล่า เป็นประเทศ เป็นกลุ่ม เป็นสังคม เพราะมนุษย์เป็นสัตว์สังคม และอีกประการหนึ่ง ในตัว ของแต่ละคนมีข้อบกพร่องกันทั้งนั้น นี่เป็นธรรมชาติของ มนุษย์เพราะเรายังไม่เก่งรอบตัว เราอาจจะปลูกข้าวกินได้ แต่เราทอเสื้อผ้าไม่ได้ ตัดเย็บไม่เป็น หรือตัดเย็บเสื้อผ้าได้ แต่ทำหยูกยามารักษาโรคไม่ได้ ดังนั้นเราต้องพึ่งกัน นี่ เป็นธรรมชาติของมนุษย์ ที่เราพบเห็นกันอยู่คือ มนุษย์อยู่ โดดเดี่ยวไม่ได้ และแต่ละคนก็มีข้อบกพร่องในตนเอง เพราะฉะนั้นมนุษย์จะต้องพึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน เนื่องจากจะต้องพึ่งพาอาศัยกัน จึงมีความจำเป็นจะต้อง รู้จัก ที่จะถนอมทั้งตัวเอง ถนอมทั้งคนอื่น คือทั้งไม่เป็น โทษกับตนเองและผู้อื่น ทั้งต้องเป็นคุณกับตนเองและผู้อื่น เพราะฉะนั้นงานชีวิตของมนุษย์ประการที่ ๒ ก็คืองานสร้าง คุณธรรม เกิดขึ้น ๒ ซึ่งแน่นอนถ้าเราอยู่ลำพังคนเดียว เราสร้างคุณธรรม ให้ตัวเองก็อาจจะจบ แต่ว่าเราต้องอยู่กันเป็นทีม อยู่กับ คนทั้งโลก เมื่อสร้างคุณธรรมให้ตัวเองได้ แล้วทำไมไม่ สร้างให้คนอื่นเขาบ้าง ฉันสร้างให้กับญาติ ให้กับลูกกับ เมียของฉันแล้ว แล้วคนที่ใกล้ชิดกว่านั้นจะไม่สร้างให้ด้วย หรือ ในที่สุดคุณธรรมก็จะเริ่มขยายออกแล้ว นี้ก็คือ งาน สร้างคุณธรรมที่เป็นงานชีวิตประการที่ ๒ ของเรา ๓.งานกลั่นกาย วาจา ใจ ให้ใสสะอาด การที่คนใดคนหนึ่งจะทำมาหาเลี้ยงชีพด้วยความบริ สุทธิ์กายวาจาใจอย่างไรก็ตาม หรือจะเป็นคนที่มีคุณธรรม คือมีทั้งเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา มีทั้งขันติ มีศีล สารพัด แต่ถามว่าขณะที่ยังไม่หมดกิเลส ยังเหาะไม่ได้ ยัง ไม่เป็นพระอรหันต์ โอกาสที่จะคิดไม่ดี พูดไม่ดี ทำไม่ดี มี ไหม แม้แต่คุณพ่อคุณแม่ของเรา เราก็รู้ว่าท่านรักเรา แล้วเราก็แสนจะรักจะเคารพท่าน แต่บางครั้งเราก็อดไม่ได้ ที่จะหงุดหงิดกับท่าน เวลาที่ท่านทำอะไรไม่ถูกใจเรา หรือ กัลยาณมิตร ๔๙ ธันวาคม ๒๕๓๙