ธรรมที่เป็นเสมือนล้อรถ : หน้า 142/168

ข อ ง ดี จ า ก 4 ระไตรปิฎก โดย : แก้วปริยัติ จักร ๔ ๔ ธรรมที่เป็นเสมือนล้อรถ ห ากเราจะเดินทางไปสู่จุด อาศัยอยู่ เป็นสถานที่ที่สบาย ดินฟ้า อากาศดี อาหารการกินอุดมสมบูรณ์ มี จารีตประเพณีอันดีงาม เมื่อบุคคลใด มีสุขภาพดีทั้งกายและใจ ยิ่งกว่านั้นยัง หมายปลายทางให้บรรลุผล แล้ว จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้อง มีอุปกรณ์เครื่องทุ่นแรงที่จะช่วยส่งเรา ก็ตามได้เข้าไปอยู่ในถิ่นเช่นนี้แล้ว ย่อม ไปถึงจุดหมายได้อย่างรวดเร็ว อาจจะ เป็นยานพาหนะชนิดใดชนิดหนึ่งที่ทรง สามารถประกอบกิจการงานในหน้าที่อัน พลังมีประสิทธิภาพมากที่สุด แต่ทั้งนี้ก็ ขึ้นอยู่กับความสามารถในการเลือกใช้ ความดีได้เต็มที่ ยานพาหนะของเรานั่นเอง l หรอ การเดินทางไปสู่ความสำเร็จใน ชีวิตก็เช่นเดียวกัน ล้อรถทั้ง ธรรมที่เปรียบเสมือนเป็นล้อรถ อันได้แก่ จักร ๔ พระพุทธองค์ตรัสว่า เป็นธรรม ที่หากบุคคลใดมีพร้อมแล้ว จะเป็นเครื่อง ส่งผลให้บุคคลนั้นก้าวไปสู่ความเจริญ เพียงอย่างเดียว ธรรมทั้ง ๔ อย่างนี้ได้แก่ ๑.ปฏิรูปเทสวาสะ อยู่ในถิ่นที่ เหมาะสม ๒.สัปปุริสปัสสยะ คบสัตบุรุษ ๓.อัตตสัมมาปณิธิ ตั้งตนไว้ชอบ ๔. ปุพเพกตปุญญตา ความเป็น ผู้ทำความดีไว้ในปางก่อน อยู่ในถิ่นที่เหมาะสม หมายถึง การได้เข้าไปอยู่ในสถานที่ที่มีคนที่พำนัก เป็นสัมมาอาชีพ และสร้างสมคุณงาม ต้นโพธิ์ต้นไทร หากปลูกไว้ใน กระถาง ถึงจะไม่ตาย ก็ต้องกลายเป็น ไม้ที่แคระแกร็น แต่ถ้านำไปปลูกในดินดี มีบริเวณกว้างขวาง มีน้ำปุ๋ยอุดมสมบูรณ์ ก็โตวันโตคืนกลายเป็นต้นไม้ใหญ่แผ่กิ่ง ก้านสาขาเต็มที่ เช่นเดียวกับคนเราหาก ตกอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่เลว ถึงจะมีความ สามารถก็ยากที่จะเอาดีได้ แต่ถ้าอยู่ใน ถิ่นที่เหมาะสมแล้ว ก็สามารถสร้าง ความเจริญก้าวหน้าได้โดยง่าย คบสัตบุรุษ หมายถึง การคบคนดี คนดีที่เป็นบัณฑิตทั้งภายในและภายนอก คือผู้ที่มีจิตใจผ่องใส มีปิยวาจาที่สามารถ ยกใจผู้พูดและผู้ฟังให้สูงขึ้น มีการ กระทำดีๆ ที่เป็นไปเพื่อประโยชน์ทั้งของ ตนเองและส่วนรวม ดำเนินชีวิตด้วย การหมั่นทำทาน รักษาศีล และทำสมาธิ ภาวนาอย่างสม่ำเสมอ การคบกับสัตบุรุษเช่นนี้จะช่วย สนับสนุนส่งเสริมให้ดำเนินชีวิตด้วยความ ถูกต้อง ย่อมประสบแก่ความสุขความ เจริญแต่เพียงอย่างเดียว ผ้าที่ห่อหุ้มของหอม ย่อมพลอย หอมตลบอบอวลตามไปด้วยฉันใด ผู้ที่ คบบัณฑิตก็ย่อมพลอยได้รับความรู้ความ สามารถ และความดีตามบัณฑิตไปด้วย ฉันนั้น ตั้งตนไว้ชอบ หมายถึง การที่ บุคคลทำตนให้มีคุณธรรมขึ้นมา เคย เป็นผู้ไม่มีศีลก็ทำตนให้ตั้งอยู่ในศีล ดัง ตัวอย่างเรื่องของโจรห้าร้อย ที่ซ่องสุม กันอยู่ในป่ากระทำโจรกรรมและปล้นฆ่า เจ้าทรัพย์เป็นเวลานาน มีอยู่คราวหนึ่ง ถูกเจ้าหน้าที่บ้านเมืองไล่จับกุม จึงหนี เข้าไปในป่าลึก พบพระภิกษุผู้ถือธุดงค์ รูปหนึ่งอยู่ในป่านั้น จึงขอให้ท่านช่วย เหลือ พระเถระจึงบอกพวกโจรว่าที่พึ่ง อย่างอื่นจะมาสู้กับศีลนั้นไม่มี จึงให้ พวกโจรห้าร้อยสมาทานศีล ๕ เสร็จ แล้วก็กล่าวสอนว่า “บัดนี้พวกท่านเป็น กัลยาณมิตร ๑๓๘ ธันวาคม ๒๕๓๙