ความเชื่อและประเพณีไทย : หน้า 104/168

ความเชื่อและประเพณี เรื่อง : ลักขณา ศกุนะสิงห์ ภาพ : ภูษิต พูดสงคราม ความเชื่อและประเพณีไทย ก า ร ก า ศ พ ต่อจากฉบับที่แล้ว พิธีเกี่ยวกับโลงศพ เมื่อจัดหาโลงสำหรับบรรจุศพได้แล้วต้อง ให้สัปเหร่อทำพิธีเบิกโลงเสียก่อน แล้วจึงจัดสิ่ง ประกอบลงโลง ซึ่ง แปลก สนธิรักษ์ (๒๕๐๔.๑๖) ได้อธิบายพอสรุปได้ดังนี้ นั้นยังไม่มีการฉีดยาศพกัน ถ้าศพขึ้นอืด มีน้ำ เหลืองไหลศพก็ไม่แฉะ เพราะน้ำเหลืองจะ ตกลงบนพื้นโลง และค่อยๆ ซึม ค่อย ๆ ระเหย แห้งไปเอง อนึ่ง การมีเผือกนี้ทำให้สะดวกใน การยกศพออกจากโลงเพื่อทำพิธีก่อนเผา และ ขณะเผาศพ เพื่อไฟจะได้ลอดขึ้นมาไหม้ศพได้ ง่าย ๒.ใบตองตานี ๓ ยอด นำมาวางไว้บน เผือก เพื่อรองรับน้ำเหลืองไม่ให้ตกไปใต้โลง ได้ง่าย แล้วปูเสื่อหรือที่นอน พร้อมหมอนหนุน ลงบนใบตองก่อน จึงนำศพวางนอนตะแคง ดึงชายเส้นด้ายดิบที่มัดศพออกมานอกโลง ๑.ฟากหรือเฝือกทำด้วยไม้ไผ่ขนาดกว้าง บรรจุสิ่งที่ช่วยซับน้ำเหลืองและดับกลิ่นเช่นถ่าน ๕ เซนติเมตร ยาวพอที่จะลงโลงได้ ๒ ซี่ ถัก ปูนขาว ขมิ้นผง เถ้าแกลบ กระดาษฟาง ใบ ด้วยหวายให้ติดกันเป็นผืน แล้วมัดติดกับ สาเกใบชา ใบฝรั่ง ใบบัวหลวง เป็นต้น แล้ว กระบอกไม้ไผ่ ซึ่งทำเป็นหมอนรอง ศพอนาถา แต่จะหาได้ บางแห่งใช้ผลฝรั่งสุกวางบนฝาโลง ไม่มีโลงใส่ ก็คงใช้แต่ผ้าห่มห่อและเพื่อกรอง ถือว่าจะช่วยดูดกลิ่นได้เช่นเดียวกับถ่าน ผู้เขียน เท่านั้น จึงมีคำพูดเป็นนัยว่า “ผู้นั้นเขานอน เคยเห็น คนจีนนำกากใบชา (คือใบชาที่ใช้แล้ว เฝือก ๒ ซี่” ก็เป็นที่เข้าใจว่าผู้นั้นตายเสียแล้ว ตากแห้ง) นำมาโรยบนผ้ารองศพก่อนห่อศพ หรือพูดเยาะหยันว่า “ถึงจะถือเนื้อถือตัวว่าเป็น บิดาของผู้เขียน (นาย สุวัณณาคาร) เคยสอน คนมั่งมี ก็ไม่พ้นนอนเผือก ๒ ซี่ไปได้” ว่า กากชา ใช้ดูดน้ำเหลืองและดูดกลิ่นได้ดี ที่จริงการนอนบนเผือกในสมัยก่อนนั้น และยังสามารถใช้ล้างมือดับกลิ่นคาวปลาคาวกุ้ง ผู้เขียนคิดว่าเหมาะดีมากจริงๆ เพราะแต่ก่อน ได้ผลดีมากอีกด้วย กัลยาณมิตร ........... ๑๐๐ ธนวาคม ๒๕๓๗