บทฝึกคุณธรรม : หน้า 55/168

บทฝึกคุณธรรม พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงให้บทฝึกคุณธรรมไว้ ๒ หลักใหญ่ๆ คือ ๑. ฝึกควบคุมกาย วาจา ใจ ไม่ให้เป็นโทษแต่ตน พร เองและผู้อื่น ๒. ฝึกใช้กาย วาจา ใจ ให้เป็นคุณหรือให้เป็นประโยชน์ ทั้งตนเองและผู้อื่น บทฝึกควบคุม กาย วาจา ใจ ไม่ให้เป็นโทษแก่ตนเองและผู้อื่น ที่จริงแล้วเรื่องนี้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้สอน พระภิกษุ แต่ว่าในฐานะที่เราก็เข้าวัดกันมาแล้ว จึงมีความ จำเป็นที่จะต้องฝึกตัวเองเช่นเดียวกับพระ ดีกรีอาจจะ หย่อนกว่ากัน แต่ว่าต้องเป็นไปในเส้นทางเดียวกัน บทฝึก นี้เป็นอย่างไร พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงสอนบทฝึกนี้ว่า ๑.ปาฏิโมกขสังวรศีล คือ ศีลที่มีอยู่ปรากฏอยู่ใน พระปาฏิโมกข์ ศีลของพระภิกษุก็ ๒๒๗ ข้อ ของภิกษุณี ๓๑๑ ข้อ สำหรับพวกเราก็ศีล ๔ อย่างน้อยก็ศีล ๕ คือ ทุกคนจะต้องมีศีล ปาฏิโมกข์สังวรศีล ก็คือต้องฝึกรักษา ศีลให้เคร่งครัด กฎเกณฑ์ของศีลแต่ละข้อต้องชัดเจน รวม ทั้งต้องฝึกมารยาท ตรงนี้ต้องชัด ๒.อาชีวปาริสุทธิศีล พูดง่ายๆ ก็คือ จะต้องฝึกให้ มีความรับผิดชอบในเรื่องการงานทุกอย่างที่หมู่คณะมอบ หมายให้ทำ มีความรับผิดชอบในหมู่คณะ เพราะงานที่เรา ทำอยู่นั้นแหละเป็นบทฝึกคุณธรรม ยกตัวอย่างเช่น การฝึกว่ายน้ำ เขาจะต้องฝึกวิธี กระทุ่มน้ำ วิธีใช้มือวักน้ำ วิธีตะแคงตัว วิธีหายใจ ก็ฝึก กันไป แต่ว่าในขณะที่ฝึกว่ายน้ำนั้น ก็ต้องมีการควบคุม ข้าวปลาอาหาร มีการคัดเลือกเสื้อผ้าเครื่องไม้เครื่องมือที่ ใช้ในการว่ายน้ำให้พอเหมาะพอสม เรื่องวิธีฝึกในการว่าย น้ำดังกล่าวนั้น อุปมาเหมือนปาฏิโมกข์สังวรศีล ส่วนการ รู้จักเลือกเสื้อผ้า เครื่องมือในการว่ายน้ำ การควบคุมดูแล ข้าวปลาอาหารนั้น อุปมาเหมือนอาชีวปาริสุทธิศีล ภาพ ตรงนี้ต้องมองให้ชัด ๓.อินทรียสังวรศีล ฝึกอะไร ก็ฝึกให้มีความระมัด ระวังว่าอะไรไม่ควรดูก็อย่าไปดู อะไรไม่ควรดื่มก็อย่าไป ดม อะไรไม่ควรกินก็อย่าไปกิน อะไรไม่ควรฟังก็อย่าไปฟัง อะไรไม่ควรจับต้อง ไปลองไปหยิบไปคลำ ก็อย่าไปหยิบไป จับไปต้อง ไม่เอา แม้อะไรที่ไม่ควรคิดก็อย่าไปคิด ต้อง ระวัง เรื่องเหล่านี้ โชคดีที่เราเกิดมาเป็นคนไทย เราถูก ฝึกกันมาแล้ว ปู่ย่าตาทวดได้ให้สิ่งเหล่านี้กับเรามาไม่น้อย เลย ก็เป็นบุญของเราที่ได้พื้นฐานมา เราก็มาฝึกเสริมอีก หน่อย คราวนี้ก็ลอยตัวเลย ๔.ปัจจัยสันนิสิตศีล เป็นเรื่องที่หนักแล้วก็ยากที่สุด พูดง่ายๆ ต้องฝึกใช้ของทุกสิ่งทุกอย่างด้วยความพิจารณา ตั้งแต่เสื้อผ้าเครื่องนุ่งห่ม อาหาร ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค ทั้ง ๔ อย่างนี้ต้องใช้ด้วยความพินิจพิจารณาให้ถูกต้องตาม ความเป็นจริง พระใช้สบงจีวรนุ่งห่มกันอยู่ทุกวันนี้ ใช้เพื่ออะไร ๑.ไว้ป้องกันความร้อน ความหนาว จากแดด จาก ลม จากฝน ๒.ใช้ป้องกัน เลือด เหลือบ ยุง ริ้น ไร มาไต่มาตอม กัลยาณมิตร ๕๑ ธันวาคม ๒๕๓๙